týsdagur 30. november 1999síða 21

— Nr. 228 - 30. november 1999 Viðmerking: tíðindablaðið 21 Fullveldi og tann berandi vinnan Undir orðaskiftinum á løg- tingi í seinastu viku um uppskot Javnaðarfloksins um ein íløgugrunn til fiski- vinnuna kom fram eitt ávíst orðaskifti, sum kortini ikki bar á mál í samband við tað, ið lagt varð upp til. Samgongan innanhýs- is trupulleikar Samgongan hevur havt innanhýsis trupulleikar av einari jåttan upp á 40 mió. kr., ætlað sum íløgustuðul til nýgerð innan ferðavinn- una, men hesari ætlan hevur Mjóðveldisflokkurin sett seg upp ímóti, tí sum ført verður fram, so skal vinnan klára seg uttan stuðul á nakran hátt frá landskassanum, og sagt verður, at fiskivinnan má klára seg undir galdandi marknaðartreytum. Sagt verður somuleiðis, at vit mugu ikki koma aftur í somu stóðu, sum í 80- unum! Tað kann vera rættuliga áhugavert at hyggja nærri eftir, hvørjar umstødurnar vóru í 80-unum í mun til, hvussu tær eru í dag, og hvussu hetta væntandi fer at laga seg í mun til full- veldisætlanina, soleiðis at Føroyar skulu klára seg utt- an danska ríkisstuðulin, men at Føroyar skulu klára seg við tí, ið í høvudsheiti- num fiskivinnan megnar at kasta av sær til samfelagið. Vinnan ikki rakstrar- stuðul Undirritaði vil í hesum sam- bandi undirstrika, at Fólka- flokkurin hevur gingið á odda fyri at avtaka tann so- kallaða = rakstrarstuðulin, men tá talan er um møgu- ligan íløgustuðul, sum er yeingangsstuðul< fyri at hjálpa sokalladum igongd- setarum, so er flokkurin vid, sjålvandi undir skipadum vidurskiftum. Hvør umsat figgjarliga oførid? Aðrenn kreppuna var gald- andi stuðulsskipan, bæði hvat fiskaprisi viðvíkti, men í serligan mun tann veð- haldsskipan, ið var galdandi í samband við lán til íløgu í fiskiskip. Hetta bar við sær, at í flestu fórum einki fyrilit var fyri kostnaði av gjørd- um íløgum, at upphæddir- nar ikki vórðu gjørdar í mun til, hvat veidimøguleikarnir kundu bera, fyri ikki at tala um tann óveruliga eginpen- ingin, id higartil gjørdar av- hoyringar hava avdúkað. I hesum sambandi undrar tað undirritaða, at løgtings- menn í tíð og ótíð nýta orð frá bankamonnum sum ráð- gevarar fyri, hvussu nógv løgtingid eigur »blanda« seg figgjarliga upp i fiski- vinnuna, ti hver var tað, sum umsat og »formidladi« yvirfíggingina, ella sum fíggjaði tann væntandi eg- inpeningin, ella hvor visti best um, at flestu ílóguætl- anirnar ikki vóru burðar- diggar, og hver var tað, ið bar tað samlaðu rokningina til landskassan og skatta- borgararnar, vóru tað ikki júst bankarnir? Fiskiveiðitreytirnar: Mugu lagast eftir for- oyskum fyritreytum! Fíggjarligu fyritreytirnar hjá fiskivinnuni í dag eru lagaðar eftir umstøðunum íroknað tann danska ríkis- stuðulin til samlaða búskap- in. Hetta snýr seg um skatta- og avgjalddskipan, hýruav- talur v.m. Fiskivinnan virk- ar ikki undir fríum viður- skiftum, tí við fyriskipanum frá løgtingi er grunnurin býttur sundur eftir ávísum mynstri við friðingum og við fiskirættindum til ym- iskar veiðihættir, eins og rættindini hjá ymisku skipa- bólkunum eru ásett við fiskidøgum. Her er sjálvsagt talan um fiskiflotan á nær- leidunum. Annað skal til enn eitt sjálvtskuborð! Skal føroyska samfelagið greiða síni viðurskifti uttan danska stuðulin, so skulu aðrar umleggingar til í sam felagnum, enn bert at >hús ast< betur. Í løtuni sæst best, at flokkar íkki vilja inn á hesi viðurskifti, samstundis sum tað tykist, sum at lands- kassin er vorðin eitt sjálv- tókuborð í samband við løn- arhækkingar v.m. Kortini er greitt, at tann neyðugi politikkurin ikki kann gjøgnumførast, fyrr enn vit einsamallir ráða i egnum landi, men í hesi fyrireikingartíð er neyðugt, at vit frá høvudsstovninum undir = sjålvstyrisætlanini síggja nøkur verulig tekin! Men hetta er ilt at fáa eyga á i løtuni! Eyðun Viderø So hendi tað aftur Tíðindaskriv frá Starvsmannafelagnum Osemjan á Innheintingini á Toll- og Skattstovu Føroya er enn eitt av mongu døm- unum um, hvussu illa tann bólgnandi meginfyrisitingin virkar aftaná umfatandi bygnaðarbroytingarnar. Meginfyrisitingin er nógv útbygd við nýggjum leið- arum, sum hvorki hava fyri- sitingarligar = tíansheldur leiðsluroyndir. Størsti trup- ulleikin hjá Starvsmanna- felagnum er, at vargur er komin í umsitingina. Ein sáttmáli er undirskrivaður av báðum pørtum, men meginparturin av almennu leiðslunum kenna ikki inni- haldið í honum, og bróta ferð aftaná ferð fleiri reglur. $ 2 í sáttmálanum sigur, at tá umfatandi broytingar henda á einum arbeiðsplássi skulu starvsfólkini hava boð um hetta í góðari tíð fyri at fáa høvi til at vera við í til- rættaleggingini. Bygnaðar- broytingarnar hava ført við sær, at henda regla ferð eftir ferð verður brotin - eitt dómi var málið um Lands- verkfrødingin. Í samband við umskipan av Fíggjar- málastýrinum var uppruna- liga ætlanin, at Innheint- ingin skuldi flyta saman við Gjaldstovuni í Albert Hall, men tá tað kom til stykkis, var ikki pláss fyri økinum. Í staðin varð okið lagt undir Toll og Skattstovuna uttan at starvsfólkið varð tikið við upp á ráð ella eftirspurt og samstundis vórðu fráboð- aðar aðrar munandi broyt- ingar. Hetta heyði m.a. við sær, at fyrrverandi okisstjór- in gjørdi av at siga seg úr starvi. Nýskipanardeildin á Løg- mansskrivstovuni hevur sett í gildi ein starvsfólkapoli- tikk, sum teirra egnu leiðsl- ur onga virðing hava fyri. Ta vend sum ósemjan á Innheintingini hevur fingið seinastu vikuna, fata vit sum grundleggjandi álop á allan organisatiónsrætt hja fak- feløgum og taka vit hetta í størsta álvara. Vit fara und- ir ongum umstødum at góð- taka at almennar leiðslur loypa á meginæðrina í fak- feløgunum og burturvisa álitisfólkum, sum gera sína skyldur sambært sáttmála- num, $ 3 stk. 6 sigur, at álitisfólk hava rætt og skyldu til at tingast við deildar- og stovnsleiðslur um øll mål, sum hava týdn- ing fyri starvsfólkið og stovnin. Er álitisfólkið ikki nøgt við avgerð leiðslunnar, skulu tey leggja málið fyri felagið. Og tað er hetta, sum er hent á Innheintingini. Alit- isfólkini fingu ikki loyst málið og felagið hevur tikið yvir. Men leiðslan á inn- heintingini noktar at tosa við felagið, og vil bert tosa við starvsfólkini ein og ein. Leiðslan á Toll- og Skatt- stovuni sigur, at álitisfólkini hava eggjað til ófrið við at boðsenda starvsfólkunum á fund í arbeiðstíðini. Alitis- fólkini hava ikki gjørt annað enn eftir boðum frá nevnd- ini í Starvsmannafelagnum, at biðja starvsfólkini koma á fakligan fund hjá fel- agnum, tí stødan á stovni- num var so álvarsom, at fólkini fingu ikki arbeitt. Vit hava sum fakfelag rætt til at kalla limirnar saman til fakligan fund, tá ósemjur eru. Tá ovara leiðslan ikki tekur um endan og fær stovnin at virka, hvor skal so annars gera tað enn Starvsmannafelagið. Í brævaskiftinum sum hevur verið millum Inn- heintingina og felagið, vísir leiðslan á Toll- og Skatt- stovuni á reglur sum eru galdandi í donskum ar- beiðsrætti, og vit merkja dag og dagliga at rættar- praksis sum er galdandi fyri danskan arbeiðsrætt verður spakuliga lirkað inn á okk- um. Hvat siga politikkarar og almennar leiðslur til at ein stovnur liggur lamin í eina heila viku? Hetta tí at álitis- fólk gera sínar skyldur og vísa á at stovnurin als ikki virkar, og afturfyri verða víst burtur úr starvi. Alitis- fólkini verða løgd undir ikki at vilja tosa við stjóran Óla Heinesen. Hetta er bein- leiðis ósatt. Alitisfólkini hava sjálvi havt uppskot um at tosa við stjóran, men hava frá deildarleiðaranum fingið at vita, at tað hava tey ikki heimild til. 11. nov. royndu trý starvsfólk saman við einum prosjektleiðara hjá Toll- og Skattstovuni, at fáa fund við Ola Heinesen, men hetta varð blankt avvist, og vórðu tey víst aftur til deild- arleiðaran á Innheintingini. Tá stødan gerst so fast- læst má felagið traðkað til, og hjálpa álitisfólkunum og leiðsluni at loysa trupulleik- an. Í skrivi sínum tann 28. nov. vísa stjórin á Toll- og Skattstovuni og økisstjørin til skriv frá Starvsmannafel- agnum dagfest 25.11.1999, og siga m.a. har, at starvs- fólkini á Innheintingini hava skipað fyri arbeiðs- Stýrið fyri Arbeiðsloysis- skipanina hevur samtykt frá |. jan. 2000 at seta ALS-gjaldið niður við 0,25 prosentum frá tveimum til 1,75 prosent. Harafturat verður ALS- gjaldið frá 1. juli 2000 lækkað við 0,25 Við takkar = áhugabólkurin teimum, ið stuðlaðu mót- tøkuni á Stórheyggi, tá ið reiðskapsfimleikararnir komu aftur frá Ynys Mon 2. aug. 1999. Stuðlarnir vóru: P/F Restorffs Bryggjarí P/F Sveisingahandilin P/F Thomas Dam á Hálsi Mylnan Bakaríið i SMS Fimleikafelagið Støkk Havnar Fimleikafelag Fimleikafelagið Ljósið Ítróttarsamband Føroya (ISF) Takk Havnar Hornor- kestur fyri tykkara stuðul og øllum tykkum sum hjálptu til at gera hátíðar- haldi hugnaligt. steðgi tí at tey ikki kunnu koma á tal við leiðsluna og at hetta ikki er rætt. Fyri góðan ordans skuld skal verða endurgivid at tað, sum stóð í umrødda skrivi var hetta: 1. Alitisfólkini á Innheint- ingini hava roynt, samb. $ 3, stk. 6, at tingast við leiðsluna um mál, sum hava tydning fyri starvs- fólkini og stovnin. Hetta hevur ikki eydnast, og hava tey so lagt málið fyri felagið. 2. Toll- og Skattstovan kann ikki krevja, at onnur starvsfólk skulu veljast til álitisfólk, enn tey, sum starvsfólkini hava valt, samb. $ 3, stk. 1, og er tað sambært sáttmála- num bert Starvsmanna- felagið sum góðkennir valið av álitisfólkunum. 3. Øll gongdin í málinum, frá fyrstan tíð, er hvorki sambært $ 2 í sáttmála- num, um broyting í ar- beiðsgongd og um broyt- ing av starvslysingum, ella starvsfólkapolitikkin hjá Løgmansskrivstov- uni, og tí fer Starvs- mannafelagið ikki at góðtaka uppskot tykkara til loysn av málinum. 4. Starvsmannafelagið kem- fim- leikakvødu ALS-gjaldið lækkar prosentum til 1,5 prosent. Nýggjur stjóri verður settur á Arbeiðsskipanini í næstum. Freistin at søkja var úti týsdagin 23. nov. Inn vóru tá komnar sjey umsóknir. Karin Kjølbro Høgni Hoydal ið møtti vega Føroya Landsstyri, Hedin Mortensen og for- maður í ISF og Leivur Hansen ið møtti vegna Tórshavnar Býráð, eiga stóra tøkk uppiborna fyri róður við góðum og stimbrandi orðum. Somuleiðis takka vit fyri blómutyssini frå Før- oya Fimleikasambandi, Runavíkar býráð og Tórs- havnar Býráð. Eisini ein stór tøkk til Tórshavnar Býráð fyri heiðursnálir til allar fimleikararnar. Við ímleikakveðu å- hugabólkurin v/ Erla Leitisstein Hansen, Jónver Johansen, Erla Pållson og Jóna Hentze ur undir ongum umstød- um at góðtaka burturvís- ing av álitisfólkunum, og verður Toll- og Skatt- stovan tí biðin um treyta- leyst at taka tær aftur Vit vilja enn einaferð heita á Toll- og Skatt- stovuna um at koma á fund um málið at tosa um upprunatrupulleikarnar, sum ikki eydnaðist álitis- fólkunum at koma á tal við tykkum um, og sum eru orsøkin til verandi støðu. In Aftursvarið hjá Toll- og Skattstovuni var, at oll starvsfólkini á Innheinting ini fingu eitt borið bræv, har sagt varð, at tey eru at rokna sum rýmd úr tænastu um tey ikki koma til arbeiðis, og at tey kunnu rokna við einum endurgjaldskravi. Vit hava fleiri ferðir biðið um fund um málið, men hava hverja ferð fingið at vita, at Toll- og Skattstovan hevur einki at tosa við fel agið um. Vit eru framvegis til reiðar at finna eina loysn, so at hetta óneyðuga stríð kann verða loyst sum skjót- ast, og eru altíð til reiðar at koma á fund.