leygardagur 14. mai 2005síða 22

– Tað er ov langt og tungt at ganga yvir á trøðna við Toftavatn; tí hevði tað verið gott, um eg hevði ein bil. Tað er eisini so keðiligt at sita einsamallur við hús. Tú upplivir einki, um tú ikki hevur bil og kanst koyra, har tú vilt. Eg sakni túrarnar út á Nes og eftir Agninum, sigur 91 ára gamli, Axel Ol- sen, sum slett ikki hevði stúrt fyri at sett seg í ein bil aftur SAMRØÐA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Hann var bert níggju ára gamal, tá ið hann fór fyrsta túrin til skips við deyðsigl- aranum, Mistletoe. Pápin, Guttormur Olsen, Uppi á Regni á Toftum, var skip- ari. Kona Guttorms, Elis- abeth, sum var ættað Heima úr Túni á Toftum, var vorðin sjúk, og Gutt- ormur visti sær eingi onnur ráð enn at taka sonin við sær til skips. Hjúnini, Guttormur og Elisabeth, áttu seks børn. Men tað var lættari sagt enn gjørt at taka 9 ára gamla sonin við sær yvir á Eysturlandið. – Eg og pápi byrjaðu hjá fysikus, lækna, men endaðu á fundi saman við lækna- num, amt- manni og g o m l u lær- arinnuni. Nógv varð kjakast á hesum fundi. Lærarinnan helt upp á, at eg var alt ov ungur at fara til Íslands, men hon »tapti«. Læknin skar ígjøgn- um og helt ikki, at eg fór at fáa skaða av hesum. Endin var, at eg sum níggju ára gamal fekk loyvi at fara til skips saman við pápa mínum. Eg haldi ikki, at eg fekk mein av hesum, men lærdi nógv, sum kom mær til góðar seinni í lívinum. Hóast sjúkuna, livdi mamma mín, til eg var komin til mans. Níggju ára gamli drongur- in, vit tosa um, er Axel Olsen á Toftum, sum í dag er 91 ára gamalur og fyllir 92 til heyst- ar. – Sum níggju ára gamalur, hevði eg verið nógv á báti. Mær dámdi ómetaliga væl at flóta, og altíð var eg saman við pápa mínum, tá ið høvið beyðst, sigur Axel og heldur fyri, at hann kendi einki til sjóverk á túrinum við Mistle- toe undir Íslandi. Guttormur Olsen var skip- ari, og haraftrat var hann av raskastu og mest avhildnu út- róðrarmonnum. Saknar bilin Hóast høga aldurin, er Axel væl fyri. Hann er byrgur og hevur koyrt bil heilt fram til heystar, tá ið heilsan fór at bila. Tá gav hann abbasoni- num bilin. Men Axel gav ikki bilin, tí hann ikki kundi koyra. Hann hevur framvegis koyrikortið, og nú heilsan er betur aftur, tosar hann um at keypa sær nýggjan bil! Eitt skifti í heyst og í vetur hevur Axel verið nakað plág- aður av vatni, sum setti út í kroppin. Men nú hann er væl fyri aftur, saknar hann at kunna koyra yvir á Mýrarnar og om- an á Sandin Mikla við Toftavatn, har hann hev- ur trøð, sum sonurin, Gunnar, nú tekur sær av. – Tað er ov langt og tungt at ganga niðan á her og yvir á trøðna; tí hevði tað verið gott, um eg hevði ein bil. Tað er eisini so keði- ligt at sita einsamallur við hús. Tú upplivir einki, um tú ikki hevur bil og kanst koyra, har tú vilt. Eg sakni túrarnar út á Nes og eftir Agni- num, har sýnið er gott yvir á fjørðin, yvir Toftavatn og yvir Æðuvík og Rytuvík, tá ið tú kemur longur eyst- ur. Jú, hetta sakni eg ógvuliga nógv. Spurdur, um hann ikki kundi hugsað sær ein brúktan bil, nú árini kortini eru so mong, sigur Axel: – Nei, tað veit eg ikki. Eg eri ikki meira enn nøkur og hálvfems, og tí hevði eg einki havt ímóti at havt ein nýggjan bil, sigur hann og smílist. Men meinar Axel nú veru- liga, at hann ynskir sær ein bil aftur at koyra í, spyrja vit. – Jú, sjálvandi! Tað er so vist, at eg geri tað, sigur hann avgjørdur – og nú smílist hann ikki, tí tað skilst á øllum brøgdum, at hann meinar tað í álvara. – Nei, nei. Eg hevði slett ikki stúrt fyri at sett meg í ein bil aftur, sigur Axel og vísir á, at tað hevur ongantíð verið nakar trupulleiki hjá honum at fingið neyðugu sýnsroynd- ina, tá ið hann hevur endur- nýggjað sær koyrikortið. Hann sigur, at eyguni eru, sum tey altíð hava verið - og tey eru góð, leggur hann aftr- at. Í koyrikortinum hjá Axeli stendur, at tað - í hesum um- fari - er galdandi til miðskeið- is í summar, men hann hevur ongan hug at lata tað gleppa sær av hondum. – Eg havi altíð endurnýggj- að mær koyrikortið í góðari tíð, og gongst sum ætlað, vænti eg, at soleiðis verður eisini í summar, sigur 91 ára gamli toftamaðurin. Fútin var við Josefina, dóttir Axel, sum nú er komin inn á gólvið, sigur, at hon og pápin tóku koyri- kortið samstundis. Hon tekur koyrikortið fram og hyggur at tí. - Hetta var 3. juli í 1958. So, pápi hevur verið 44 ára gamalur tá. Hon sigur, at tey vóru trý, sum tóku koyrikortið sam- stundis, og sjálvur fútin skuldi vera við! – Hví hann skuldi vera við til hesa uppgávu, veit eg ikki, sigur Josefina, sum í fleiri ár var skúlastjóri á Toftum og er mamma ein so vælkendan føroying sum Meinhard Jac- obsen, stjóra á Føroya Fiska- virking! Sostatt er Axel, sum vit umrøða í hesi greinini, eisini abbi umrødda fiskavirkis- stjóran. – Jú, Meinhard var inni á gólvinum hjá mær í gjár- kvøldi, sigur Axel, meðan vit sita við køksborðið og práta. Tá ið tú ert farin um tey níti, hevur tú livað eitt langt Axel Olsen á Toftum fór 9 ára gamal til 91 ára gamal vil han – Eg havi einki serligt gjørt fyri at gerast so gamalur. Sum ungur roykti eg nógv, og eg havi etið alt, sum kom á borðið, sigur Axel Olsen Mynd: Vilmund Jacobsen