mikudagur 17. november 1999síða 21

Nr. 219 - 17. november 1999 Viðmerking: tíðindablaðið | Volapykk ella hugsjónir NO LIE Ikki óvæntað, so herja i løt- uni pástandirnir um, at Tjóðveldisflokkurin hevur lagt seg á høgraveingin í føroyskum politikki. På standir um, at hugsjónarliga eru vit á veg móti einum minni samhaldsføstum samfelag, har tann veiki verdur sleptur uppå fjall Orsøkin er, at tað hevur eydnast at semjast um i samgonguni, at fiskivinnan skal ikki hava studning. I staðin skal vinnan hava greiðar politiskar karmar til at endurnýggja seg sjálva. Tað er sjálvsagt heilt natúr- ligt, at hinir størru flokkar- nir royna at gykla fólki fyri, at hetta er neoliberalistiskt, og at hetta fer at savna fisk- vinnuna á fáar hendur. Hetta eru jú útleggingar, sum passa væl til partapol- itiskan vinning hjá júst hes- um flokkum. Og uttan mun til, hvat varð gjørt, høvdu hesir flokkar helst sagt júst tað sama. Men hetta er tíbetur pol- itiskt volapykk. Øll munnu vita, at tað er beint øvugt. Eitt tógvið politiskt stríð er vunnið um ikki at brúka al- mennar pengar til nakrar fá- ar einstaklingar. Vit skulu ikki brúka almennar pengar til at oyðileggja vinnulívið og til at oyða okkara náttú- rutilfeingi. Vinnan skal kasta av sær til pensiónir, barnagarðar, = sjúkrahús, skúlar, vegir og alt annað, sum øllum skal tryggjast í einum føroyskum vælferð arsamfelag. Studningur er ikki samhaldsfastur Tað minst samhaldsfasta vit kunnu gera, er at halda fram við vinnupolitikkinum frá 70'unum og 80' unum. Tað gav nøkrum fáum einstak lingum pengar í lumman, meðan allir aðrir føroyingar fingu rokningina. Ein rokn ing uppá helst einar 13 mill- tardir krónur, sum vit oll gjalda fyri enn og í fram- tíðini. Studningur hevur al- tíð elvt til, at bert tann sterk- asti vinnur, og vit hava fing- ið sjón fyri søgn um, at í studningspolitikkinum er eins deyð annans breyð. Tí hevði verið áhugavert at hoyrt nakað um, hverjar hugsjónir eitt nú javnaðar- og sambandsflokkurin hava um føroyskan vinnupolitikk og hvussu teir ætla at tryggja eitt samhaldsfast samfelag. Skipaði viðurskifti Rópt verður nú um ”is- lendskar tilstandir við kvot- ubarénum” og um frían fiskiskap. Hetta hevur onki hald í veruleikanum: * Okisfriðingarnar = verða fasthildnar * Eitt skott skal setast mill- um tann stóra flotan og út- roðrarflotan. * At fiskidagar gerast um- setiligir fyri tann stóra part- in av heimaflotanum merkir ikki, at vit kunnu hava kvot- ubarónar, sum bara liva av at keypa og selja kvotur Her skal gerast ein skipan við einum ”kvotubanka” ella ”fiskidagabanka”, so- leiðis at fiskidagar verða umsettir eftir skipaðum og gjógnumskygdum viður- skiftum * Tilfeingið er ogn Føroya fólks, og um tann, sum hev ur veiðiloyvi og fiskidagar ikki brúkar henda møgu- leikan, so missir hann veið- irættin, sum fellur aftur til tað almenna og kann bjóð- ast onkrum øðrum. . Harafturat kunnu vit at forða fyri, at fiskidagar savnast á fáar hendur við at gera eina lóggávu móti miðsavning av fiskidøgum og ødrum rætti til vinnu- virksemi. Sostatt fåa vit skipadi vid- urskifti fyri vinnuna. Vit tryggja alment gjøgnum- skygni. Og vit tryggja, at vinnan skal kasta av sær til samfelagid og okkum øll. Grundarlagið fyri vælferð Hetta er kjarnin fyri eitt samhaldsfast og trygt før- oyskt samfelag: At tey, sum fåa loyvi at troyta okkara felags tilfeingi skulu kasta av sær til samfelagið og fylgja nøkrum almennum reglum. Hetta fer at geva okkum eina vinnu, sum sjálv kann endurnýggja seg og uppfylla krøvini um góða løn/hyru, gott arbeiðs- umhvørvi og trivnað fyri tey, sum starvast har. Hetta fer at geva okkum eina vinnu, sum fylgir umhvørv- iskrøvum og fær mest burt- urúr tilfeinginum, og sum kastar av sær til tað al- menna. Og hetta fer at geva okkum grundarlagið fyri einum føroyskum vælferð- arsamfelag. Tað er ein verulig hugsjón og politikkur í verki. Og ikki politiskt volapykk. Høgni Hoydal landsstyrismadur Hugleidingar um fullveldi Herfyri hoyrdu vit gløgga havfrødingin Boga Hansen greiða okkum frå, at havið kring Føroyar gerst kaldari, og at vit helst fåa eina litla istid um eini 100 ár ella so. Fiskurin rýmir. Kanska onkur uvakkur og ulka verða eftir. Og Oljan er tá fyri langt síðani uppi. Ikki nógv hjá okkara eftirkom- arum at liva av! Hvor skal tá betala frálíku umsiting- ina, sum vit við bit og slit hava fingið á fótur? Við slíkum framtíðarván- um tosa vit í fullum álvara um fullveldi. Hvaðani skulu pispur og prestarnir fáa sína øn? Helst flyta teir atlir av andinum og føroyingar ger- ast svartastu heidningar. Glæsiliga nyggja løgtings- úsið stendur og fellur í Orøkt, ti at vit hava ikki ráð at halda tað viðlíka. Og wórjum skulu okkara dugnaligu politikarar liva av? Av at bíta negl kanska? Nei, lat okkum koma okk- um burturúr fullveldisrúsin- um og ikki koma okkum út í djúpasta Oføri. Danir hava nú klætt og føtt okkum í øldir og hví ikki tað? Tað hevur jú riggað væl og teir vilja jú sjálvir so gjarna. Hvat skulu vit brúka full veldi til? Kann tað kanska etast? Sum ein danskur ministari á vitjan so klókt segði tað í útvarpinum: „Fullveldi, tað sigur ikki mær nakað<. Danski statsministarin segði í somu sending, at vit skuldu bert siga frá, hvat, ið vit vóru ónggdir við, so skuldi hann nokk laga við- urskiftini eftir okkara ynski. Ja, sjálvt um tað vóru fleiri pengar úr Danmark vit vildu hava, so var tað ikki óhugsandi. Og at spæla við skuldu vit sleppa so galið vit vildu. Tað skuldi nú bara mangla. Grønland fær heilar 3, meðan vit bert fáa I milj- ard um árið. Vit mugu vera eitt ótakksamt og stórsnútað fólk. um vit ikki vilja taka av einum slíkum stórsinn- aðum tilboði. Øllum hesum vilja vit sleppa fyri eitt innantømt fullveldi. Tað endar sum í Íslandi. Okkara børn fara ikki at suga danskt. Og hvussu skulu tey tá koma sær fram í verðini? Og hvat við okkara listamonnum, sum eru á donsku finanslóg- ini? Skulu teir bara slepp- ast upp á fjall fyri lút og kalt vatn? Og hvaðani skulu vit fáa medaljur frå, tá vit ikki longur hava kongs- húsið? Frá viðoyinginum Anfinni Kallsberg kanska? Nei takk! Góðu landsmenn, sleppið hasum fullveldismøsninum Tá nú ístíðin kemur, verður tað gott at fáa eina vermandi hond úr Danmark. Eru vit so fullir av undirlutakensl- um mótvegis dønum, at vit vilja nokta at taka ímóti eini heilari miljard um árið frá teimum fyri einki? Frá bróðurfólkinum, sum hevur verið okkum so hollur stuð- ul. Sum hevur hjálpt okkum at fáa umstødur at kunna loysa okkum buksirnar í Sandagerði, okkara næst mest halgað stað, á sømu- ligan hátt. Verri er statt í Kirkjubø, okkara mest halg að stað, har mugu vit enn sum fyrr fara inn í halgi- dómin at pissa. Men ikki tvist eg í, at danir eisini her høvdu viljað hjálp okkum við einum nátthúsi, um vit sendi eina umbøn. Aðrenn vit høvdu lært okkum at skriva vóru danskir embætismenn so beinasamir at skriva bønar- brøvini um veitingar fyri okkum. Frá >de fattige Folk udi Færø«. So hetta at fáa veitingar úr Danmark er ikki nakað nýtt, men ein hevdvunnin rættur. Kann tað vera nøkur skomm at halda fast um rættindi sum okkara forfedrar við mikið knoss og strev hava vunnið okkum? Sjálvt um vit hava verið danir nú í brátt tveyhundrað ár, hevur eingin so frægt sum kannað eftir, hvørjar møguleikar vit hava sum danskarar. Nú ein dagin datt endiliga fimmoyrað hjá samfelagsfrødinginum Jógvan Mørkøre og mælir hann til, at ein slík kanning verður gjørd og tað ongan- tíð ov skjótt. Gott at tað glógvar í onkrum! Lat okk- um fáa gjørt eina kanning, sum greitt vísir, hvussu gott vit hava tað saman við Dan- mark og lat okkum so sleppa øllum fullveldisør- skapinum. Tí øll vita vit innast inni at ikki formáa vit okkum nógv uttan stuðul bæði so og so úr Danmark. A. Guttormur Djurhuus 21 Minningarorð ænað Eyðun Stróm f. 21. apríl 1981 - d. 18. sept. 1999 Alvur Mortensen f. 8. mai 1980 - d. 18. sept. 1999 Hávardur F. Lisberg f. 27. mai 1980 - d. 20. sept. 1999 Seinur verður tann dagur, at vit gloyma tey tungu boð Tey boð, vit fingu leygardagin, at Eyðun og Alvur vóru farnir umborð Umborð á stóra skipið, ið siglir úr hesi verð. Yvir salta havid, upp um skýggja, til eina betri verð Hávardur tann triðji fór eisini umborð, umborð á stóra skipið, og burt úr hesi verð. Nú sita vit øll eftir við hesi stóru sorg, má Harrin okkum styrkja og turka tár so mong. Ei fall tað okkum so í lut at vita tíð og stað, nær Harrin okkum taka man og fara við oss avstað Tó, eitt smil kemur gjøgnum tårini, tá eg hugsi um teir dagar, vit høvdu saman. Allar tær løtur vit hava diskutera, og allar tær skemtiligu stundir. Alt kemur so smátt fram aftur nú. Foreldur, systkin, ommur og abbar og annars øll tit avvardandi, eg sendi tykkum mína djúpastu samkenslu. Eyðun, Alvur og Hávardur, takk fyri, at tit vóru teir, tit vóru. Vinkona tykkara Linda Útjaðara- samgongan Tað er alt annað enn hug- aligt at hoyra um, at ting- menn sum rokna seg at hoyra til útjaðararnar í Føroyum, hava tikið seg saman um at broyta stød- una sum smáplássini eru komin í. Fyrst er at spyrja, hvørjar eru útjað- arabygdirnar? Eru tað so stór pláss sum Tvøroyri og Klaksvík, kunnu hesi byir samanberast við Skarvanes ella å Kirkju? Ein broyting ið gerast skal, er, at nakað av um- sitingini, ið er í høvuds- staðnum, skal flytast til onkra aðra bygd úti um landi, so er spurningurin Almannastovuni fer vest- ur í Vágar. Jú, onkur klók- ur skalli, hevur funnið út av, at fyri at tólma fólk - aflytingini av teim smáu plássunum til høvudsstad- in, er frægasta loysnin at gera høvudsstadin tann- leysan, so fólk heldur fara at ræðast hann Sum ikki einaferð, eru vit fleiri. ið taka parti við ella ímóti hesari ætlan. Ja, onkur gongur ógvuliga høgt uppí, hendan spurn ing, so høgt at fullveldis- málið er við at fara í gloymskuna. Um so hevði verið, so eru vit fleiri mót stødufolk av fullveldinum | hvørja? Hvat bati verður = sum heldur hava hug at tað fyri Klaksvík um ein = hella útjaðaravegin | partur av Gjaldstovuni fer | suður til Vágs. Ella fyri Palli Dalsgaard | Sandsbygd um nakað av | Lesið eisini Sosialin á Internetinum www.sosialurin.fo