mikudagur 4. mai 2005síða 9

Nr. 83 - 4. mai 2005 9 Nú fáa vit at síggja um tað hjálpir Tað smakkar illa at góðtaka ein sáttmála, sum ikki gevur ar- beiðsfólkið nakra lønarhækking, sigur Ingeborg Vinther, for- kvinna í Føroya Arbeiðarafelag SØGULIG SEMJA Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta smakkaði illa. Men nú fáa vit so at síggja, hvat tað hjálpir. Ingeborg Vinther, for- kvinna í Føroya Arbeið- arafelag, er ikki fegin um sáttmálan, sum arbeiðara- feløgini og arbeiðsgevar- arnir skrivaðu undir síðstu nátt. Men hon góðtekur úr- slitið, tí hon ásannaði, at tað bar ikki til at vinna longur framá. – Eg haldi at vit máttu ásanna, at vit høvdu ikki fingið meiri enn tey trý prosentini vit fingu. Hon ivast eisini í um tað hevði hjálpt at sent boð eftir semingsmanninum. – Tað hevði kanska verið uppaftur verri, heldur hon. Kortini fegnast hon um, at tað eyndaðist at fáa eitt sindur upp á eftirlønina og lívstryggingina. Hon sigur, at ábending- arnar, sum samráðingar- nevndin hevur fingið frá arbeiðarafeløgunum kring landið vístu eisini týðiliga, at tað var hetta, sum ar- beiðsfólk kring landið løgdu størstan dentin á hesuferð. – Men nú havavit so góðtikið ein sáttmála, sum ongar beinleiðis lønar- hækkingar gevur okkum. Ein orsøk til at vit gjørdu tað, var tí vit ásannaðu, at vinnan er í eini truplari støðu og at arbeiðarafel- øgini tí vildi vísa sam- felagssinni. Er tað so áhaldandi ákoyringar um at vísa lønarafturhald fyri ikki at beina fyri kappingarførin- um, sum hava ávirka tykk- um so nógv, at tit góðtóku onga lønarhækking at fáa? – Nei tað var tað ikki beinleiðis, men sjálvsagt hava vit hugsað um støðuna hjá vinnuni og um at varð- veita arbeiðspláss. Men tað er nógv fyri at tað bara er arbeiðarin, ið hevur lægstu lønina, sum altíð skal minnast á at vísa samfel- agssinni, tá ið tað rekur ímóti. Ingeborg Vinther sigur, at við at gera ein sáttmála við ongari lønarhækking, hava arbeiðarafeløgini í øllum førum gjørt sítt. – So fáa vit at síggja um tað hjálpir nakað og um arbeiðsplássini verða varð- veitt og kappingarførið ikki versnar, sigur Ingeborg Vinther. -Vit hava góðtikið hesa hækkingina, tí vit máttu taka samfelagslig atlit fyri arbeiðsplássum í fram- leiðsluvinnuni, sigur Inge- borg Vinther – Men so skal tað eisini standa sína roynd og tí vónar hon, at tað almenna ikki fer at leggja fleiri byrðar á herðarnar á verka- fjøldini, sigur hon. Gingu rættiliga væl Ingeborg Vinther sigur, at orsøkin til, at samráðingar- nar gingu so væl hesuferð, er tann, at ta var ein heilt annar andi yvir samráðing- unum hesauferð, enn tey eru von við. – Samráðingarnar vóu í einum góðum anda og báðir partar areiddu hart fyri at finna eina semju og tað eydnaðist. – Samráðingarnar gingu gott tí báðir partar gjørdu sær stóran ómak fyri at finna eina semju, sigur Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum SØGULIG SEMJA Áki Bertholdsen – Hetta var ein søguli semja. Jan Mortensen,stjóri í Vinnuhúsinum er fegin um, at tað eydnaðist at finna semju ímillum arbeiðsgevr- arnar og arbeiðarafeløgini. Hann sigur at hetta er fyrstu ferð í hansara tíð, at sam- ráðingarnar hava gingið so væl. Arbeiðsgevarnir halda, at teir hava latið meiri enn teir hava ráð til, tá ið teir hugsa um kappingarførið í fram- leiðsluvinnuni. Hinvegin síggja teir eis- ini veruleikan í eyguni og ásanna, at arbeiðsfólkið á privata arbeiðsmarknaðin- um eisini hevur krav uppá lønarbatar. – Men vit mæla staðiliga á politiska myndugleikan um at tálma almennu út- reiðslunum og um at steðga yvirbjóðingini á almenna lønarmarknaðinum, sigur Jóhan Páll Joensen, formað- ur í arbeiðsgevarafelagnum. Jan Mortensen sigur, at ein orsøk til, at samráðing- arnar gingu so væl, vatr, at báðir partar gjørdu sær veruligan ómak fyri at koma til semju. -Í so máta var tað ein heilt annar hugburður til hesar samráðingarnar enn tað plagdi at vera, sigur hann. Hann sigur, at hetta var fyrstu ferð í hansara tíð, at partarnir tordu at fara undir veruligar samráðingar. Hann sigur, at tað vanliga hevur verið er, at partarnir hava hildið kortini so tætt at kroppinum, at tey hava ikki tort at boðað frá, hvat tey veruligavildu fyri ikki at avdúka ov nógv um, hvat tey vildu góðtaka. Tað var øðrvísi í hesum samráðingunum, tí hesuferð tordu partarnir at samráðast. – Og tá ið samanum kom, haldi eg at vit hava fingið eitt úrslit, sum vit eru nøgd við. Arbeiðs- menn í Klaksvík minni løn enn konufólkið Arbeiðsmenninir søgdu ikki sáttmál- an upp og teir fáa heldur ikki somu batar, sum hini feløgini SÁTTMÁLASAM- RÁÐINGAR Áki Bertholdsen Áki@sosialurin.fo Tað gamla í Føroyum var, at arbeiðsmenn fingu betri løn enn konufólk. Men í Klaksvík er tað nú akkurát øvugt. Arbeiðsmenninir í Klaksvík mugu nú latasær lynda at fáa minni í løn enn konufólkið und- ir liðini á teimum og ann- ars minni løn enn øll hini arbeiðsfólkini í landinum. Tað er úrslitið eftir at arbeiðarafeløgini og ar- beiðsgevarar gjørdu semju um nýggjan sátt- mála síðstu nátt. Klaksvíkar Arbeiðs- mannafelag segði ikki sáttmálan upp og tí fáa teir ikki somu lænarbatar, sum hini arbeiðarafeløg- ini. Tað er ikki beinleiðis lønin sum hækkar, men eftirlønin og lívstrygg- ingin og í hesum báðum førum mugu arbeiðs- menninir í Klaksvík nú latasær lynda at hava verri sømdir enn verka- fólkið í landinum annars. Ingeborg Vinther heldur ikki at teir núeiga at fáa somu sømdir sum hini arbeiðarafeløgini. – Tað er ikki rætt, at eitt felag skal fáa tað upp í hendurnar, sum onnur hava stríðst fyri, sigur hon. Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum og um- boðsmaður hjá arbeiðs- gevarunum vísir á, at Klaksvíkar Arbeiðs- mannafelag hevur ikki sagt sáttmálan upp og tí fáa teir heldur ikki somu lønarbatar sum hini feløgini. Klaksvíknar kunnu í fyrsta lagi siga sáttmálan upp um eitt ár. Hetta er fyrstu ferð í eitt mannaminni, at tað eydnast at gera ein sáttmála, uttan at neyðugt er at senda boð eftir semings- monnunum og uttan at lønin hækkar SØGULIG SEMJA Áki Bertholdsen Týsnáttin var ein søgulig løta á føroyska arbeiðs- marknaðinum. Fyri fyrstu ferð, nakar veit um, hevur tað borið til at funnið semju um ein nýggjan sáttmála ímillum arbeiðsgevrar og arbeiðara- feløg, uttan at lønin hækkar og uttan at tað skuldi vera neyðugt at senda boð eftir semingsmonnunum. Partarnir gjørdu ein tvey ára sáttmála,sum hevur ver- ið tað vanliga seinastu árini. Sáttmálin ber í sær, at ongin beinleiðis lønar- hækking verður. Tann hækkingin, sum verður, kemur øll upp á eftirlønina og upp á lívs- tryggingina hjá arbeiðara- feløgunum. Eftir nýggja sáttmálan- um, hækka eftirløn og lívs- trygging í ár og so aftur tvey prosent næsta ár ella trý prosent tilsamans hesi bæði árini, sáttmálin varar. Men av tí at ongin eftirløn verður goldin av arbeiðs- marknaðargjøldum, er lønarkostnaðurin hjá ar- beiðsgevarunum tilsamans 2,4 %. Í tíðindaskrivi í nátt, fegnast báðir partar um, at tað bar til at røkka einari semju, uttan at semings- stovnurin kom uppí. – Støðan í samfelagnum er soleiðis vorðin, at neyð- ugt er at finna loysnir, so flest møgulig arbeiðspláss í framleiðsluvinnuni kunnu tryggjast. Samstundis leggja bæði arbeiðarafeløg og arbeiðs- gevarar dent á, at støðið, sum nú er lagt á privata arbeiðsmarknaðinum eisini er bindandi fyri partarnar á almenna arbeiðsmarknaðin- um, so at tað ikki dragnar enn longur ímillum alment og privat lønt.Samstundis er tað umráðandi, at almenni sektorurin ikki leggur fleiri byrðar á privatu vinnuna. – Vit hava víst samfelagssinni, so fáa vit at síggja hvat tað munar og um tað eydnast at varðveita arbeiðsplássini, sigur Ingeborg Vinther Arbeiðsgevarar og arbeiðarafeløg gjørt søguliga semju Báðir partar gjørdu sær ómak