mikudagur 23. februar 2005síða 13

Nr. 37 - 23. februar 2005 13 NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundar føðingardagar, brúdleypsdagar, starvssetanir o.t. Hetta er ein mynd frá einum danskeiði, sum Marna Nielsen í Havn skipaði fyri í 1959 Myndin er tikin framman fyri pallin í Tórshøll hjá Onnu Sam í N. Finsens- gøtu. Simme (uttast til vinstru) var tónleikari, og Marna Nielsen (uttast til høgru) var dansilærari. Vit kenna nøvnini á nøkrum av fólkunum, men ikki á øllum. Um onkur kennir øll nøvnini, verður hann ella hon vinarliga biðin um at seta seg í sam- band við Birgar Johannes- sen telefon: 314647/273168. Tá nøvnini eru komin upp á pláss, seta vit mynd- ina aftur í blaðið. Mynd: Føroya Fornminnissavn Dansiskeið hjá Marnu Nielsen í 1959 Fyri tveimum vikum síð- ani vitjaði eg ein vælkend- an fólkalívsfrøðing og føroyavin, Henrik Boris Anokhin, ið fylti 80 ár herfyri, heima hjá honum í Moskva. Hesin á nógvan hátt sermerkti søgufrøð- ingurin, rithøvundurin og stríðsmaðurin ímóti gomlu sovjetisku skipanini - serliga innan vísind - hevur skrivað sera nógv um Norðurlond, fyrst og fremst Noreg og Føroyar, í russiskum bókum og tíð- arritum. Anokhin hevði tveir ser- liga góðar norðurlendskar vinir, sum hann javnan hevði brævaskifti við. Annar var Thor Heyer- dahl, heimskendi norski ferðamaðurin og hetja lands síns. Fyri tveimum árum síðani andaðist hann. Hin var føroyingurin Valdemar Dalsgaard. Vinarlag Henriks og Valdemars stavaði frá tíðini fyri meira enn tríati árum síðani, tá ið Valde- mar var í lestrarørindum staddur í Moskva og kom fram á einastu bókina á russiskum máli, sum burt- urav snúði seg um fjar- skotnu oyggjarnar í Norð- uratlantshavinum. Føroy- ingurin las russisku bók- ina og gav henni eitt um- mæli, sum Henrik B. Anokhin sá og setti seg síðani í samband við mannin. Teir gjørdust vinir fyri lívið. Í 1988, tá ið russiski vísindarmaðurin fyri fyrstu ferð í lívi sínum fekk loyvi frá myndugleik- unum at fara út um sovjetiska landsmarkið, kom hann til Føroya fyri at ferðast í tí lítla landinum, hann fjargranskaði í so nógv ár. Valdemar gav Henriki innivist heima hjá sær í Hoyvík í heilan mánað. Í Varðanum fyri 2004 kunnu vit lesa eina søgu- frøðisliga grein hjá Henriki Anokhin, sum Valdemar týddi úr russiskum. Seinni skuldi Valdemar eisini fara undir uppgávuna at týða auto- biografisku bókina hjá hesu russisku kempuni til føroyskt. Men tað verður nú av ongum. Eins og nógvar aðrar ætlanir, sum abbasonur tjóðarskaldið Símun av Skarði kundi havt framt, til tess at ríka føroyskar bókmentir enn meira. Nú Valdemar Dalsgaard er farin, kunnu vit siga hart, at hesin stillføri hoy- víkingurin kanska er ein tann mest gávaði og sam- stundis mest undirmetti føroyski mentanarmaðurin í farnu øld. Málfrøðingur á hægsta støði, rættlesari og týðari úr fleiri málum, væl umtøktur teknari, útvarps- maður og lærari. Valdemar hevði ikki lyndi til at gera nakað burturúr sær sjálv- um. Heldur ei hevði hann ambitiónir til at koma í tey høgu størvini, sum hann av røttum kundi havt røkt. Hóast hann var útiseti í trý tíggjuáraskeið, er týdning- ur Valdemars fyri føroyska mentanarlívið og serliga føroyska málið risastórur. Hetta nevna teir báðir Zacharias Wang og Hanus Kamban í minningarorð- um sínum um Valdemar. Fyri mítt viðkomandi, havi eg í Valdemari í Hoy- vík mist lærara, ráðgeva og ein á so mangan hátt áhugaverdan persón at vera saman við. Men fyrst av øllum - ein vin, ið altíð var til reiðar at koma við einari hjálpandi hond og væntaði einki afturfyri. Ein vin, sum einki legði í 45 ára aldursmun okkara millum og fór við mær, sum vit vóru javngamlir. Tí er tað so tungt at ásanna, at Valdemar er burtur og tú aldrin aftur fært møguleika at vitja hann í tí einsamalt stand- andi húsunum hjá honum og Bozenu - fyri at fáa eitt prát, ein drekkamunn, og oftani ein bita, í køkinum ella stovunu við útsýn- inum yvir á Hoydalar, har ein hevði nógvar hugna- ligar løtur saman við gestablíðu hjúnunum. Vit hesum sendi eg eina hjartans heilsan til Bozenu og genturnar við tøkk fyri alt, maður og pápi tykkara hevði verið fyri okkum onnur ígjøgnum spennandi og hendingarríka lív sítt. Vit eru vorðin fátækari. Føroyar eru blivnar fátæk- ari. Og so eru fólk í hinum Norðurlondum, Russlandi og aðrastaðni við, ið fingu gleði at kenna hendan før- oyska intellektuella risan - og bara ein fittan og góð- hjartaðan mann úr Hoyvík - Valdemar Dalsgaard. Ivan Eginsson Nøkur orð Valdemari Dalsgaard til minnis