fríggjadagur 1. apríl 2005síða 4

4 Nr. 61 - 1. apríl 2005 Flogfeløg hava trupulleikar Hørð kapping, ov stórt útboð og dýrt brennievni gera, at nógv flogfeløg hava ilt við at fáa endarnar at røkka saman. Trupulleikarnir eru serliga stórir í USA. Herfyri noyddist American Airlines at hækka ferðaseðla- prísirnar fyri at bøta eitt sindur um raksturin, men stjórin, Gerard Aprey, sigur, at tað átti felagið at havt gjøt fyri hálvum øðrum ári síðani. Hann sigur, at tað dýra brennievnið fer at kosta felagnum 1,4 milliard dollarar meiri í ár enn í fjør, heldur oljuprísurin sær, og hesum hevur felagið ikki lagt upp fyri, sigur hann. Ein annar trupulleiki hjá teimum amerikonsku flog- feløgunum er, at tey skylda meiri enn teirra evropeisku kappingarneytar, og harafturat hevur tað víst seg at vera at kalla vónleyst hjá feløgunum at fáa starvs- fólkini at góðtaka sparingar. Ónæriligur dómari Svenska løgreglan fer fyrsta dagin at avhoyra ein av dómarunum í Hægstarætti, tí løgreglan vil vera við, at dómarin hevur brotið lógina, sum bannar fólki at keypa sær tað, sum løgreglan kallar "kynsligar tænastur". Sambært blaðnum Expressen bleiv ólevnaðurin hjá dómaranum avdúkaður, tá løgreglan kannaði eitt annað mál. Í tí málinum hevði ein 30 ára gamal maður meldað ein ungan skúladrong fyri stuldur. Tá løgreglan kannaði málið, kom hon eftir, at maðurin og drongurin vóru komnir í samband við hvør annan ígjøgnum eina heimasíðu hjá samkyndum. Tað vísti seg, at drongurin hevði fingið pengar frá fleiri monnum aftur fyri at hava veitt teimum "kynsligar tænastur", og tá løgreglan fór at kanna nøvnini á monnunum, kom hon fram á navnið á hægstarættardómaranum. Málið er myrkalagt, men ein kelda sigur við Ex- pressen, at málið kann vísa seg at vera tað mest álvars- sama innan svenska rættarverkið í mong ár. Søguligt svørð á ferð Í august eru 700 ár liðin, síðani onglendingar avrættaðu skotsku frælsishetjuna William Wallace, sum fleiri munnu kennast við frá filminum "Braveheart", sum Mel Gibson gjørdi í 1995 við sær sjálvum sum høvuðsleikara. Í tí sambandi hava myndugleikarnir í Stirling í Skotlandi gjørt av, at svørðið hjá William Wallace kann sýnast fram á einum hátíðarhaldi, sum verður í New York í næstu viku. Hetta er fyrstu ferð, at skotar eru gingnir við til at lata tann søguliga dýrgripin fara av landinum. Svørðið, sum er úr stáli, er 1,52 metur langt og vigar 2,7 kilo. Tað er ímillum lutirnar, sum eru á savninum Wallace Monument, sum stendur á staðnum, har William Wallace og menn hansara vunnu á onglendingum í bardaganum um Stirling Bridge í 1297. Áðrenn svørðið kom hagar, hevði tað verið á borgini Dumbarton Castle í 600 ár. Kommunu-stríð Avgerðin hjá donsku stjórnini at leggja kommunurnar saman í størri eindir hevur elvt til øði í kommununi Værløse á Sælandi, tí har vilja fólk ikki hoyra talan um, at kommunan skal leggjast saman við grannakomm- ununi Farum. Støðan hevði ivaleyst verið øðrvísi, um Værløse skuldi leggjast saman við onkrari aðrari granna- kommunu, men trupulleikin við Farum er, at tann kommunan skyldar meiri enn tríggjar milliardir krónur, og ta skuldina ætla fólk í Værløse sær ikki at gjalda. Tey hava tí kravt, at Lars Løkke Rasmussen, innanríkisráðharri, skal broyta avgerðina, so Værløse framvegis verður ein sjálvstøðug kommuna, men tað vil ráðharrin ikki. Ístaðin fyri hevur hann sagt, at borgararnir í Værløse og Farum kunnu fáa tvey ymisk skattaprosent. Men tað vil býráðið í Værløse ikki góðtaka, og tað hevur nú fingið eina sakførarafrágreiðing, sum sigur, at tað er ólógligt at noyða tvær kommunur at leggja saman. Um tað er nóg mikið til at fá ráðharran at broyta støðu er ein onnur søga. ÚTLANDIÐ Flóðalduserfrøðingar duga ikki at skilja, hví tann harði jarð- skjálvtin seinasta mánadag ikki elvdi til nakra flóðaldu JARÐSKJÁLVTI Árni Joensen fartekst@mail.dk Hvussu ber tað til, at jarð- skjálvtin, sum bleiv máldur til 8,7 á Richter-talvuni, ikki elvdi til eina flóðaldu? Tað er spurningurin, sum altjóða viðurkendir flóð- alduserfrøðingar seta sær sjálvum og hvør øðrum í hesum døgum, tí teir ivað- ust ikki í, at skjálvtin sein- asta mánadag fór at elva til eina næstan líka stóra flóðaldu sum hana annan jóladag. - Tað undrar meg stór- liga, at ein so harður jarð- skjálvti ikki elvdi til eina flóðaldu nærhendis mið- deplinum, sigur jarðfrøð- ingurin og flóðalduser- frøðingurin Robert Cessaro á amerikanska ávaringar- stovninum Pacific Tsunami Warning Center á Hawaii- oyggjunum við tíðindastov- una AP. Stjórin á stovninum, Charles McCreery, sigur, at ein jarðskjálvti, sum er harðari enn 8,0 á Richter- talvuni, elvir vanliga til eina rættiliga stóra flóð- aldu, og at hann og hansara fólk væntaðu eina rættiliga stóra flóðaldu mánadagin. Tí ávaraði støðin á Hawaii- oyggjunum londini við Indiska Havið um, at ein flóðalda kundi vera á veg. Charles McCreery sigur við AP, at tilburðurin mána- dagin vísir, at enn kann vísindin ikki siga við vissu, nær ein jarðskjálvti undir havbotninum kann elva til eina flóðaldu. Sambært týsku fregn- rtænastuni fyrireikar yvirgangsleiðarin Abu Musab al- Zarqawi álop á mál í Evropa YVIRGANGUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Hann er eftirlýstur í Jordan, hann er eftirlýstur í Irak, og amerikanararnir eru sinn- aðir at gjalda næstan 150 milliónir krónur fyri at fáa fatur á honum, sama um hann er livandi ella deyður. Maðurin eitur Abu Musab al-Zarqawi, og amerikanararnir ivast ikki í, at tað er hann, sum hevur skipað fyri teimum flestu atsóknunum at irakum og og útlendskum hermonn- um í Irak. Hann hevur eisini skipað fyri fleiri burtuflytingum og hevur sjálvur avrættað minst ein gísla. Nú hóttir hann eisini Evropa, skrivar tað viður- kenda týska tíðarritið Cicero. Blaðið hevur fingið at vita frá einari keldu í týsku fregnartænastuni BND, at al-Zarqawi fyri- reikar eitt álop við evna- frøðiligum vápnum. - Vit vita, at hann arbeiðir við málinum, sigur keldan við Cicero. Sambært teimum týsku fregnartænastukeldunum roynir al-Zaeqawi at útvega sær evnafrøðilig vápn í Georgia og í Norðurkauka- sus. Keldurnar vilja vera við, at hann hevur einar 150 viðhaldsmenn í Evropa, og sambært BND hava nakrir teirra verið virknir í týska landspartin- um Baden-Wúrttemberg. Nú hóttir hann Evropa Serfrøðingar undrast á at eingin flóðalda kom Jordanski yvirgangsmaðurin Abu Musab al-Zarqawi er ein av fremstu monnum Osama bin Ladens. Nú hóttir hann Evropa Mynd: Reuters