týsdagur 17. august 1999síða 9

NR. 153 - 17. AUGUST 1999 Statoil fær tíðindablaðið privatar eigarar Nevndin í Statoil handar í dag virkandi norska oljumála- ráðharranum, Anne Enger Lahnstein, eitt álit um hvussu tey meina at norska oljuvinnan skal skipast í framtíðini. Í hesum álitinum er eitt uppskot um at Statoil eigur at fáa privatar eigarar JÓGVAN HUGO GARDAR, OSLO Um fjúrtan dagar skal Norsk Hydro koma við sín um uppskoti. Hesi bæði ál itini leggja grundarlagið fyri eini kapping um, hvor sum í framtíðini skal umsita tær risastóru oljugoymslurnar á havsins botni, sum norski staturin eigur. Serfrødingar meta, at her liggja virðir fyri minst 500 milliardir krónur, kanska heilt uppi 700 mill tardir krónur. Fad er ikki lætt at seta eitt krónutal á virðini, sum norski staturin eigur gjøgn- um "Statens direkte økono- miske engasjement” (SDØE). Tá Hydro og Statoil í juni samdust um at slakta Saga Petroleum var ein orsøk at bædi oljufeløgini ynsktu at tryggja sína stóðu í sam- band við at myndugleikar- nir nú arbeiða við at broyta oljuvinnuskipanina. Tað er lætt at ímynda sær, at tað kann gerast eitt harðligt stríð millum tað hálvstatliga Norsk Hydro og statsolju- felagið Statoil. Bæði feløg- ini ynskja sær tey bestu pett- ini, tá rovini skulu býtast. Norska oljumálaráðið skal leggja fram eitt uppskot um framtíðar oljuvinnuna í februar 2000. Um ikki Hy dro og Statoil semjast um eitt felags uppskot, so enda hesi feløgini í einum lobby kríggið, har tey vilja royna at lokka politikararnar til at velja síni uppskot. Um so hendir, so er hetta einki ann- að enn tað vanliga. Norsk oljusøga hevur nógv dómur har Hydro og Statoil hava verið ósamd. Privatar eigarar Nevndin í Statoil hevur hev ur ikki vilja sagt nakað ná greiniligt um hvat sum stendur í álitinum, men okk urt er komið út. Nevndin er samd um at Statoil eigur at fáa privatar pengar inn sum eigarar. Her er talan um ein partvísa privatisering, og nevnt hevur verið at privatpersónar ellar fyritøkur skulu kunna eiga upp til 49 prosent av partabrøvunum. Norsk Hydro er í dag skipað við 49 prosent privatum íløgum og 51 prosent statligum. Um so er at Statoil broytir sínar lógir, so fær hetta eis ini ávirkan á SDØE, tí tað er Statoil sum í dag umsitir hetta. Sum er hava norskir myndugleikar ikki møgu leika at lata privatar fyritøk ur fáa hendan møguleikan Tiskil má SDØE-skipanin broytast Nevndin í Statoil vísir í álitinum á fleiri møguleikar fyri at loysa SDØE-knutin Sambært norska blaðnum Dagens Næringsliv eru minst seks møguleikar nevndir i álitinum. Hesir eru 1) at Statoil keypir SDØE ella fær hesar ognirnar sum partabrøv; 2) SDØE verður skift millum Norsk Hydro og Statoil å besat hått; 3) hægsta bod fær møguleika at halda eyguni vid SDØE i framtidini. Hetta er ein neyvan tann møguleikin sum verður valdur, ti norsk- ir myndugleikar kunnu ikki bjóða út SDØE uttan at út- lendsk feløg kunnu leggja inn tilboð. Hetta er orsakað av EBS-avtaluni: 4) Partar av SDØE, ella møguliga alt verður lagt út til sólu har tann sum hevur hægsta boð sleppur at keypa: 5) SDØE heldur fram sum eitt um- sitingarfelag ella sum ein oljugrunnur; 6) SDØE er PAPA BE? DGA bert ein sovandi partur i teimum ymsu oljuloyvinum á norska landgrunninum Stórtingið seinasta orð Tað verða stórtingspolitikk ararnir sum 1 sermmasta enda skulu avgera um Statoil gerst partvíst privat, og um so verður hvat gerast skal við SDØE. Pengarnir sum koma igjøgnum SDØE er størsta inntøkukeldan til norska oljugrunnin Tollfria sølan ikki Sum kunnugt var orðaskift- ið undan ES-avgerðini at steðga tollfría handlinum sera drúgvt. Serliga bretar og týskarar vóru ímóti ætl- anini, meðan danska stjórn- in var ein tann heitasta fyri ætlanini at banna tollfría handlinum. Ikki tí, lokalt í Danmark hildu fólk lítið um ætlanina, og tað vóru serstakliga fak- feløgini og teir kommunalu myndugleikarnir í teimum økjunum, sum í mong år hava notið gott av ferjusam- bandinum millum Danmark og Týskland, sum royndu at ávirka stjórnina. Hesi vistu m.a., at eitt bann ímóti toll- fría handlinum fór at hava við sær, at so at siga alt ferjusamband bleiv niður- lagt, og at mong tí fóru at missa sítt arbeiði. Hetta hjálpti tó ikki. Stjórnin í Keypmannahavn stóð við sítt, og bannið kom í gildi. Enn hevur hetta tó ikki víst seg at hava havt nakra stórvegis ávirkan, tí bara heilt fá arbeiðspláss eru horvin. Men ein sann- roynd er tað, at tað er tí stóra streyminum av ferðafólki nú á hásumri fyri at takka, at ES-avgerðin ikki hevur havt ta væntaðu ávirkanina enn. Fleiri hundrað rúka Tí bentdir alt á, at hetta verður ein stokkut gleði hjá teimum, sum vinna sítt dag- liga breyð í hesiari vinnuni. Einstók av reiðaríunum, sum hava ferjur siglandi millum danskar og týskarar havnir, hava longu boðað frá, at tey fara at siga nógv- um fólki upp seinni í summ- ar. Eitt nú hava Scandlines boðað frá, at millum 200 og 300 av teirra starvsfólkum fara at fáa uppsagnarbræv seinni, og Stena Lines hevur givið 660 av teirra starvs- fólkum boð um, at tey kunnu vænta sær uppsøgn. Tað hevur eisini víst seg, at ES-avgerðin at banna tollfría handlinum eisini fer at raka aðrar vinnur. Fleiri bussfeløg, sum hava livað av at senda fullsettasr buss- ar við ferjunum til Týsk- land, fara eisini at kenna sviðan av banninum. Tals- menn hjá busseigarunum hava sagt, at fleiir bussfeløg fara á húsagang, tá summ- arið fer at halla. Fyribils hava busseigararnir roynt at klára seg við at seta ferða- seðlaprísirnar munandi nið- ur, men heldur ikki tað hev- ur víst seg at muna nakað stórvegis. Tí verða ætlandi nógvir danskir bussar settir í næst- um. Privat kunnu eisini leita eftir olju NOREG: Fyri fyrstu ferð nakrantíð hevur ein privatpersónur í Noregi fingið loyvi at leita eftir olju undir havbotninum. Talan er um Arne Lund, sum er prestur í Sarpsborg. Í vikuni gjørdu mynduleikarnir av at geva onum loyvi at leita eftir olju úti fyri Meløy í Nordland. Sjálvur sigur presturin seg hava eina kenslu av, at olja er á hesum leiðum, og tær jarðfróðiligu fyritreytirnar eru eisini til staðar, sigur hann. Tað hava seismiskar kanningar víst. Sambært loyvinum kann Arne Lund bora 200 metrar niður á tveimum leiðum, men dýpið má ikki vera oman fyri 25 metrar. Vilja varð- kravt arbeiðspláss enn veita breta- drotning AUSTRALIA: Tidliga í november skulu veljarar- nir i Australia taka stødu til spurningin, um landið skal skipast sum lýðveld- ið og samstundis loysast frá bretsku krúnuni. Men fyribils er einki, sum bendir á, at australiumenn hava hug at kvetta sein- asta sambandið við gamla hjálandið. Ein menninakanning, sum bleiv almannakunn- gjørd í vikuni, at 50 pro- sent av veljarunum fara at atkvøda ímóti lýðveld- isuppskotinum, sam- stundis sum 40 prosent taka við at loysa frá bretsku krúnuni. Saman- borið við eina tilsvarandi kanning fyrr í ár er und- irtókan fyri lýðveldinum minkað fýra prosent, meðan Elisabeth II hev- ur mist eitt prosent av sinum studuli. Ur Canberra verður sagt, at undirtøkan fyri Australia sum lýðveldi hevur ongantíð verið so lítil sum nú, eftir at myndugleikarnir fyri einum ári síðani sam- tyktu at leggja spurning- in fyri fólkið. Lesið eisini Sosialin á Internetinum www.sosialurin.fo