hósdagur 30. desember 1999síða 9

Nr. 249 - 30: desember 1999 tíðindablaðið Nøvnini á reið- aríunum, sum Jespersen hevur arbeitt fyri, siga eitt sindur um gongdina innan farma- og ferða- sigling í Føroy- um við endan á okkara túsund- ári. Traderline, Føroya Frakt, DFDS og Eim- skip... Finn Jespersen hevur verið = lossing- armaður á keiini í Havn síðani 1973, og hetta tíðarskeiðið er lossingararbeiði kollvelt. Í dag klára fimm mans ein fyrra- part at avgreiða líka nógvan farm, sum 20 mans vóru eina heila viku um fyrr í tíðini, sigur Jespersen. Bingjur og trukkar hava avloyst musklarnar, og flestu loss- ingarmenn hava fingið fast starv. Mynd: Jens Kristian Vang -Størsta hendingin var mánalend- ingin hjá Apollo 11. Hon hevur ávirkað okkara gerandisdag, líka frá steikipannum og EDV til keramikk og aðrar gerandislutir. Týdningarmesta persón seinastu #5 H túsund árini heldur Jespersen vera Louis Pasteur (1822-95). Frans- mannin, sum grundlegði nútíðar bak- teriufrødina og eitt nú uppfann ein hátt at forða fyri, at td mjólk og Pasteurisering og frihandil matur spillast - nevndur past- eurisering. -Pasteur gjørdi m.a., at vit fóru at kóka vatnið. Hann man hava bjargað nógv- um mannalív- um Størstu hend- ing i Føroyum heldur lossing- armaðurin vera avtøkuna av kongaliga eina- handlinum fyri umleið hálvt- annað hundrað árum síðani. -Fríhandilin legði lunnar undir tað fram- komna nútíðar- samfelagið, sig- ur Jespersen, sum heldur før- oyska fiski- mannin verða mest týðandi persónin í hesum túsundárinum. -Vóru teir ikki, so var einki her á landi, sigur hann. se ||, L. Hon situr í einum lyklastarvi. Sum leiðari á marknað- ardeildini hjá Sjónvarpi Føroya útvegar hon inntøkur frá spæli, lýsingum og sponsorering, so at føroyingar kunnu hava eitt alment sjónvarp - uttan al- menna hjálp. Gunnhild á Rógvi Olsen er cand.merk. Hon hevur búð í Dan- mark í 20 ár, og tá arbeiddi hon m.a. hjá navnframnu Hafnia-konsernini, sum kollsigldi. Heimaftur komin var hon í nøkur ár hjá grannskoðara- felagnum Rasmussen & Weihe, til hon fór í SVF. -Eitt tað týdningarmesta í hesum túsundárinum var avtøkan av træla- haldinum. Frælsi hins einstaka hevur ómetaliga stóran tydning, sigur Gunnhild á Rógvi Olsen, sum heldur mannarættindastríðsmanninin = Nel- son Mandela vera týdningarmesta persón. -Eitt fantastiskt menniskja. Hóast Málstrev % : mannarættur hann var innibyrgd- ur í nógv harrans ár so tykist hann at vera harmoniskur og hevur havt orku at taka stór tøk fyri Suðurafrika. Í Føroyum heldur Gunnhild, at al- menna viðurkenningin av føroyska málinum er týdningarmiklasta hend- ing, verið hevur seinastu túsund árini. -I túsund ár høvdu vit tosað før- oyskt. Kortini var føroyskt ikki góð- kent sum okkara egna mál, sigur deildarleiðarin, sum heldur V.U. Hammershaimb (1819-1909) - upp- havsmann til føroysku rættskriving- ina - vera tydningarmesta føroying í tåsundårinum. - Samleikin hjá eini tjóð er tengdur at, at tú kanst samskifta - málbera teg. At tú kanst gera tað á tínum egna máli átti at verið ein sjálvfylgja. Hammershaimb hevur givið okkum eitt gott amboð at menna okkara samleika, sigur deildarleiðarin. Í Í Í | Mangt er hent síðani Mortan byrj- aði at selja tryggingar í 1976. Tey smáu tryggingarfeløgini eru løgd saman. Og tað gamla monopolið má venja seg við, at tað ikki longur hevur einkarrætt til føroyska trygg- ingartakaran. Hesi árini er Mortan Poulsen far- in upp eftir yrkisstiganum. Fyrst gjørdist hann deildarleiðari. So bleiv hann stjóri á Vanlukkutrygg- ingini í 1995. Og síðani samanlegg- ingin í 1998 hevur hann verið stjóri í Tryggingarfelagnum. Tryggingarstjórin metir fronsku kollveltingina í 1789-99, sum eina ta størstu hendingina í hesum túsundárinum. Kollvelting kristindómur -Franska kollveltingin var byrj- anin til eitt rák. Hon gjørdi, at rørslur fóru at gera vart vid seg og var kanska fyrsta dømi um, at gjørt varð upp vid kúganina av teimum minni mentu. Hægstur í metum hjá tryggingarmanninum er indiski leiðarin Mahat- ma Gandhi (1869- 1948). -Ein av hansara parol- um var, at tað er betri at doyggja standandi enn at liva á knøunum. Tað er ein maður, sum hevur hugtikid meg nógv. I Føroyum heldur Mortan krist- ningina vera størstu hendingina. -Tað hevur ávirkað vidurskiftini so nógv gjøgnum tíðina heilt fram til dagin í dag, at tað má sigast at vera tað týdningarmesta, sigur Mortan, sum heldur V.U. Hamm- ershaimb (1819-1909), faðir at før- oysku rættskrivingini, vera tydning- armesta persón i Føroyum. -Var einki gjørt fyri føroyska skriftmålid fyri 150 årum sidani, so er spurningurin hvar vit vóru í dag, sigur hann.