hósdagur 17. mars 2005síða 2

2 Nr. 53 - 17. mars 2005 UTTAN ÚR HEIMI ES hóttir samstarv Í síðstu viku segði formaðurin í norska Høgraflokkin- um, Erna Solberg, at tað kann koma upp á tal hjá Noregi at søkja um limaskap í ES í 2007. Tey orðini fullu ikki í góða jørð í Kristiliga Fólka- flokkinum, sum í løtuni situr í stjórn saman við Høgra, og sum er ímóti norskum ES-limaskapi. Formaðurin í tingbólkinum hjá Kristiliga Fólkaflokkinum, Einar Steensnæs, sigur við Aftenposten, at stendur Erna Solberg við tað, sum hon hevur sagt, so er einki grund- arlag fyri, at verandi stjórnarsamgonga kann halda fram aftan á næsta stórtingsval, sum verður í heyst. Einar Steensnæs sigur, at sjálvandi stendur tað øllum flokkum frítt at tosa um ES-limaskap, men tá ein av flokkunum kunnger, nær Noreg skal søkja um lima- skap, er støðan ein onnur. – Kristiligi Fólkaflokkurin fer ikki at skipa eina stjórn í heyst, um grundarlagið verður tikið undan henni um tvey ár, sigur Einar Steenanæs við Aftenposten. Ósemja um oyggjar Japan krevur nú at fáa yvirvaldsrættin á nøkrum smá- um oyggjum í Japanska Havinum, men Suðurkorea sigur kortanei. Ósemjan snýr seg um tær smáu Dokdo-oyggjarnar ella Takeshima-oyggjarnar, sum japanar nevna tær. Oyggjarnar hava verið undir suðurkoreanskum ræði í mong ár, og sjálvt um tær eru óbygdar, hevur suður- koreanska stjórnin gjørt av at hava eitt løgreglulið á oyggjunum. Men tann 22. februar kunngjørdu japanar, at nú vilja teir hava ræðið á oyggjunum. Kravið hevur elvt til mótmæli í Suðurkorea. Stjórnin í Seoul sigur, at Suðurkorea hevur søguligan og landa- frøðiligan rætt til oyggjarnar, og at tær eisini sambært altjóða lóg eru partur av Suðurkorea. Fyri at vísa jap- anum, at oyggjarnar eru suðurkoreanskar, ætla mynd- ugleikarnir at lata suðurkoreonsk ferðafólk sleppa at vitja oyggjarnar, skrivar AP. Dundurtala Týski forsetin, Horst Køhler, krevur nú, at landsins politisku flokkar gera okkurt munagott fyri at basa tí stóra arbeiðsloysinum. Í einari sjáldsama hvassorðaðari røðu fyri landsins fremstu politikarum og vinnulívsleiðarum segði for- setin, at politikararnir kunnu ikki bara hugsa um verndi vakskeið og næsta val, tí Týskland hevur brúk fyri var- andi loysnum. Hann segði, at fyribilsloysnir eru ikki nóg mikið, og hann ávaraði eisini tey, sum velja at sita afturá og bíða, til val hevur verið. – 5,2 milliónir týskarar eru arbeiðsleysir, so tit mugu skilja, at hetta er ikki nøkur veitslurøða, segði Horst Køhler í røðuni fyri politikararunum og vinnulívsleið- arunum. Tann 62 ára gamli forsetin er fyrrverandi stjóri í altjóða gjaldoyragrunninum IMF. Bankamaður fekk sekkin Nevndarformaðurin í einum av teimum størstu bankunum í Kina hevur fingið sekkin, tí myndugleik- arnir hava illgruna um, at hann hevur verið uppi í korrupsjón. Zhang Enzhao gjørdist nevndarformaður í China Constructing Bank ftyri trimum árum síðani, eftir at undanmaður hansara var funnin sekur í sviki. Nú vilja myndugleikarnir vera við, at Zhang eisini hevur svikað. Eygleiðarar í Beijing siga, at gølan kemur myndug- leikunum illa við. Kinesiska stjórnin hevur sett nógvar pengar í landsins bankar fyri at fáa útlendskar íleggjar- ar at vísa teimum áhuga, og ætlanin var, at China Con- structing Bank skuldi skrásetast á virðisbræva- marknaðinum seinni í ár. Ætlanin hjá stjórnini var at fáa einar 25 milliardir krónur burtur úr skrásetingini, men nú er ivasamt, hvussu verður við tí, skrivar AP. Fyrrverandi einaræð- isharrin í Kili, Aug- usto Piniochet, hevði 125 loyniligar banka- kontur í USA PENGAR Árni Joensen fartekst@mail.dk Nýggjar kanningar hava av- dúkað, at fyrrverandi kilski einaræðisharrin Augusto Pinochet hevði uppaftur tættari samband við amerikanska bankaheimin enn higartil hildið. Fyri einum ári síðani kom fram, at Pinochet hevði havt nakrar kontur í amerikanska bankanum Riggs Bank, men nú vísir tað seg, at hann hevði eisini kontur í Bank of America, Espirito Santo Bank í Flor- ida, amerikonskum deild- um hjá Banco de Chile og øðrum bankum í USA. Talan var bæði um pengar, partabrøv og virðisbrøv. Ein amerikonsk senats- nevnd, sum hevur kannað viðurskiftini, sigur í sínari frágreiðing, at summir am- erikanskir bankar hjálptu gamla einaræðisharanum at fjala pengar, meðan aðrir skákaðu sær undan am- erikanska lógarverkinum á økinum. Riggs Bank viðgekk í fjør, at Pinochet var við- skiftafólk hjá bankanum í átta ár, men nú er komið fram, at hann var viðskifta- fólk hjá bankanum í 25 ár. Bankin hevur fyrr upplýst, at Pinochet hevði níggju kontur í bankanum, men nú vísir tað seg, at tað rætta talið var 28. Skotski tjóðskapar- flokkurin hevur fing- ið tann heimskenda filmsleikaran at hjálpa sær í valstríðn- um VALSTRÍÐ Árni Joensen fartekst@mail.dk Tað er alment kent, at Sean Connery hevur verið limur í skotska tjóðskaparflokk- inum í fleiri ár, og at hann javnan hevur stuðla flokk- inum fíggjarliga. Men nú hevur hann eisini játtað at stuðla flokkinum í tí komandi valstríðnum. Flokkurin hevur fingið gamla 007 at lesa ein tele- fonboðskap inn á band, og roknað verður við, at minst 250.000 skotskir veljarar fara at lurta eftir teirri ser- merktu røddini hjá Sean Connery og boðskapi hans- ara um, at Skotland eigur at taka loysing frá Onglandi. Formaðurin í tjóðskapar- flokkinum, Alex Salmond, sigur við skotskar fjølmiðl- ar, at flokkurin er sera fegin um samstarvið við tann heimskenda skotan. Umboð fyri nógv lond og fleiri felags- skapir vóru hjástødd, tá tað nýggja Holo- caust-savnið í Jerusa- lem lat upp MINNISVARÐI Árni Joensen fartekst@mail.dk Holocaust-savnið ella Yad Vashem, sum tað eitur á hebraiskum, er ætlað at minna heimin á milliónir- nar av jødum, sigoynarum, samkyndum og øðrum, sum týska nazistýrið týndi undir seinna heimsbardaga. Men tá savnið lat upp fyrra- dagin, varð gjørt greitt, at savnið er ikki bara ein minnisvarði yvir tey deyðu. – Tann týdningarmesta uppgávan hjá savninum er at ávara um, at slíkt skal ikki endurtaka seg. Hetta er ein minnisvarði fyri framtíðina, segði Kofi Ann- an, ST-aðalskrivari, undir hátíðarhaldinum. Fleiri leiðandi politikarar vístu á, at hugsjónin aftan fyri Holocaust-savnið er, at upplýsing og skil skulu forða fyri, at tað, sum hendi undir seinna heimsbardaga, kann endurtaka seg. Hevði 125 loyniligar kontur Sean Connery upp í politikk Minnisvarði til framtíðina Ísraelski forsetin, Moshe Katzav, og franski forsætisráðharrin, Jean-Pierre Raffarin, hyggja at gomlum myndum úr týsningarleguni Auschwitz