mikudagur 2. februar 2005síða 14

14 Nr. 22 - 2. februar 2005 Hans J. Joensen Vágur Seinastu 5-7 árini hevur at kalla onki kjak verið um hvar miðnámsskúlin í Suð- uroynni skal vera. Heldur enn klandur og negativt kjak um hvar skúlin skal vera, hevur kjakið snúð seg um hvussu nógv skúlin skal kosta, hvussu hann skal síggja út, og hvar í Vági hann skal vera, tí eitt samt løgting hevur tikið avgerð um, at miðnámsskúlin í Suðuroynni skal vera í Vági. Út frá hesi avgerð hava landsmyndugleikarnir og Vágs kommuna seinastu árini brúkt 5-7 mió. kr. Grundstykkið er keypt, arkitektakapping hevur ver- ið, tekningar gjørdar, grundstykkið er grivið út, útbjóðingartilfarið er gjørt klárt bjóða út (eftir ætlan skuldi bjóðast út fyrst í jan- uar 2005) og farast skuldi undir sjálva byggingina fyrst í hesum árinum. Eftir ætlan skuldi skúlin takast í nýtslu seint á sumri í 2006. Miðnámsskúlin skal flytast Tíðliga í september 2004 fóru ryktir at ganga um, at landsstýrið ætlaði at flyta miðnámsskúlan úr Vági til Hovs. Hendan ætlan varð eisini løgd fyri Vágs býráð 11. sept. 2004. Í staðin fyri miðnámsskúlan skuldi eitt ellisheim byggjast íVági. Grundgevingar fyri at flyta miðnásmskúlan til Hovs Í samband við ætlanun- um um at steðga byggingini av miðnáslskúlanum í Vági, sum hevur verið í gongd í út við 4-5 ár, og flyta skúlan til Hovs, so hava landsmyndugleikarnir víst á ymsar grundgeivngar fyri at flyta miðnámsskúlan til Hovs. Skúladepil við Miðnámsskúla og Heilsuskúla saman Fyrst varð víst á, at ætlanin var at Heilsuskúli (sum í løtuni er á Tvøroyri) skuldi byggjast saman við mið- námsskúlanum, soleiðis at man fekk ein skúladepil. Hetta fyri at spara pengar og sleppa undan at byggja tveir skúlar. Hartil varð víst á, at felags lærarar og fel- ags fasilitetir kundu brúk- ast av báðum skúlunum. Onkur vildi eisini vera við, at ein ávís syngergieffekt fór at verða. Sparingarnar av at byggja tveir skúlar saman eru ikki tengdar at, um skúlin verð- ur bygdur í Vági ella í Hovi – og sparir man uttan iva líka nógv í Vági sum í Hovi. Sum er, eru 5-7 mío. kr. brúktar í samband við byggingina í Vági, og er tað rættiliga natúrligt, at hend- an íløgan gerst partur av nýggja skúladeplinum. Eingin forðing er fyri at byggja skúlarnar saman í Vági og á tann hátt fáa mest burturúr teimum ætlanum sum eru gjørdar og pengum sum longu eru brúktir. Løgmaður vísti mána- dagin 29. november 2004 í ÚF á, at um skúlin varð fluttur til Hovs, so var tað ikki óhugsandi, at tær 5-7 mió. kr. sum longu vóru brúktar í Vági vóru mistar. Um tær 5-7 mó. kr. verða mistar, so er ivasamt, hvørt tað, tá samanum kemur, yvirhøvur er nøkur sparing at byggja miðnámsskúlan og heilsuskúlan saman í Hovi. Rætt er, at við at byggja skúlarnar saman, so kunnu skúlarnir báðir gera nýtslu av felags fasilitetum. Hvat viðvíkur felags lærarum, so hevur Heilsuskúlin sum er minimalan tørv á lærarum frá miðnámsskúlanum, tí bert ein lærugrein er felags fyri báðar skúlarnar, tað er samfelagsfrøði, sum er á Heilsuskúlanum sum dag- skeið í 12-18 tímar hvørt hálvár. Hvørt ein synergi- effekt verður av at leggja skúlarnar saman er eisini rættiliga ivasamt, tí skúlar- nir fevna als ikki um somu fakligu evni. Skúli- og mentanardepil, í Hovi, men ikki í Vági? Ein onnur grundgeving fyri at flyta skúlan til Hovs er, at skúlin har kann gerast ein skúla- og mentanardepil fyri oynna. Hetta vísti løg- maður millum annað eisini á í ÚF mánadagin 29. nov. og segði í somu samrøðu, at um skúlin varð bygdur í Vági, so bleiv bara talan um ein skúla í einum nýggjum bygningi (undir- forstaðið var, at í Vági bleiv ikki talan um ein skúla- og mentanardepil). At føra fram, at talan verður um ein skúla- og mentanardepil í Hovi, með- an hetta ikki verður støðan í Vági er óskiljandi. Tað eru 6-7 minuttir í bili úr dali- num í Hovi (har landsstýrið ætlar at skúlin nú skal byggjast) og vestur á vegin við Vágsvatn har grivið er út fyri miðnámsskúlanum. 6-7 minuttir eru ikki avger- andi fyri, hvørt talan verður um ein skúla- og mentanar- depil, men tað er innihaldi hinvegin, tvs. tilboðini í skúla- og mentanardepli- num. Í hesum sambandi hevur verið ført fram, at fólk úr allari oynni vilja gera nýtslu av skúla- og mentan- ardeplinum, um hann er í Hovi, meðan hetta ikki verður galdandi, um hann er í Vági. Til hetta kann sig- ast, at geografiska plaser- ingin er ikki avgerandi fyri, um fólk gera nýtslu av ein- um tilboð ella ikki. Tað er aftur her innihaldi í tilboð- unum sum er avgerandi. Hetta eru tað eisini nógv dømi um í Suðuroynni. Til dømis er Kirkjukórið Ljómur mannað við fólki úr allari oynni. Dømi eru um fólk úr Vági sum gera nýtslu av kvøldskúla til- boðum á Tvøroyri. Eitt ann- að dømi er, at fólk úr allari oynni koma til mentanartil- tøk í Stóra Pakkhúsi í Vági ella á Naddoddaneystinum á Tvøroyri, hetta er somu- leiðis galdandi fyri tiltøkini í Suðurbio á Tvøroyri. Geo- grafiska plaseringin er alt- so ongin forðing fyir hvørt tilboð verða brúkt, hetta er galdandi eins væl í Suður- oynni sum aðrastaðni í landinum, har landfast er. Skúladepilin í Hovi, tí har verður hann savnandi fyri oynna? Ein triðja grundgeving fyri at flyta miðnámsskúlan úr Vági til Hovs er, at ein skúladepil í Hovi kann virka savnandi fyri oynna. Hví ein skúladepil í Hovi skal vera meiri savnandi enn ein skúladepil í Vági veit eg ikki? Men at siga, at 5-7 minuttir skulu verða av- gerandi fyri, um skúlin verður savnandi ella ikki, er tvætl. Miðnámsskúlin hevur verið í Vági seinsatu 10 ár- ini. Hóast einstakir suðr- ingar fyri 10 árum síðani vístu á, at tey heldur fóru at senda børn teirra til Havnar á studentaskúla enn á mið- námsskúlan í Vági, so kann staðfestast, at miðnáms- skúlin hevur fingið stuðul úr allari oynni, skilt soleið- is, at ungdómar úr allari oynni hava gingið á skúla- num. Skúlin hevur eisini knýtt sambond millum ung úr øllum bygdum í oynni og vil hetta eisini vera við til, at suðringar í framtíðini vilja hava eina meiri natúr- liga felags kenslu, enn vit kenna tað í dag. Verandi miðnámsskúli í Suður- oynni, sum er í Vági, hevur sostatt leingi virka savn- andi fyri ungdómin í oynni, ein nýggjur miðnámsskúli í Vági vil sjálvsagt eisini hava hesa ávirkan. At ferðast er ein part- ur av gerandisdegnum í dag Í Føroyum í dag er tað púra vanligt, at fólk ferðast langa leið og í langa tíð til arbeiðis, í skúla og fyri at gera nýtslu av frítíðar- og mentanartilboðum. Tá bergholið millum Øravík og Hov er liðugt um nøkur ár, so verða tað uml. 15 minuttir at koyra av Tvør- oyri til Vágs. Flestu fólk í Hoyvík og á Argjum brúka helst meiri enn 15 minuttir til arbeiðis í dag. Hvat skúl- um viðvíkur, so er tað sama galdandi fyri nógvar eyst- uroyingar og norðoyingar, sum ganga í skúla í Kambs- dali. Eins og hetta er gald- andi fyri nógvar av næm- ingunum, sum ganga í stu- dentaskúlanum í Hoydøl- um. At suðringar eins og aðrir føroyingar mugu ferðast millum bygda eftir arbeiði, til almennar tænastustovn- ar, í skúla ella eftir frítíðar- og mentanartilboðum er ein heilt natúrligur partur av gerandisdegnum. Fjarstøð- an til summi tilboð er long- ur enn til onnur, og vil ein í summum førum verða tvungin at ferðast longur enn aðrar tíðir. Sum heild hevur nógva ferðingin mill- um bygda, til og frá arbeiði, tænastustovnum, skúla, frí- tíðar- og mentanartilboð- um, verið við til at savna okkum sum fólk. Og hevur hendan ferðingin uttan iva heisini havt ávirkan á hug- burðin mótvegis komm- unusamanlegging, nú fleiri kommunur í landinum hava lagt saman. Ongar reellar grundgev- ingar fyri at flyta skúlan! Um hugt verður at teimum grundgevingum, sum landsstýrið hevur ført fram í samband við ætlanina um at flyta miðnámsskúlan í Suðuroynni úr Vági til Hovs, er greitt, at ongar re- ellar grundgevingar eru fyri at flyta skúlan. Hetta hevur eisini verið orsøk til nógva spekulatión um, hví lands- stýrið nú tá byggingin av nýggja miðnámsskúlanum í Vági er komin so langt, ætlar at flyta skúlan 6-7 minuttir. Landsstýrið sátt ósemju og skapt split Líkamikið hvørt miðnáms- skúlin í Suðuroynni verður bygdur í Vági ella í Hovi, so stendur ein greið mynd eftir. Landsstýrið hevur megnað at sáa ósemjui og skapa split millum fólk í Vági og fólk í Suðuroynni. Friður valdaði um málið »Miðnámsskúlin í Suður- oy«, nú er nýtt stríð komið í lag, eftir at Landsstýrið birti neistan. Uppí stríðið hevur lands- stýrið vavt eitt tilboð um ellisheim, sum kommunur- nar í Suðuroynni sjálvar skulu rinda helvtina av byggikostnaðinum av, og sum kommunurnar í næst- um sjálvar skulu rinda allan raksturin av, nú Fólkaflokk- urin hevur boðað frá, at eldraøki skal flytast til kommunurnar at umsita sum skjótast. Hví bygging av ellisheimi og bygging av miðnámsskúla skulu knýt- ast saman, veit eg ikki, men hesar byggingar hava einki við hvønn annan at gera og gruggað alt málið upp aftur meiri – kanska er hetta júst ætlanin? Taparin í stríðnum finnist ikki í Landsstýrinum, nei tapararnir eru suðringar sjálvir og ikki minst ung- dómurin í Suðuroynni, sum aftur skal setast í bíðistøðu eftir nýggjum miðnáms- skúla. Um verandi ætlan verður brúkt sum dømi, so eru tað nú meiri enn 3 ár síðani arkitektakappingin um Miðnámsskúlan í Suð- uroynni við Vatnið í Vági endaði. Við hesum sum út- gangspunkti verður ongin bygging í Hovi tey fyrstu árini og skúlin neyvan lið- ugur tey fyrstu 4-5 árini. Kýli er helst eisini settur í framtíðar kjakið um kommunusamanlegging ella samstarv í oynni, nú enn ein landsstovnur verður fluttur úr Vági. Eftir stendur eisini, at ætlanin um nýggjan mið- námsskúla í Suðuroynni flýtur í óvissu. Ætlanirnar sum arbeitt hava verið eftir í 4-5 ár eru steðgaðar, nú skal byrjast av nýggjum. Fleiri ára arbeiði eru farin til spillis og við hesum eis- ini ein 6-7 mió. kr. Lands- stýrið hevur ætlanir um at seta eina nýggja verkætlan í gongd 6-7 minuttir norðan- fyri verandi byggibúnað grundstykki. Logikkurin fyri at flyta miðnámsskúlan úr Vági er sostatt eina og aleina knýtt- ir at 6-7 minuttum, skil tað hvør skilja vil. VIÐMERKINGAR Hví skal miðnámsskúlin flytast 6-7 minuttir? Páll Poulsen Skipanin rekrutterar eitt- ans vitstolin, tí skipanin sjálv er uttan vit. Á De- besartrøð liggur "system failure" í at tey "røttu" ikki skilja teirra egna leiklut á einum metaniv- eau. Tískil eru hesi ídag størsta forðingin fyri ein- ari demokratiskari menn- ing av tí føroyska sam- felagnum. Tey eru eisini ein blokada ímóti andlig- ari menning, tí tað eru "vit" sum hoyra til. Tá ið maktmisbrúkarar koma upp ímóti nøkrum teir ikki skilja siga teir bara okkurt. Men útspillingar- mekanismurnar fara ong- antíð útum teirra egna klikuvesin. Tí teirra sam- anhangur byggir á óvit. Fólk sum hava bert nøkunlunda gonguvit, halda seg langt burtur frá sovorðnum. Rundkoyringin Internt í skipanini koma vit ongantíð á eitt vitanar- stig, sum kann kallast gransking, tí sjálvsensur- ur forðar hesum. Hetta eru fólk sum siga tað tey ikki meina og ikki meina tað tey siga. Flestu teirra halda eis- ini at GRANSKING=at brúka almennar PENG- AR og einki kemur burt- urúr. Fremstu vognarnir í Mentamálaráðnum koyra tómir, tí teir ikki byggja á hávitan og tí persónarnir ikki eru rekrutteraðir í einari vitanarskapandi skipan. Teir sita bara og gera fortreð. Hvussu ímyndar man sær eina skipan. Eitt "sys- tem" kann best ímyndast við trafikki. Teir sum koyra inn í skipanina, t.d. rundkoyringina teir sum eru í skipanini og teir sum eru ávegis úr skipan- ini. Um vit hyggja at rund- koyringunum báðum á Eystara Ringvegi, sæst beinanvegin at konstruk- tørarnir ikki hava hugsað seg nóg væl um. Í mun til fólkatalið í Hoyvíkshaganum eru tær minst 5 metrar í diametur ov lítlar og problematikk- urin hevði verið broyttur við einari stórari rund- koyring. Hyggja vit so at øllum hesum breyðgranskarun- um, so eru hesir forðingin fyri at vit kunnu menna verulig vísindi í Føroy- um. Tað eru klikurnar sum liggja í vegin. Veg- jaðarin er ov høgur til at stórir bilar eisini kunnu koma fram. System failure!