leygardagur 18. desember 1999síða 9

Nr. 242 - 18. desember 1999 tíðindablaðið N Smávegis kursbroytingar seinastu vikuna A lánsbrævagkinum hava verið smávegis kurshækk- ingar seinastu vikuna, men er marknaðurin fallin eitt vet aftur í gjár og í dag. Marknaðurin er tó merktur av lítlum virksemi upp und- ir árskiftið. Marknaðurin í morgun hevur verið nógv ávirkaður av evruni, sum hevur mist virðið í mun til amerikanska dollaran. Tyski, og harvið eisini danski marknaðurin, fall av hesi orsøk tó so, at danski marknaðurin hevur klárað seg betri enn týski. Vit hava fingið fleiri lyk- latøl, bæði fyri Evropa og USA í seinastu viku. Í báð- um heimspørtum vísa tølini á vøkstur, tó mest i USA, uttan at benda å øktan infla- tionsvanda. Marknadurin bíðar tí í spenningi, hvussu vøksturin fer at hátta sær, og í dag fáa vit tøl fyri prísin á vanligum húsarhaldsvor- um í USA, sum vilja geva okkum eina ábending um inflatiónin er við at taka dik á seg, og soleiðis um vit skulu hava hækkandi rentur. Hækkandi oljuprísurin seinastu tíðina hevur stóra ávirkan á bæði tað privata húsarhaldið eins og fram- leiðsluliðið, men av tí at hesin kann broytast títt og knapt, verður hesin ikki tik- in við, tá ið hugt verður at kjarnuinflatiónini. Vanliga áskoðanin er, at tær leiðandi renturnar, bæði í Evropa og USA, verða í fyrsta lagi hækkaðar í øðrum ársfjórðingi 2000, men gongdin í lyklatølunum næstu tíðina er altavgerandi fyri, nær rentuhækkingin verður. Annars er marknaðurin byrjaður at ávirkast av so- kallaða ár 2000 - trupulleik- anum. Felagið fyri Market Makers í Danmark, sum eru teir sum stilla prísir á mark- naðinum, avgjørdu í gjár, at teir bert vilja stilla prísir í heilt fáum pappírum frá 22. desember fram til einaferð fyrst í januar. Vit kunnu tí rokna við, at virksemið fer heilt úr marknaðinum í næstu viku. Gongdin hesa seinastu vikuna hevur havt við sær. at 10-åra danska statsláns- brævið - 6% st. lán 2009 - kl. 12 í dag kostaði 104,75 móti 104,51 fyri viku síðan. 2-ára statslánsbrævið - 4% Stgb 2001 - kostaði 99,73 móti 99,75 fyri viku síðan. Tað føroyska lánsbrævið - 4,125% FRL 2000 - kostaði 99,75, sum svarar til eina effektiva rentu á 4,39%. Á nm » Gera tað ósjón- liga sjonligt Fyri viku síðani gav rúsdrekka- og narkotikaráðið út bók um rúsdrekkamisnýtslu, trupulleikar av hesum og hjálp í samband við trupulleikarnar JÁKUP MORK Fríggjadagin í farnu viku varð bókin >Tann ósjonligi fílurin< givin út. Tað er rús- drekka- og narkotiakráðið, sum stendur fyri útgávuni, og snýr bókin seg um teir trupulleikar, sum standasta av ovurnýtslu av rúsdrekka. Tó so, bókin er ikki bara ein peikifingur, sum sigur frá, hvørji tekini kunnu vera, tá ein starvsfelagið, familjulimur ella onkur tridi hevur rúsdrekkatrupulleik- ar. Í stóran mun verður eisini greitt frá, hvørjir møguleik- arnir eru, til tess at hjálpa misnýtaranum, soleiðis at hesin kann fáa hjálp til at koma burtur úr truplu stød- uni. Løgfrødingur Tað er danin, Jørgen F. Nis- sen, 10 hevur skrivað bók- ina. Jørgen er løgfrødingur, og seinastu mongu árini hevur hann fingist við ráð- geving í samband við rús- drekkamisnýtslu. Ráðgev- ing hansara fevnir um bæði húski og arbeiðspláss, og hevur hann eisini í samband við starv sítt givið út fleiri bøkur, harav »Tann ósjón- ligi filurin« er hin fyrsta. Bóking greiðir á bersøgn- an hátt frá, hvussu álvars- ligir rúsdrekkatrupulleikar- nir kunnu verða, eins og hon greiðir frá gongdini, tá ein persónur verður bundin at rúsdrekka. Sera beinrakin Tað at málburðurin í bókini er somikið bersøgin, ger eisini sítt til, at bókin gerst sera beinrakin. Lítið og einki uttanumtos er, soleiðis at í hvørjum parti verður farið beinleiðis til kjarnuna í málinum. Lesarin situr tí ongantíð við teirri fatan, at talan er um eina skaldsøgu av ein- hvørjum slag, soleiðis sum ofta er, tá farið verður ov nógv uttan um evnið. Hetta ger eisini, at bókin er eitt sera hent amboð hjá teimum, sum hava trupul- leikan nær at sær. Partarnir eru stuttir og greiðir, og er tí sera lætt at finna runt í bókini, um so er, at lesarin skal leita aftur á eitt ávíst petti í bókini. Eisini skal týðarin, Júst- inus L. Eidesgaard, hava rós fyri, at bókin er týdd á slík- an hátt, at hon er sera lætt skiljandi hjá lesaranum. Samanumtikið ein bók, sum er sera hjá øllum teim- um, sum á einhvønn hátt hava rúsdrekkatrupulleikar nær at kroppinum í gerand- isdegnum, eins og hetta er ein góð bók hjá teimum, sum bert vilja ogna sær meira vitan um evnið. ; tf ; øl Vert at nyta pening til Pål Weihe, formaður í Rús- drekka- = narkotaráðnum (RÆN) sigur, at RÆN hevur til uppgávu at upplýsa og geva út hent tilfar um mis- nýtslu av ymsum slag. Eftir teirra fatan, er her talan um eina henta, sum á ein beinraknan og lætt skilj- andi hátt viðgerð teir trup- ulleikar, sum ofta standast av rúsdrekkamisnýtslu, eins og hon eisini viðgerð spurn- ingin um ymsar viðgerðar- hættir. Pál Weihe leggur afturat, at henda bók ikki skal skilj- ast soleiðis, at RÆN hevur eina ávísa ideologiska á- skoðan á rúsdrekkatrpul- leikar, t.d. um hverjar við- gerdarhættir høvundurin nevnir í bókini. Bókin er stutt sagt givin út, tí RÆN metti, at hetta var nakað, sum var vert at nýta pening til. Bókin kostar 150 kr., og er at fáa í bókabúðum kring landið. Enska pundið methøgt Enska pundið setti fyrr í dag nýtt met mótvegis evruni. Nýggja metið varð sett, eftir at nýggjastu tølim úr Eng- landi vístu, at inflatiónin var undir hámarkinum hjá Bank of England, sum er 2,5 %. Samstundis hevur vøksturin ikki verið hægri enn tað sama seinastu 3 árini, og tí eru útlit fyri, at enska rentan hækkar komandi ár. Enska pundið er síðani 4. januar í ár hækkað 14 % mótvegis donsku krónuni. Enska pundið kundi í dag á mid- degi keypast fyri 1198,21 móti 1178,08 fyri viku síð- ani. Japanski yennurin Tankanfrágreiðingin hjá Japanska Tjóðbankanum, sum viðger framtíðarvón- inirnar hjá størru japonsku framleiðarunum, var al- mannakunngjørd í gjár. Frå- greiðingin visti, at framtíð- arvónirnar eru bjartari, men tó ikki heilt so bjartar, sum marknaðurin hevði vónað. Serliga er tað heimamarkn- aðurin, sum ikki veksur eins skjótt, og ynskiligt hevði verið. Japanski yennurin kundi í gjár á middegi keyp- ast fyri 7,1614 móti 7,0280 fyri viku síðani. x% Teir tóku I - førovingar í Grønlandi Jógvan Arge hevur givið út enn eina bók í rødini Teir tóku land. Hendan bókin viðger fimtiårini og umrødur tey nógv vidkadu útróðrarrættindini, sum førovingar fingu í Grønlandi i 1959 Foroyingar vóru í 1959 tvungnir at finna sær nýggjar inntøkumøguleikar Tað eydnaðist væl, millum annað ti at tann danski vinnulivspolitikkurin í Grønlandi var kollsigldur, og onkur skuldi avreiða til tey tómu flakavirkini hjá Grønlandshandlinum Bókin sigur eisini frá útróðrar- monnunum og fiskimonnunum i Foroyingahavnini og Ravnsoynni foroyskum landsnámsmonnum í Suðurgronlandi og bátaskipum á sjálvum Kappanum Sjómansheimið í Foroyingahavn- ini varð flutt inn til Nordafar í 1956, og í 1959 varð sjómans- heim bygt í Ravnsoynni Í bókini er yvirlit yvir allar útróðrarmenn og útróðrarbátar í Føroyingahavnini og Ravnsoynni tey slóðbrótandi árini frå 1949 til 1958 Teir tóku land á er stívar 200 síður og prýdd við 150 myndum og kortum Jógvan Arge