mikudagur 9. mars 2005síða 11

Nr. 47 - 9. mars 2005 11 VIÐMERKINGAR Landsstýrið sparir kring landið og økir um ræðandi sentraliseringina Steinbjørn O. Jacobsen borgarstjóri Nú Føroya Landsstýri hev- ur boðað frá niðurlegging- um av deildunum hjá Toll- og Skattstovu Føroya kring landið, eitt nú í Norðoyggj- um, Vágum og Sandoynni, vil eg ávara ímóti at lata hesar sparingar raka kring landið heldur enn at spara í miðøkinum. Tað ljóðar óiva so skila- gott fyri tann góðvarna før- oyingin, at landið roynir at leggja saman deildir ella funksjónir kring landið til tess at spara rakstrarútreiðsl- ur - hetta er jú okkara skatta- peningur - men tíverri er sannleikin ikki so einfaldur. Nú í tíðini uppliva vit her á landi eina so sterka og miðvísa sentralisering sum ongantíð áður, har tað dagliga er sjón fyri søgn, at høvuðsstaður okkara í løtuni upplivir ein eksplos- ivan vøkstur, sum eingin politikari í dag tykist hava hug at gera nakað við, ella bara taka upp á tungu. Samstundis er tann utt- asti útjaðarin longu við at fara í søguna, útjaðara- markið flytir longur inn, og soleiðis minkar búsetta land okkara, Føroyar. Landsstýrið máar støðið undan nátúrligu deplunum. Sentraliseringsgongdin er tíverri ikki nakað nýtt her á landi, tóat hon hevur fingið meira ferð á í seinastuni. Tí hevur eitt av stevnumiðun- um hjá stóru kommununum í KSF verið, at menna teir nátúrligu deplarnar - nøkur kraftsentur - kring landið, har bæði landsalment, kom- munalt og privat virksemi skal skapa grundar-lag fyri vøkstri og menning, bæði vinnuliga og trivnaðarliga. Tí eru hesi tíðindi um niður- og samanleggingar av deildum hjá Tolli- og Skatti kring landi eitt bakkast og steinur oman á byrðu hjá okkum, ið royna at arbeiða fyri at halda uppi og menna virksemið og uttan fyri høvuðstaðar- og meginøkið. Tað kemur tíverri ongan- tíð, ella í besta lagi sera sjáldan, fyri, at Føroya Landsstýrið - tá tað rational- iserar - leggur niður eina av sínum deildum ella funk- sjónum í høvuðsstaðnum fyri í staðin at menna virk- semið í deplunum kring landið. Slík hugsan tykist at vera ómøgulig í landspolitikara og embætismanna eygum, og soleiðis verður land okkara - stykki fyri stykki, funksjón fyri funksjón og deild fyri deild - minka kring landið og so við og við lagt inn ímóti miðjuni. Steðgið sentraliseringini!! Hetta skriv er eitt varskó - ein staðilig ávaring - til okkara landspolitikkarar um at vakna og steðga sentralis- eringini, sum fer at halda fram ótarnað, um einki verður gjørt. Gongdin er tí- verri ógvuliga miðvís, og lítla land okkara heldur á at minka, um einki munagott verður gjørt. Royndir aðrastaðni - og eftirhondini eisini her heima - vísa, at tað ikki bert er til gagns fyri land og fólk, at alt virksemi, og harvið eis- ini fólkameingi, flytir sam- an í ein stórbý. Land og fólk verða heilt víst fátækari uttan nøkur virkin og lívfør øki uttan fyri høvuðsstaðin, sum hinvegin tykist fáa alt fleiri "stórbýartrupul-leikar, eitt nú av vaksandi kriminal- itet í einum umhvørvi, har hin einstaki verður alt meira ósjónligur - hetta er ófør- oyskt. Ein kundi nevnt fleiri líknandi landsalmennar sparingar og rationaliser- ingar, sum antin eru gjørd ella ætlast at verða gjørd, ið bera á sama skeiva borðið, men tað skal liggja hesa- ferð, samstundis sum eg enn einaferð vil undirstrika, at um henda miðvísa skerj- ing av virkseminum kring landið ikki heldur uppat, verða Føroyar so við og við eitt land við bert einum miðøki við ongum lívi uttanfyri. Tað kann neyvan verða viljin hjá okkara fólkavaldu - ella fari eg og fleiri við mær í Klaksvíkar Býráð veruliga skeiv?!? Poul Michelsen Tá Bjarni Djurholm er lið- ugur at fyrigeva mær, er kanska uppá tíðina at Bjarni Djurholm sær veruleikan um almenn partafeløg í eyg- uni. At leggja almennt virk- semi í partafeløg hevur onki við privatisering at gera - tað hevur tíðin prógva. Góður borgarligur politikkur Betur var um Bjarni tók viðmerkingar mínar at sær og stuðlaði undir at rætta skeivleikarnar í ætlanini at privatisera Postverkið. Bjarni veit eisini, at eg ikki skjóti við síðuna av, tá eg - sum borgarligur polit- ikkari fyri fólkaflokkin - geri vart við, at uppskotið um at leggja postvirksemið í alment partafelag er kapp- ingaravlagandi, og at vinnunevndin eigur at tryggja, at hetta verður broytt, tá uppskotið kemur aftur í tingið. Eg skilji bara ikki, hví Bjarni ikki sær trupul- leikan. Royndir hava víst, at vit onga ávirkan hava á almenn partafeløg, eftir at tey hava fingið sína tilveru. Tá er ov seint. Tað er tí ikki nóg gott, at tað stendur í viðmerking- unum, at tað ikki er loyvt Postverkinum at brúka al- mennan pening til at køva privat virksemi. Tað er ikki nóg gott at regulera virk- semið við dótturfelagsvirk- semi og vinningsbýti. Trygdin fyri javnari kapping má útvegast, áðr- enn nýggja postfelagið fer at virka. Er væl fráboðað, men ka- os í framløguni av lógar- uppskotum hevur sín prís At eg ikki havi vent mær til Bjarna um postverks- málið, er nú heldur ikki rætt. Eg havi m.a. spurgt hann, hvussu stóran lut 100 gr. brøvini áttu av inntøku- grundarlagnum hjá Post- verkinum. Eg gjørdi tá vart við, at einkarrættur uppá 100 gr. brøv ikki sampakk- aði við fría og javna kapp- ing og als ikki, tá hesi vig- aðu so tungt í samlaða inn- tøkugrundarlagnum hjá Postverkinum. Eg havi eisini gjørt vart við, at uppkapitaliseringin av Postverkinum ikki eigur at fara fram "kvit og frit" , men at Postverkið, sum øll onnur feløg á marknaðin- um, eigur at renta ein part sum lán. Á henda hátt fær landsstýrið ein møguleika at ávirka, um virksemið ikki gongur eftir ætlan. Eg havi eisini skrivliga sent løgmannskrivstovuni viðmerkingar - tá postverk- ismálið var úti hjá løgtings- monnum til hoyringar. Her gjørdi eg vart við, at bæði Strandferðslan og Postverk- ið áttu í yvirmát av rakstrar- amboðum, sum uttan kapit- alkostnað framdu ójavna kapping mótvegis privata marknaðinum. Eg vísti á, at neyðugt var at taka hædd fyri hesum í eini komandi privatisering. Eftir í eitt ár at hava ging- ið í tómgongd - fingu sam- gonguflokkarnir 50 lógar- uppskot at taka støðu til. Hetta skuldi gerast her og nú. Eg gangi út frá, at hetta ikki er gjørt við beráddum huga, við tí fyri eyga, at lumpa m.a. Postverksmálið ígjøgnum uttan viðmerk- ingar. Tað er møguligt, at lands- stýrið varveitir yvirblikkið, men tingmenn gera tað so ikki. Goymd dagsskrá Hinvegin hevur Bjarni IKKI upplýst fyri mær, og neyvan heldur hinum floks- feløgum sínum, at MVG ójavni er í kappingini mill- um virksemið hjá Postverk- inum og privatu kappingar- neytarnar. Eg var heldur ikki greið- ur yvir, at Postverkið, með- an felagið hevur einkar- rættin, ætlar at brúka tíðina til at herða kappingina mót- vegis teimum privatu feløg- unum, men hetta fingu vit so staðfest,tá SVF herfyri hevði samrøðu við post- verksstjóran Berg í Garði. Vit frættu í vikuni um eitt privat felag í Havn, sum hevði ment eina e-postskip- an. Postleiðslan, sum ikki hevði sæð henda møguleik- an, boðaði frá, at teir beinanvegin í samstarvi við eina danska fyritøku ætlaðu at koma á marknaðin við síni egnu, og soleiðis møguliga forkoma nýggju føroysku e-postskipanini. Talan er so avgjørt um at brúka almennar pengar til at køva privat fyritaksemi . Alment partafelag er IKKI tað sama sum privatisering Eg gangi út frá, at Bjarni og eg framvegis eru samdir um, at Postverkið skal hava møguleika at virka sum partafelag. Tí stuðlaði eg í novembur í fjør uppskotin- um um at stovna alment partafelag. Enntá havi eg róst Bjarna fyri uppskotið. Eg hevði bert vóna, at Bjarni, nú hann legði lógina um sjálvt postvirksemi fyri tingið, hevði lurtað eftir, hvat honum varð sagt m.a. frá mær. Men nei, tað skal verða eftir hansara høvdi - sanniliga hevur hann maxi- mala ávirkan. Vit tingmenn hava bert møguleikan at ávirka málið, tá tað kemur í tingið, og hann eiga vit at brúka eftir bestu samvisku mótvegis okkara politiska sannføring. Tað ætli eg, í hvussu so er. Vit eiga at tryggja í nýggju lóggávuni, at Post- verkið kemur á marknaðin í javnaðari kapping við onnur á økinum. At leggja postvirksemið í eitt partafelag, er ikki tað sama sum at privatisera - tað hava vit nógv dømi um: Føroya Tele, Atlantic, Før- oya Banki v.m. eru parta- feløg, sum liggja fjálgt og gott í vinnumálaráðnum. Her liggja tey turrgeld í allari privatiseringsmenn- ingini - ein menning sum hvarv. Nú fáa vit so bert eitt partafelag aftrat - men hesaferð eitt partafelag, sum hevur tryggja sær rætt- in til ongantíð at selja síni partabrøv. Flyta játtanina á fíggj- arlógini til privatu kappingina at gjalda Eg eri púra greiður yvir, at Postverkið í áravís hevur fingið játtað stórar upp- hæddir á fíggjarlógini. Tað er kappingaravlagandi, men tað hjálpir ikki nógv, um hesar upphæddir í staðin skulu útvegast gjøgnum kapitalfrælsi, einkarrætt, fjølbroytt dótt- urfelagsvirksemi v.m á tí privata marknaðinum. Hetta er bert ein spurningur um at flyta avlagingina Hvussu víkur og vendir, fær postverkið við uppskot- inum einkarrætt á stórum parti av sínum virksemi og samstundis rætt til - við almennari innspræning - at útvega sær tann marknaðar- lutin, sum manglar í úr verandi marknaði. Tað er væl ongin, sum ivast í, hvør skal gjalda prísin. Tað skal tann privati marknaðurin, ein marknað- ur, sum frammanundan er hart kroystur av Strand- ferðsluni - ein onnur al- menn fyritøka, sum í nógv ár, við almennun pengum, og undir leiðslu av Bjarna Durholm hevur brúkt 15 mill. árliga at undirgrava privata fyritaksemið á flutningsøkinum. Postverkið fær tað møguliga hart, men privata virksemið fær tað nógv nógv verri Tað er møguligt, at tað er rætt, sum Bjarni sigur, at Postverkið fær tað hart á marknaðinum, men ongan- tíð so hart, at tær privatu fyritøkurnar ikki fáa tað verri - nógv verri. Fólkaflokkurin er fyri at privatisera Postverkið. Tað hevur flokkurin samtykt, men tað skal vera í javnaðari kapping. Hetta sigur Bjarni seg eisini vilja - hvat er so trupuleikin? Vit skulu bara tryggja at so verður. Tá tað er staðfest, og Bjarni er liðugur at niður- gera meg og bera yvir við mær, so kann eg siga Bjarna, at tíðin, tá lærarin fekk súrepli frá næming- unum fyri at tekkjast betur, er av. Eg havi so frægt av skili, at eg veit, at vit við leggja Postverkið í alment parta- felag ikki merkir, at vit priv- atisera Postverkið. Eg veit at lógaruppskotið fær álvars- ligar avleiðingar á marknað- inum - líka mikið, hvussu at verður borið. Eg veit eisini, at tað er privati marknaður- in, sum skal gjalda allan prísin. Eg veit, at játtanin til at gjalda undirskotið á Post- verkinum ikki bara for- svinnur í bláa luft. Eg veit, at enn virkar Strandferðslan kappingaravlagandi og ger tað nokk eisini, tá postvirk- semi ð verður lagt í parta- felag. Eg veit, at ávirkanin, tingið skal hava á virksemið hjá Postverkinum, má gerast nú. Eg veit eisini, at Fólka- flokkurin ikki góðtekur, at Postverkið í navninum á einum partafelag fær loyvi at knúsa allan privata marknaðin. Bjarni, Bjarni – eg má so siga