hósdagur 21. oktober 1999síða 2

Jan Miller internet: www.sosialurin.fo Habilitetur Oddagrein Ikki kann tað sigast at vera stórtíðindi, ið koma úr Logmansskrivstovuni í hesum dogum. Ein av minnu kommununum í landinum, Nólsoyar Kommuna, fekk eina ábreiðslu frå løgmans- skrivstovuni, tí mannagongdir og tidarfreistir ikki vóru fylgdar út í odd og egg. Harafturat væntaði ein góðkenning frá figgjarmålastyrinum. Ein kann spyrja, hvat endamálið við slíkum er. Fyri ein uttanfyristandandi kundi tað sæð út sum “skipaninin" við kæruni, ið svarað var uppá, sá eitt hovi til alment at staðfesta sín autoritet yvir eina av minnu kommununum í landinum. Miðfyrisitingin fekk eitt hovi at vísa hvussu greiðar reglur, hon hevur at ganga eftir. Sambært logmansskrivstovuni var ein starvsetan framd av einum bygdarrådi, har ein svágur tann setta atkvoddi á bygdarráðsfundi. Uttan at taka stoðu til hettar einstaka málið, so mátti logmans- skrivstovan havt onnur meira tydningarmikil habilitetsmál á skránni. Vit hava eitt nú domi um bygningar, ið landsstýrið leigar frá lands- stýrismonnum ella konu teirra. Domi er í mið- fyrisitingini, har familjulimir í einum stýri hava gjørt viðmerkingar til mál framd av oðrum stýri, har annar familjulimur situr í tydningarmiklum starvi og tí hevur verið partur av máli. Sipað verður her til eina viðmerking frá Lonardeildini í Figgjarmålastyrinum móti útsagni frå fakfelog- um í samband við handfaringini hjá Vinnumál- astýrinum í ætlaðu samanleggingini av Landsverkfroðinginum og Strandferðsluni. Løgmansskrivstovan sum partur av miðfyrisi- tingini hevur kannað annan part av miðfyrsit- ingini í landsverksfroðingsmálinum — aftur ein habilitetstrupulleiki. Mannagongdir eru rættiliga åhugaverdar at tosa um. Hvussu ber tað til, at Vinnumálastýrið kann seta stjórar í almennum partafelogum uttan tað so mikið sum verður sligið upp á ein neysta- vegg? Her kundi bæði Logmansskrivstovan og Vinnumálastýrið lært av Nólsoyar Kommunu — har fær um ikki annað onkur av almenningi- num høvi at søkja. Eisini eru tydningarmikil deildarleiðarastorv í miðfyrisitingini við ábyrgd av nógvum stovnum, ið ongantíð eru lýst leys alment. Hvat nyttar tað at finnast at tíðarfreistum og mannagondum í smákommunum, um topp- urin í landinum verður mannaður uttan at fólk fáa høvi at sokja hesi stor? Hvussu kann tryggjast, at tey best skikkaðu sleppa framat, um almenn stjórastorv og deildarleiðarastorv ikki verða lýst leys? Sjálvandi skal ein kæra svarast, men teir hogu standardir, løgmansskrivstovan krevur av kommunum, eiga fyrst og fremst at verða framdir í miðfyrisitingini sum fyridomi fyri kommunur og onnur. Ansast má eisini eftir, at man ikki drepur áræði í smærru kommununum við yvirbureaukrati- sering. Kommunalu umsitingarnar eru ikki nær- um tvífaldaðar tey seinastu 5 árini sum miðfyri- sitingin. Ein litil kommuna hevur hvorki tíð ella fíggjarliga orku til at niðurseta arbeiðsbólkar hvorja ferð eitt mál skal fremjast. Foroyskar smákommunur hava dugað væl at framt loysnir, ið tykjast at vera ein trupulleiki á storri plássum. Er okkurt, ið átti at verið gjørt oðrvísi, so krevst konstruktivur kritikkur og góðar fyrimyndir frá miðfyrsitingini heldur enn ábreiðslur. Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: | Blaðstjóri: Eiríkur Lindenskov Marknaðardeild: | Jonhard Hammer | Dagbjort S. Hansen | Blaðfólk: | Aki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakkstein | Høgni Mohr Niclas Johannesen Yngd: Jákup Mørk Argjavegur 26, Argir Myndamenn: Jens Kristian Vang | Alvur Haraldsen | Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin | Bústaður: | Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 | Telefax. 314720 | e-mail: post sosialurin.fo Lýsingar: lysing & sosialurin.fo Prent: Sosialurin N gi I ” + Po y lysir i Hjå okkum, har sjålvstyris- ljóð bæði í móður- og fað- rætt hava sett dám á hug- burð og tilveru alt frá oldar- byrjan, hevur tað verið ein vonrik tíð, síðan nýggj landsstýrissamgonga setti sær itøkilig og munagóð stig á sjálvstýrisleið sum fremsta politiska setning og reiðir meiriluti á Føroya Løgtingi samtykti at seta henda setning í verk. Spennandi var tað ti at seta seg við útvarpstólið, nú sjálvstýrisætlanin skuldi til viðgerðar á tingi. Soleiðis sum tað hevur ljóðað og verið at lesa í bløðunum, vóru útlitini ikki tey bestu til at kunna finna felags stev millum samgongu og and- støðu sum grundarlag undir ynskiliga breiða semju, nú farast skal niður á Christi- ansborg við uppskoti til nýggja skipan á frælsisleið fyri Føroyar. Ahugavert var tað at fylgja við í hesum ordaleiki, har landsins kosnu kvinnur og menn við nýtum orðum bóru fram egnar og egna flokka hugsjónir fyri og ímóti fullveldisætlanini og har tað eftirfylgjandi vóru høvi til at gera viðmerking- ar til tað framborna. Sum væntað var tað ikki sørt, at løgtingskvinnur og -menn høvdu lyndi til aftur at grava seg niður i skotgravir, og riðini vóru stundum so hvoss, at tað mátti tykjast, sum at hetta orðaskifti fór at verða til fánýtis - har var lítið útlit fyri tí samskiftis- vilja, sum mundi vera aðal- endamálið við hesari løg- tingsviðgerð. Men sum frá leið gjørdist tónalagið sømiligari, og tå so formaður Javnaðarfloks- ins boðaði frá, at hann í ein- ari komandi rødu fór at lata ljóð aftur til konstruktivt út- spæl frá samgongumonn- um, gørdist tað hugaligari hjá okkum, sum høvdu sett hesar dagar av til at kunna liva við í hesari lagnustund á tingi. Fríggjadagurin tók við, har sum hósdagurin hevði slept. Onkur vekjandi vørr- ur setti frískan dám á: men nógv varð mjarrað uppi- saman og vónirnar vóru framvegis ikki tær bestu, tå ið farið varð um miðdag. Men so út á seinnapartin fór at lýsa í. Bergur P. Dam bar í sínari rødu fram hugsjón- arligar tankar og lat upp fyri møguleikum burtur úr naggatódnini, og tá ið so ein hamskiftur Jóannes Eides- gaard um hálvgum sekstíð- ina vegna floksleiðsluna kundi vátta, at Javnaðar- flokkurin kundi fylgja sam- gonguni í so at siga ollum hennara ætlaðu stigum á sjálvstýrisleið, hevði tú ynskt, at løgtingsformadur- in, soleiðis sum hann hevði latið vita, at hann helst vildi, kundi skorið viðgerðina niður til, at bert tey tóku orðið, sum sótu við fyrireik- aðum handriti. Men tíverri skundaðu samgongumenn sær aftur fram at mikrofon- ini eyðsýniliga meira fyri at markera seg sjálvar heldur enn at gera viðmerkingar til ta positivu legu, sum orða- skiftið nú var komið í. Mær rann tå í huga søgan um, at Bjørnstjerne Bjørnson, tá ið norðmenn í 1905 í Stokk- hólmi tingadust um loysing frá Svøriki, í tjóðskaparlig- um ovurhuga sendi norska samráðingarformanninum fjarrit við orðaljóðinum: >Ná gjelder det om á holde fast!< Svarið, hann fekk, var stutt og greitt: >Ná gjelder det om á holde kjeft!< Slokti tá útvarpið, og tá tað seinni løtuliga varð tendrað aftur, hoyrdist, hvussu tað á serføroyskan hátt framhaldandi varð grindast uppísaman á tingi. Tey flestu, sum hesar báð- ar dagarnar høvdu lurtið opið til tingsins rødarapall, munnu tó eftir viðgerðina sita eftir við kenslu av, at tað nú bert fram móti breið- ari semju. Tjóðveldisflokkurin hev- ur stungið út í kortið um skipaða kós fram móti full- um frælsi, Fólkaflokkinum kunnu vit siga tøkk fyri semjusøkjandi framferð i hesum fyrsta dystarumfari, Sjålvstyrisflokkurin kann bert frøast um, at verulig stig nú verða tikin eftir upp- runaliga = aðalstevnumiði floksins um, at »føroyingar eiga at ganga fram í øllum lutum til tess at gerast sjálv- bjargnir<. Miðflokkinum kunnu vit, sum skilst, takka fyri, at hetta tryggjandi orðaskifti kom í lag, og Javnaðarflokkurin hevur nú høvi til at verða við í orð- ingini um nýggja sjálvstýr- isleid fyri Føroyar, soleiðis sum eisini hann seinnu árini hevur havt tað í sínum stevnuskildri. Sambands- flokkurin hevur altíð havt eitt inniligt ynski um »at bevare den nuværende statsretslige stilling«; men eisini sambandsmenn eru komnir á glid, og illa er tað hugsandi, at teir nú munnu halda tað vera ráðiligt fyri flokkin at seta seg uttan fyri alla ávirkan, nú so týðandi stig verða tikin um framtíð- arstødu Føroya. Fult vald å og full åbyrgd av øllum okkara politisku vidurskiftum er målsetning- urin nú. Full loysing verður so eitt annad stig at taka stødu til. Olavur Håtån Sovið í tímanum Løgtingsumbodini hjå Fólkaflokkinum í Norð- oyggjum, Rúna Sivertsen og Jógvan vid Keldu, sum bæði eru loysingarumboð í sitandi samgongu, oysa gor og gall úr sær, tí teirra egna landsstýrisumboð í heilsu- málum, nú hevur skorið niður av fíggjarætlanini hjá Klaksvíkar Sjúkrahúsi. Hetta er sjálvsagt ein stóða, sum harmar okkum oll her í Norðoyggjum. Men bæði Rúna Sivertsen og Jógvan við Keldu eru við í hesi loysingarsamgongu, Takk fyri møguleikan at senda tilfar til tykkum um Frá Minus til Pluss - >Handan 99<, við vón um at tit seta tað i blað tykk- ara. Nú er ein mánaður ging- in síðani bóklingurin Frá Minus til Pluss bleiv borin út í Føroyum. Og sigast må at móttgkan av bók- linginum hevur verið frá- og eru væl vitandi um, hvar hesin peningur kemur frá, sum nú verður saknaður á ådurnevndu fíggjarætlan. Tí áðrenn blokkurin kom, var hesin peningur oyramerktur til millum annað okkara sjúkrahús her í Klaksvík. Men tykkara aðalmál er jú at minka og avtaka blokkin, tí sum tit sjálvi áður hava sagt, so er hann landsskaðiligur. Tað er gamalt sagt, at ein eigur at læra av gjørdum mistøkum. Landsstýrismað- urin í heilsumálum vil nú lík, og til signing fyri mong. Higartil hava uml. 30 fólk nýtt høvi at senda svarkortið, sum er aftast í bóklinginum, innaftur fyri at fáa bóklingin >Tey fyrstu fetini< tilsendan. Tey flestu ynskja at fáa leiðbeining og hjálp fyri at koma víðari við Jesusi sum Harra í teirra lívi, og fyri at koma inn í eina Tøkk frå Minus til Pluss læra tykkum, at raðfesting er neyðug. Men landsstýr- ismaðurin veit eisini, at tykkara aðalmál, saman við henni, er at minka og avtaka blokkin, og oll vita tit, at hetta fer at raka onkran. Hesaferð fall hamarin á Klaksvíkar Sjúkrahús, tí alt talar fyri, at tit, sum umboð fyri Norðoyggjar á løgtingi, hava sovið í tímanum. Ur- slitið av hesum svøvni verð- ur helst, at fleiri fara at missa sítt arbeiði. Men tá tit hava fingið restina av blokkinum heilt meinigheit. Gleðiligt er at hoyra vitnisburðar, um at við at lesa bóklingin fingu tey svar uppá spurningar tey hava gingið vid, og sum bar frelsisvissu við sær. Um tað enn er onkur sum íkki hevur fingið bók- lingin, >Handan 99< ber til at venda sær til postboði við navni og adressu, og tey fáa hann tilsendan burtur, tá verða uppsøgnirn- ar meira Ogvisligar, bæði á Klaksvíkar sjúkrahúsi, Suð- uroyar sjúkrahúsi og á Landssjúkrahúsinum. Tí skal tað vera mín áheit- an á okkum norðoyingar, at vit vísa hesum loysingar- politikki hjá bæði Rúnu Siv- ertsen og Jógvani við Keldu aftur, tá ið vit næstu ferð fáa høvid at koma til at- kvødupultin. Við sambandskvødu. Andras Miðskar, Klaksvík skjótast tilber. Vit í nevndini vilja nýta høvid at senda eina hjart- ans tøkk til tykkum mongu kring landið sum trúfast hava stuðlað tiltakinum í bón og fíggjarliga. Vinarliga heilsan vegna Minus til Pluss Símin Hansen formaður