mikudagur 19. januar 2005síða 4

4 Nr. 12 - 19. januar 2005 Eitt møguligt stjórn- arskifti í Danmark ávirkar ikki arbeiði við heimildarlóggáv- uni á uttanríkispolit- iska økinum, sigur Frank Jensen, politiskur orðførari hjá danska Javnaðar- flokkinum FÓLKATINGSVAL Marjun Dalsgaard Christiansborg: Føroying- ar fáa hvørki meira ella minni við Javnaðarflokkin- um á brúnni. Samráðingar- nar um eina heimildarlóg á uttanríkisøkinum, sum landsstýrið higartil hevur havt við donsku stjórnina, verða ikki stórvegis ávirk- aðar av einum møguligum stjórnarskifti í Danmark, sigur Frank Jensen, polit- iskur orðførari hjá danska Javnaðarflokkinum. Hann hevur sjálvur sitið í ar- beiðsbólkinum, sum hevur arbeitt við grønlendska lóg- aruppskotinum um heim- ildir á uttanríkisøkinum og sigur, at Javnaðarflokkurin tekur undir við øllum, sum liggur í avtaluni. Í Føroyum hevur grøn- lendska uppskotið tó verið fyri nógvum atfinningum av millum øðrum Høgna Hoydal, løgtingslimi, sum heldur, at lógin er eitt afturstig heldur enn eitt framstig, tí hon staðfestir, at føroyingar skulu hava fullmakt frá Danmark, áðrenn teir kunnu gera avtalur á uttanríkisøkinum. Høgni Hoydal hevur eisini víst á, at heimildarlógin ikki gevur føroyingum nakrar heimildir, sum teir ikki í praksis hava havt áðr- enn. Til dømis kunnu Før- oyar ikki gerast sjálvstøð- ugir limir av altjóða felags- skapum ella Norðurlanda- ráðnum. Eingin broyting Hetta verður eftir øllum at døma heldur ikki broytt við einari sosialdemokratiskari stjórn. – Vit eru opin fyri einum samstarvi við føroyingar og fyri einum meiri tíðarhósk- andi ríkisfelagsskapi, men limaskapur í Norðurlanda- ráðnum kann ikki lata seg gera sambært teimum rammum, sum eru innan Norðurlandaráðið, sigur Frank Jensen. Hann vísir á, at einans sjálvstøðug lond kunnu vera limir við umboðum frá sjálvstýrandi økjum, og tað heldur hann ikki, at Dan- mark kann gera nakað við. Í sambandi við ein felags- skap sum Altjóða Hvala- kommisiónina er tað Europaráðið sum avgerð tílíkt, sigur Frank Jensen. Hann leggur tó aftrat, at hann ikki í hesi løtu kann avvísa eina meira opna leið á økinum, men vil bert staðfesta, at føroyingar í øllum førum ikki fáa færri heimildir enn stjórnin hjá Fogh hevur játtað teimum. - Vit ynskja eitt gott sam- starv við Føroyingar, og vit vilja fegin virka fyri einum meira tíðarhóskandi ríkis- felagsskapi. Vit vilja sjálv- sagt eisini ganga tí á møti, um so er, at føroyingar ynskja loysing, men vit vilja helst varðveita ríkis- sfelagsskapin og virka fyri, at hann verður meira nú- tímans, sigur Frank Jensen. Danir forða fyri limaskapi Høgni Hoydal hevur fyrr havt at stjórnini hjá Anders Fogh Rasmussen fyri at forða fyri føroyskum lima- skapi í Norðurlandaráð- num. Hann hevur í tí sam- bandi sagt, at Norðurlanda- ráðið hevur siðvenju at virka fyri smáum tjóðum á ymiskan hátt, og hann held- ur ikki, at tað er væntandi vælvild frá Norðurlanda- ráðnum, sum er orsøkin til at Føroyar ikki kunnu ger- ast sjálvstøðugir limir, men at danir ikki ynskja tað. Somuleiðis heldur Jó- annes Ejdesgaard, at hetta er ein spurningur, sum er tengdur at donsku stjórnini: - Føroyingar hava søkt um sjálvstøðugan limaskap í Norðurlandaráðnum síðan í 60’unum, og tá var tað Svøríki, sum ikki vildi broyta Helsingforsavtaluna av ótta fyri, hvussu tað fór at ávirka teirra viðurskiftir við Áland. Seinast vit søktu um limaskap, kom um- sóknin ikki longur enn til danska forsætismálaráðið, tí teir søgdu, at hon var í stríð við grundlógina, greiðir hann frá. Halda á við sam- ráðingunum Jóannes Ejdesgaard vil tó ikki siga, at hann er vón- brotin ella beinleiðis hevði væntað nakað annað frá einari sosialdemokratiskari stjórn enn frá sitandi stjórn. - Tað vísir seg ofta so, at danir hava eina breiða semju, tá tað snýr seg um Føroyar, og at tað ikki er so tengt at politiskum flokk- um, sigur hann. Grønlendska lógarupp- skotið er lagt fram, og tað gevur grønlendska lands- tinginum heimild til at gera sáttmálar í altjóða høpi uttanum Danmark, men bert um tær ikki skaða donsk áhugamál, eins og Grønland ikki kann um- boða seg sjálvt, um Dan- mark er ein av samstarvs- pørtunum. Roknað hevur verið við, at eitt líknandi lógarupp- skot fyri Føroyar fór at verða lagt fyri løgtingið, men í løtuni er steðgur í samráðingunum millum landsstýrið og donsku stjórnina, av tí at danir vilja hava meira tíð at hugsa seg um í. Jóannes Ejdesgaard held- ur ikki, at tað grønlendska lógaruppskotið er serliga nýskapandi og sigur, at hann sjálvsagt ikki fer í løgtingið við einum upp- skoti, sum ikki fær polit- iska undirtøku. Hann legg- ur tó aftrat, at seinasta sam- røðan við danir var fríggja- dagin, og tá vóru teir samd- ir um, at so mikið nógv gott er í uppskotinum fyri báðar partar, at teir heilt greitt ynskja at arbeiða víðari við tí. Stjórnarskifti onga ávirkan á heimildarlóg - Vit eru opin fyri einum samstarvi við føroyingar og fyri einum meiri tíðarhósk- andi ríkisfelagsskapi, men limaskapur í Norðurlanda- ráðnum kann ikki lata seg gera sambært teimum rammum, sum eru galdandi í Norðurlandaráðnum, sigur Frank Jensen Jóannes Ejdesgaard vil ikki siga, at hann beinleiðis er vónbrotin: - Tað vísir seg ofta so, at danir hava eina breiða semju, tá tað snýr seg um Føroyar, og at tað ikki er so tengt at politiskum flokkum, sigur hann Hóskvøldið 10. februar bjóðar Før- oya Shell í Norðoyggj- um sjófólkum og øðrum til eitt hugna- ligt og øðrvísi tiltak í Atlantis í Klaksvík TÍÐINDASKRIV Shell Hóskvøldið 10. februar kl. 19.00 lata hurðarnar upp í Atlantis fyri einum heilt øðrvísi tiltaki. Tað er Føroya Shell í Norðoyggj- um, sum er vertur og hava teir fingið áhugaverdar per- sónar at greiða frá ym- iskum, sum hevur við havið at gera. Umframt stuttar fyrilestrar, so verða eisini filmsbrot at síggja, sum eru tikin við undirvatnsfilms- tóli. Tað fyrsta á skránni er Petur Steingrund, fiskifrøð- ingur, sum kemur at siga eitt sindur um fiskiskap við línu, í mun til livilíkindini í sjónum. Síðani kemur Knud Simonsen, havfrøð- ingur, at vísa fram sjóvar- fall á teldu. Hetta er eitt telduprogram, sum við pílum vísir, hvussu tað rekur runt oyggjarnar. Eftir hetta verður ein lítil steðgur, har tað ber til at smakka tí víðakendu høvdasuppuna úr Leirvík. Eftir steðgin fer Hans Eli Hansen, lærari og undan- gongumaður hjá seglskip- inum Draganum, at siga frá um óeydnistúrin, sum sluppin Dart gjørdi, tá teir skuldu sigla úr Vestmanna til Klaksvíkar, men komu í ódnarveður og ruku heilt til Hetlands. Tað síðsta á skránni er eisini sera forvitnisligt. Tá verða víst filmsbrot, sum eru tikin við undirvatns- filmstóli. Til ber at síggja, hvussu fiskur bítur á snellu- og línureiðskap, og hvussu hann kemur í trolið. Sjálvt um tiltaki hevur við havið at gera, so eru øll vælkomin. Tiltakið er ókeypis, men av tí at einans er pláss fyri 100 vitjandi, verða tey sum hava áhuga fyri hesum tiltaki biðin um at avheinta atgongumerkini á Shellstøðini í Klaksvík. Eitt øðrvísi tiltak