leygardagur 11. desember 1999síða 11

Nr. 237 - 11. desember 1999 Viðmerking: tíðindablaðið I 11 Sernåmsdepilin einaferð enn Sum stjóri fyri Sernåmsdep- ilin havi eg ikki lagt meg út í tað orðaskifti, sum sein- astu tíðina hevur verið um stovnin. Men eftir at hava lisið Sosialin í dag, har blaðið bæði hevur eina sam- rødu við mammu at einum DAMP-barni og eina sam- rødu við meg, fari eg tó at gera nakrar viðmerkingar til tað, sum kemur fram í blað- num. Í gjáramorgunin ringdi Turið Kjølbro, tíðindakona á Sosialinum, til mín og greiddi frá samrøduni við eina mammu og teimum at finningum, sum hon kom við, og hon bað um mínar viðmerkingar. Eg segði, sum sagt verður í greinini, at eg helst ikki vildi gera viðmerkingar, tí ofta endaði alt í trætu og misskiljing, og tað er ikki til frama fyri nakran. Eisini vísti eg á, at hetta er kenslusamt evni, og tí trupult at viðgera í blað- tjaki. Orðinum >eljustríð< eigi eg einki í. Hin vegin játtaði eg at svara upp á beinleiðis spurningar/útsagnir, og kom Turið fram við trimum: 1. Serkunnleikin í Føroyum viðvíkjandi DAMP er sera avmarkaður. (DAMP er styttirn gyri De- ficit (brek) viðvíkjandi Att- ention (uppmerksemi), Mo- tor Control (rørslu) og Att- ention (fatan)). Sum sagt í greinini, so eru vit helst ikki á hædd við onnur lond, tá tað snýr seg um kunnleika til øll tey nógvu øki, har børn kunnu hava trupulleikar. Vit eru fá- ment, og játtanin til eftirút- búgving er avmarkadæ. Hin vegin vísti eg á, at eftir á- heitan frá Sernámsdepli- num hevur fólkaskúladeild- in fyri 14 dógum síðani skipað fyri eftirútbúgving- arskeiði um næmingar við atferðartrupulleikium. Hetta var skeið, sum allir lærarar kundu søkja og ikki, sum tað kann skiljast á greinini, serligt skeið fyri lærarar í skúlanum í Sernámsdepli- num. Stórur áhugi var fyri at sleppa á skeiðið, og lut- tóku einir 25 lærarar úr øll- um landinum. 2. Starvsfólk í Sernámsdep- linum sleppa ikki á skeið í útlandinum at kunna seg um DAMP. Til hetta er stutt at siga, at tey starvsfólk í Ser- námsdeplinum, sum hava søkt um at kOma á skeið í 1999 hava fingið hetta játt- að. Men vegna sera trongan fíggjarkarm hevur ikki bor- ið til at skipa fyri serligum eftirútbúgingarskeiðum fyri starvsfólkini i Sernåmsdepl- inum innan ymsu gkini, heldur ikki um undirvísing av børnum við DAMP-trup- ulleikum. Tað er sera dýrt hjá føroyingum at fara utt- anlands á skeið, og tí er helst betur at skipa fyri skeiðum her í Føroyum, so fáa fleiri møguleika at koma við, og var tað júst orsøkin til skeiðið um atferðartrup- ulleikar fyri stuttum. NB! Sernámskdepilin setti eisini fram uppskot um skeið um autismu, men tí- verri bar heta ikki til. Vit hava skotið upp eitt slíkt skeið komandi ár 3. Funnist verður at, at di- agnosa verður sett og so hendir einki meira. Vit í Sernámsdeplinum diagnostisera ikki børn, og Landssjúkrahúsið sendi fyrr børn til barnapsykiatriskar deildir í Danmark at dia- gnostiserast. Men síðani barnapsykiatriska konsul- entskipanin kom í lag hevur eisini borið til at diagnosti- sera børn í Føroyum. Fyri greidleikan skal verða sagt frá, at tað er Landssjúkra- húsið og ikki Sernámsdep- ilin, sum hevur avtalu við Odense Universitetssyge- hus um barnapsykiatrisku konsulentarnar. Men Ser- námsdepilin skipar fyri, ger forkanningarnar og fær til vega neyðugar upplýsingar, um næstan øll tey børn, sum koma framat, og vit taka okkum eisini av eftirfylgj- andi ráðgeving og vegleið- ing. Ráðgeving verður veitt til foreldur, skúlar og lær- arar, men eisini dagstovnar, pedagogar og stuðlar fáa Verksmiðjan umvæl- ast fyri 6 mió. kr I gjár fór rækjutrolarin Høgifossur til Danmarkar, har øll verksmiðjan skal umvælast. Umvælingin verður liðug síðst í januar í nýggju øldini. Oilwind í Miðvági skal gera allan hydraulikkin av nýggjum Høgifossur við bryggju í Havn seinnapartin í gjár g SS £ ÓLAVUR Í BEITI Fiskiskapurin hjá rækjutrol- arunum hevur verið góður árini 98 og 99, og serliga er tað heystfiskiskapurin á Flemmish Kap, sum hevur roynst góður hesi bæði ár- ini. Og ein av orsøkunum til, at verksmiðjan umborð á Høgafossa nú skal umvæl ast er júst tann at til henda fiskiskap á Flemmish Kap krevst stórri kóki- og skilji- orka. Verksmiðjan umborð á Høgafossi er frá 1984, tå ið trolarin var bygdur, og nú mátti umfatandi umvæling gerast. K. M. Fish Tað er danska fyritøkan K M. Fish í Jyllandi, sum skal standa fyri umvælingini, men allur hydraulikkurin verður lagdur av nýggjum Mynd: Jens Kristian Vang av føroysku fyritøkuni Oil- wind í Miðvági, ið hevði lægsta tilboðið. Men reið- aríið ynskti eisini, at hetta arbeiðið varð gjørt av Oil- wind, tó at donsk tilboð vóru. Tann 30. januar 2000 skal umvælingararbeiðið verða liðugt og er sjálvt arbeiðið mett at kosta einar 6 mió. krónur. ráðgeving og vegleiðing. Sum sagt í greinii hevur eingin, sum hevur verið hjá barnapsykiatrisku konsu- lentunum, fingid diagnos- una DAMP, men er ording- ini >við DAMP-eyðkenn um« nýtt nakrar ferðir. Tá funnist verður at tí, sum verður gjørt, ella kanska rætta tí, sum ikki verður gjørt. eftir at diagnosan er sett, so er uttan iva nakað um hetta. Hetta kann vera tí, at neyðuga arbeiðsorkan, fíggjasrorka ella serkunn- leiki ikki er til stað-ar, og vi høvrt hendir tadl at tey tilmæli, sum givin verða, ikki verða fylgd. Tó seinasti setningurin í samrøduni við meg er óheppin, tí felstøll foreldur, sum vit hava havt samband við, hava verið sera glað fyri ráðgeving og vegleiðing og hava fegin fylgt hesum. Í sambandi við diagnost- isering og eftirfylgjandi til- tókum halda vit sjálvi, at bøtast eigur um hetta. Vit hava tosað við barnapsyki- atrisku konsulentarnar um spurningin, og er ætlani í samstarvinum framyvir at nýta meira orku til hetta virksemi. Tað vil so hin veg- in hava við sær, at bíðitíðin at koma til kanningar verður longri, tí færri bórn koma framat hvørja ferð. Ein seinasta viðmerking til samrøduna við meg. Rætt er tað, at trupult er at fáa psykologar og psykiatarar til Føroya. Men eg haldi meg ikki hava sagt nakað um, hvussu tað er at fáa fat- ur á psykologum í øðrum londum, tí tað veit eg einki um. Hinvegin veit eg, at barnapsykiatriskar deildir í Danmark kunnu hava trup- ult við at fáa teir barnapsyk- latar, teimum tørvar. I hesum døgum, tå vidur- skiftini hjá brekaðum verða vidgjørd, er tað av týdningi fyri ein stovn, sum Ser- námsdepilin, at foreldur og avvarandi at brekadum børnum visa å brek og manglar vid virkseminum hjå stovninum. Tad er m. a. vid stødi i hesum, at leidsla og starvsfólk kunnu menna virksemi, tí hóast nógv framstig eru hend á ser- nåmsfrødiliga og barnasál- arfrødiliga økinum, so er langt eftir å mål, til vit i Føroyum kunnu nøkta allan tørv å hesum øki. Og til allarseinast: Eg havi lagt merki til í nógvu umrøduni av Sernåmsdepl- inum i blødunum og å tingi, at fjølmidlar og politikarar ikki tykjast heilt greidir yvir tad sernåmsførdiliga og sål- arfrødiliga virksemi, sum i dag fer fram i Sernåms- deplinum og kring landið. Fyri at bøta um hetta sendi eg blaðnum hjálgt tað, sum Asa Ellefsen, deildarleiðari í Sernámsdeplinum, segði á pallborðsfundinum sum MBF skipaði fyri í novem- ber mánaði. Eg haldi meg ikki hava sæð, at fjølmidl- arnir hava endurgivið tað, sum hon segði. Marita S. Petersen stjóri í Sernámsdepilinum Classic - tilboðsmyndir Tann vanliga framkallingin, við Kodak dygd. APS - framkalling Vit framkalla teir nýggju filmarnar. Ókeypis Við framkalling av filmum í Fotobúðini, er eitt ókeypis yvirlit av ollum myndunum við. fotobúðin Handilskjarnin TLF. 311661 - FAX 310886 - POSTBOKS 1016 - 110 TORSHAVN e-post: photo-smæpost olivant fo - internet: www handilskjarnin fo