mikudagur 19. januar 2005síða 2

2 Nr. 12 - 19. januar 2005 Byggja eisini tangaskip Fyrr var russiska Sev- masj-skipasmiðjan í Severodvinsk kend fyri at byggja kavbátar til russiska herflotan. Tað ger hon enn, men í dag byggir skipasmiðjan eis- ini onnur før. Aftenposten skrivar, at Sevmasj-skipasmiðjan hevur fingið eina bílegg- ing frá norska reiðarí- num Odfjell, sum hevur biðið russisku skipa- smiðjuna byggja sær tólv tangaskip. Í fyrsta umfari er ætlanin at byggja átta skip fyri ein- ar tvær milliardir krón- ur, skrivar blaðið. Tað fyrsta skal latast reiða- rínum í 2007. Enn er ikki greitt, um skipa- smiðjan fer at byggja skip fyri onnur norsk reiðaríir. Men Sevmasj-skipa- smiðjan er minni enn so givin at byggja kavbátar. Sambært Aftenposten hevur hon júst bygt fleiri kavbátar, sum kinesarar hava bílagt, og í einari byggihøll stendur ein kjarnorkurikin kavbátur, sum russiski herflotin skal hava. Leita eftir Columbusi Spanskir granskarar siga seg nú hava varhugan av, hvar gamli sjófarin Christopher Columbus liggur grivin. Sponsku granskarar- nir hava nú fingið loyvi at kanna ein gravstað í Dominikanska Lýðveld- inum í Miðamerika fyri at vita, um leivdirnar av Columbusi liggja har. Ætlanin er at brúka tann nýggja DNA-kanningar- háttin og at bera úrslitið saman við kanningar, sum eru gjørdar í spanska býnum Sevailla, har fleiri av skyldfólk- unum hjá gamla sjófar- anum liggja grivin. Líka síðani Columbus doyði, hevur verið gitt, hvar hann bleiv jarðaður. Summar keldur vilja vera við, at hann bleiv jarðaður í Domini- kanska Lýðveldinum, men onnur halda, at hann liggur grivin eina- staðni í Spania. Einki myndatól Í Avstralia umhugsa myndugleikarnir at banna fólki at hava myndatól við sær, tá tey fara oman á strondina at sóla sær ella at hugna sær á annan hátt. Tað hevur víst seg, at nógvir menn hava myndatól við sær, og at teir hava serliga áhuga í kvinnum, sum liggja hálvnaknar og sóla sær. Hetta er ikki loyvt, og herfyri fekk ein maður 2500 krónur í bót, tí hann hevði tikið nakrar myndir av hálvnaknum kvinnum á einari sand- strond nærhendis Sid- ney. Um nakrar dagar skal ein annar maður í rættin, tí hann hevði tik- ið 75 myndir av hálv- naknum kvinnum á teirri somu strondini. Løgfrøðingar siga, at tað er vónleyst at forða fyri, at fólk hava mynda- tól við sær oman á strondina. Víst verður á, at í dag kunnu fólk taka myndir við fartelefonini, og tá tey flestu hava fartelefon uppi á sær, verður tað ein vónleys uppgáva at kanna, hvør tekur myndir og av hvørjum, siga løgfrøð- ingarnir. Kvinnur við stavi Higartil hevur tað van- liga verið so, at menn hava stjórnað orkestrum, men í seinastuni hava alt fleiri kvinnur nomið sær hesa útbúgvingina, og hjá fleiri orkstrum eru tað nú kvinnur, sum halda dirigentstavinum. Á New York-leiðini hava trý av teimum stóru og kendu orkestrunum fingið sær kvinnuligan leiðara, skrivar New York Times. Tann 31 ára gamla Xian Zhang er hjálparleiðari hjá New York Philarmonic, 32 ára gamla Anu Tali, sum er ættað úr Estlandi, stjórnar New Jersey Symphony, og 40 ára gamla Andrea Quinn er sett sum leiðari hjá New York City Ballet. New York Times skri- var, at fleiri ungar kvinnur hava fingið starv sum orkesturleið- arar seinastu árini, og at tær hava ikki havt stór- vegis trupulleikar at fáa ta neyðugu viðurkenn- ingina. Sambært blað- num hava amerikanarar lætt við at góðtaka kvinnur sum dirigentar, meðan evropearar held- ur vilja hava ein mann at halda stavinum. UTTAN ÚR HEIMI Olja og gass fyri 2.500 milliardir norskar krónur er í norska partinum av Barents- havinum OLJURÍKIDØMI Árni Joensen fartekst@mail.dk Loyniligar metingar, sum oljufelagið Statoil hevur gjørt, og sum blaðið Aften- posten hevur fingið fatur á, vísa, at tað er nógv meiri olja í gass í Barentshavin- um enn higartil hildið. Sambært hesum meting- unum eru umleið 12 milli- ardir tunnur av olju og gassi í norska partinum av Ba- rentshavinum. Við dagsins prísi svarar hetta til 2500 milliardir norskar krónur ella hálva triðju ferðir tað, sum er í almenna norska oljugrunninum, skrivar Aftenposten. Kunningarstjórin hjá Statoil, Kristoffer Hetland, sigur við blaðið, at felagið hevur ikki nakrar neyvar metingar um, hvussu nógv olja er í Barentshavinum, men onnur oljufeløg, sum Aftenposten hevur tosað við, halda upplýsingarnar hjá blaðnum vera á góðari leið. Oljumálaráðið í Oslo sigur seg heldur ikki hava nakra neyva meting um, hvussu stórt oljuríkidømið í Barentshavinum er. Síðani seinasta summar hava ameri- kanskar serdeildir savnað upplýsingar um rakettstøðir og onnur hernaðarmál í Iran USA Árni Joensen fartekst@mail.dk Kendi amerikanski tíðinda- maðurin Seymour Hersh, sum avdúkaði ta harðrendu framferðina hjá ameri- konsku fangavørðunum í Abu Ghraib-fongslinum í Irak, avdúkar í einari grein í tíðarritinum The New Yorker, at USA er í ferð við at savna upplýsingar um møgulig bumbumál í Iran. Hersh sigur seg hava fingið at vita frá einum em- bætismanni í verjumálaráð- num Pentagon, at tann politiska leiðslan har hevur hug at søkja at Iran. Enda- málið við álopinum er at oyðileggja sum mest av tí hernaðarliga bygnaðinum hjá iranum, sigur embætis- maðurin. Sambært greinini hevur George W. Bush, forseti, skrivað undir boð, sum geva servandum hermonn- um heimild til at søkja at málum í tíggju londum í Miðeystri og Suðurasia. Sambært heimildunum nýt- ist deildunum ikki at kunna politiska valdið í Washing- ton um, hvat tær havast av. Heimildirnar eru sostatt rúmari enn tær, sum CIA virkar undir, skrivar Sey- mour Hersh. Hann vil vera við, at USA hevur sent fleiri tí- líkar deildir til Iran, har tær leita eftir og skráseta ymisk hernaðarmál, ið mugu met- ast at vera týðandi sum bumbumál í einum møgu- ligum álopi. Samstundis hevur ovasta amerikanska herleiðslan fingið boð um at endurskoða eina gamla innrás í Iran. Sambært hernaðarserfrøðingum hev- ur USA ein stóran fyrimun nú, tí landið hevur hermenn í tveimum av granna-lond- unum hjá Iran og kann tí senda hermenn inn um iranska markið úr Irak og Afghanistan. 18 ára fongsul fyri fólkamorð Nógv meiri olja í Barentshavinum enn higartil hildið Iran er næsta málið hjá USA Bosniaserbiski heryvirmaðurin Vidoje Blagojevic hevur fingið 18 ára fongsul fyri at hava verið uppi í hópmorðinum, tá serbar myrdu meiri enn 7.000 fólk í bosniska býnum Srebrenica í 1995. Ein starvsfelagi hansara, Dragan Jokic, hevur fingið níggju ára fongsul Mynd: Reuters