hósdagur 25. november 1999síða 37

= Se Nr. 225 - 25. november 1999 Viðmerking: Tingarbeiði ella undirgravandi virksemi? Tå ið føroyingar, sum vóru rýmdir av landinum undan kreppuni, fóru at venda heimaftur miðskeiðis í 90unum, vísti tað seg skjótt, at flytingin mestsum øll var til Havnina. Hetta heyði sín- ar góðu grundir í, at her var best útlit til at fáa arbeiði, barnaansing, bústað, skúla, eldrarøkt o.a. Borgarstjórin í Havn var so skelkaður av gongdini, at hann av landspolitikarun um kravdi, at um hetta fór at halda åfram, so måtti pen ingur fylgja vid til hesar stovnar. Undirritaði royndi tå eins og aðrir landspolitik arar - at seta spurnartekin við tað hóskandi í hesi gongdini. Bæði í sambands- flokkinum millum aðrar politikarar var roynd gjørd at reisa áhuga fyri málinum. Vit vóru nakrir, sum tosaðu um ein vinnupolitik og ein harav fylgjandi búsetingar- politik. Tá sum nú reistust eisini bustir á lokaltinglim- um úr Suðurstreymi og mál- ið datt niðurfyri. Tað sum tað nú tykist at snúgva seg um er, at um klaksvíkingar kunnu fáa eina Vaktar- og Bjargingar- tænastu, runavíkingar eina almannastovu ella vága- menn eina matrikulstovu o.s.fr. Men ein tilvildarlig útflyting av onkrum hissini stovni loysir valla nakrar útjagaratrupulleikar. Teir spurningar vit heldur eiga at seta okkum - ella rættari - sum okkara lands- politikarar heldur eiga at seta sær sjálvum mugu vera hesir: 1. Hvørjum rokna vit við at skula liva av í Føroyum? 2. Hvussu skal tann vinna síggja út, sum skal skaffa okkum hetta livibreyðið? 3. Hvørji krøv setir hetta til búseting, tænastur, sam- ferðslu o.s.fr. 4. Hvussu greiða vit pol- itikarar hetta? Jógvan Sundstein vísti í bløðunum herfyri á, at pol- itikarnir hava nakrar skyldir yvir fyri sínum valdømi og tað eri eg ikki ósamdur við honum í. Men tá ið tað er sagt so má vera eftir at siga, at teir eisini hava eina skyldu til at lætta sær á og skoða út yvir alt landið og gera sær ein ameting av, hvussu hetta skal virka sum ein eind ella ein felagsskap- ur. Ein viðkomandi spurn- ingur er, um tað er ynskj- andi at 1/3 av øllum føroy- ingum skal búgva í Havn ella eigur hetta at vera oðr- vísi? Hetta hongur nógv saman við, hvussu politik- arnir hugsa sær okkara vinnur skipaðar framyvir. Hvar og hvussu skal okkara framleiðsla vera í framtíð- ini? Tí er fyrst og fremst neyðugt at evna ein vinnu- politikk, sum neyvt lýsir tey krøv, ið tá verða sett til sam- felagið annars. Og tað má vera ein mannarættur hjá einum utt- anbíggja politikara, tá ið hann er komin til Havnar á tingfund, at hitta aðrar pol- itikarar úr øðrum økjum skifta orð um hesi viður- skiftir, uttan at alt sum kall- tíðindablaðið - Suður- ar seg politikarar streymi skal koma kropp á kroppi í fjølmidlarnar og kalla hetta undirgravandi virksemi ella tosa um at tingarbeiði og lóggávuvald eru flutt út úr Tinghúsinum. Hetta er skotið langt við síð- una av. Allir politikarar vita, at virksemi er og altíð hevur verið bæði innanflokka og millum flokkarnar, tá ið høvi hevur verið t.d. i fri- løtum ella millum nevndar- fundir. Men mínar royndir siga, at politikarnir í Suð- urstreymi heldur fóru til hús enn at luttaka í hesum prát- inum á Apotekinum, Ting- húsloftinum ella floks-høl- um onkustaðni í býnum. Kanska høvdu teir annað starv at røkja eisini - nakað sum avbygdapolitikarin ikki hevði sama møguleika fyri, tí ein havnartúrur fór við øllum degnum og hjá summum við fleiri døgum. Tað er bert at fegnast um, at politikarar brúka meira orku enn teir hava møgu- leika fyri í ti avmåldu tíðini í ungsalinum og mitt ráð til hesar fornermaðu suður- streymoyingar skal vera, at teir biðja lova sær upp í part fyri at sleppa at luttaka í hesum prátinum, tí hesar sínámillum samtalur koma at halda áfram kortini. Tað er á hesum fundum - ofta kanska bert millum tveir persónar - at hugskotini loysna og búnast. Nógvar lógir - kanska tær flestu - sum í dag regulera okkara gerandisdag munnu hava sín uppruna í slíkum óformellum práti í óformellum bólkum. Tað er her tankar og hugskot síggja dagsins ljós fyri síðani at verða framd í teimum meira skipaðu politisku bólkun- um. Hetta er eisini ein part- ur av demokratisku process- ini. Einki nýtt í hesum. Hetta er eisini tingarbeiði. Gøtu 18.11.1999 Atli Hansen Hava kristindómur og islam nakað til felags? Nýliga kom svar úr kirkju- málaráðnum, upp á eina nøgd av skuldsetingum í- móti bispi líka frá baðifasi- litetum á einum prestagarði, yvir eina lestrarbók og til ein valds/autoritetsspurning í Fuglafjarðar prestagjaldi Allar skuldsetingarnar vóru sagdar, at botna í nøkrum prestums mótvilja ímóti kvinnuligum prestum. Tað eru serstakliga ungir prestar sum hava óvilja í- móti kvinnuligum prestum, hoyrist. Tað sær soleiðis út sum, at hesir ungu prestar- nir eru farnir at kappast alv- orliga við aðrar sektir í Før- oyum — tann annars einaferð so hóvliga og toleranta fólk akirkjan — um at verða mest fundamentalistiskur. Uttan at skula fara at sam- anbera Føroyar við islam- isk-fundamentalistisk lond í mið- og fjareystri, (eg vid- gangi, at tað er ikki heilt reelt) fari eg kortini at loyva mær at koma inn á Afgani- stan, sum í 1996 fekk eitt rættuliga religigst funda- mentalistiskt stýri, tað so- kallaða "Taliban-stýrið" sum vanvirðir kvinnunar rættindir, so at ein meiri enn Ogvast við. Væl vitandi um, at summi ikki kunnu sameina seg við ein hugsunarhátt, sum sam- anber ymsar religiónir, sum eitt nú islam við kristindóm, so varnast ein tó við, hvussu nógv ting í sjálvari religi- ónsfilosofiini, minna um hvort annað. Og tað sum hetta snýr seg um, er, at tað sýnast at vera kraftigir parallellar ímillum okkara kristindóm og teirra religión, tí at sjálvt kardi- nalpunktið í prestastríðnum í Føroyum snúði seg í veru- leikanum um mótvilja ímóti kvinnuligum prestum. Tali- ban-stýrið í Afganistan hev- ur sum fremsta mál, í reli- giónsins navnið, at draga kvinnuna niður á eitt full- komilga óverdugt stødi. Kvinnurnar har, skulu snøgt sagt eingi sum helst rætti- ndir hava. Lat meg gera púra greitt, at undiritaði ikki finnur tað seriøst ella rímuligt at "dálka" kristindómin so til, sum at draga kristindómsins praktisering her á okkara breiddarstigum niður á eitt so lágt og menniskjafiggj- undaligt stødi sum islam- iska fundamentalismu i t.d. Iran og Afganistan. Men okkara biblia er jú slettis ikki ólík tí islamisku kor- anini, og verða hesar báðar religiónir praktiseraðar nóg fundamentalistiskt, so er minni munur. Tað stutta av tí langa er, at tá ið menniskjan starir seg blindt í ideologium, tað ant- in veri seg politiskt ella á- trúnaðarliga, so er stóri vandin tann, at ein flytir seg nærri og nærri tí ið nevnast kann fanatisma og intoler- ansa. Tað er at vóna, at avgerð kirkjumálaráðsins kann vera við til at tálma tað kristna bíbilska fundament- alistiska rákið, sum til tíðir er í luftini í ávísum heraðs- horum her á landi; og tað er so avgjørt ikki bara innan fólkakirkjuna, men so sann- iliga eisini innan aðrar sam- komur i Føroyum. Eftir sum at kristindómur (eins og allar aðrar religi- ónir við) byggir á trúgv, og ikki vitan, so er tað eitt par- adoks í sær sjálvum, at tulka bíbliuna orð fyri orð, og nýta bíbliuna sum lógarverk í einum framkomnum sam- felagið sum tað føroyska. Kristindómurin er ein góður sidaarvur, og í åvisum før- um, ein nytiligur moralskur vegleiðari. Men at (mis)- brúka kristind6min sum eitt ambod til at trumfa sinar egnu snæðurskygdu áskoð- anir niður á onnur, og at nýta leitanina og tráðanina hjá menniskjum eftir mein- ingini við lívinum sum kat- alýsator, tað er ikki rætt. Ein kann sum apropos brúka hesi orðini sum Thomas Jefferson einaferð skal hava úttala: ”Ignorance is preferable to error; and he is less re- mote from truth who beli- eves nothing, than he who believes what is wrong” 47 síggja burtur frá nøkr- um er betur enn at gera mis- tók, og tann ið ongum trýr er minni fjarður sannleika- num, enn nókrum ið skeivt er. Hilmar Simonsen tann ið trýr Góða mamma og vermamma Hjartaliga tillukku við degnum 23 hevur verið fyri okkum. Ynskja E.A.H 3? nov Takk fyri alt tú Eg og foreldur mini vilja fegin takka ollum, sum meg á konfirmatiónsdegnum 10. okt Heilsan Brian Thomsen 1999 gleddu Lesið Sosialin á internetinum www.sosialurin.fo