týsdagur 19. september 2000síða 2

Skei›i› er runni›, og n‡tt st‡ri› skal nú finnast. Seinasti fundurin var í seinastu viku, tá alt st‡ri › var› savna› Stefan í Skorini Enn er ikki gjørt av, hvør skal sita í st‡rinum næsta skei›. Ta› eru mentamála- rá›harrarnir í Nor›urlond- unum, sum skulu velja ein lim í part í st‡ri›. Finland, Svøríki, Noreg, Danmark og Ísland hava ein lim, me›- an Føroyar hevur tríggjar. Grønland og Áland kunnu luttaka vi› sum eyglei›arar, men bara Grønland hevur n‡tt henda møguleikan. Teir tríggir føroysku lim- irnir eru Óli Mittún Peter- sen, Schumann Hansen og Karin Kjølbro, sum eisini hevur veri› næstforma›ur. Tey hava øll siti› eitt skei›, og kunnu tískil ver›a vald einafer› afturat. Limir í st‡rinum kunnu í mesta lagi sita tvey skei›. Seinasti fundurin var miku- og hósdagin í sein- astu viku. Umrødd vór›u vanlig mál sum rakstur, tól- ini, i› hoyra til húsi› og standurin í húsinum, sum er í lagi. Uppskot var frammi frá nøkrum av hinum limun- um um, at alt starvsfólk í húsinum skuldi ver›a sett í eitt ávíst áramál, sum skuldi ver›a f‡ra ár. Hesum settu føroysku limirnir seg ímóti, og ta› ver›ur eftir øllum at døma av ongum. Føroysku limirn- ir mettu, at ta› var óheppi›, um starvsfólk ikki kundu fáa fast starv í húsinum. Eis- ini vóru broytingarnar í sambandi vi› festivalarnar vi›gjørdar. Schumann Hansen hevur siti› í st‡rinum, og hann heldur, at skei›i› hevur hilnast væl. Stjóraskifti› gekk smidliga fyri seg, og størri partur av virk- seminum hjá húsinum er flutt úr Havnini út um oyggjarnar. Nú er 21 pro- sent av virkseminum uttan- fyri Havnina, me›an ta› var 10 prosent á›renn. St‡ri› fyri Nor›urlanda- húsi› havt seinasta fundin Heimaforbundi› er ein kvinnufelagsskapur hjá Frelsunarherinum, sum byrja›i í London í 1907. Í Føroyum byrja›i arbei›i› í 1930. Hesin felagsskapur er nú í Vági og Tórshavn. Virksemi› hevur mest veri› at bundi› og seyma› til tey, sum tørva hjálp. Nú er ta› eisini ein hugnaløta, har kvinnurnar hava ymiskt hondarbei›i vi›. Vanligt er, at ein søga ver›ur fortald, og okkurt er til matna. Sjálvandi ver›ur eisini sungi› og andakt, har Guds- or› ver›ur lisi›. Heimaforbundi› hjálpir samkomuni vi› at hava burt- urluting einafer› um ári›. Í ár ver›ur ta› 26. oktober. Heimaforbundi› hjálpir eis- ini til á annan hátt. Missiónskvøld eru, har peningur ver›ur savna›ur inn til trú›bo›arar, i› tørva hjálp. Eisini er ein genta á blindaskúla hjá Frelsunar- herinum á Jamaika, sum heimaforbundi› er vi› at gjalda fyri, so hon kann halda fram á skúlanum. Allar kvinnur eru væl- komnar hvørt hóskvøld kl. 20.00, og byrja› var› 7. sep. St‡ri› fyri Nor›urlandahúsi› hevur havt sín fund. N‡tt st‡ri› skal setast 1. januar. Her eru limirnir savna›ir í Nor›urlandahúsinum fyri seinastu fer› Mynd: Jens Kr. Vang Brutu hegnpelar í Havn Løgreglan í Havn fekk um vikuskifti› bo› um, at onkur hev›i veri›og gjørt seg inn á nakrar hegnpelar vi› Dalavegin. Pelarnir vóru tra›ka›ir ni›ur og brotnir. Eisini hegni› hev›i fingi› sítt. Vakthavandi á stø›ini í Havn sigur, at ta› er eing- in ivi um, at ta› er gjørt av mannahond, tí eingi tekin eru til at pelarnir eru árendir av bili. st Seint seinnapartin leygar- dagin fekk løgreglan í Havn bo› um, at tríggir fullir mans gingu og gjørdu óná›ir á Farstø›- ini. Løgreglan sendi »salat- fati›« á sta›i› eftir monn- unum, sum vór›u tiknir vi› á stø›ina, har teir fingu hvør sín kliva at sova rúsin út. Vakthavandi sigur, at talan var um gamlar kenn- ingar hjá løgregluni. – Teir vóru sleptir leysir sunnudagin, tá teir vóru vornir edrúir aftur, sigur hann. Ein annar ma›ur var so miki› fullur, at hann fekk song frá løgregluni. st Gjørdu óná›ir á farstø›ini Sjey fer›sluóhapp í Havn Um ta› var tí, at fólk høvdu skund ella um onn- ur orsøk var, vita vit ikki, men veruleikin er, at ta› vóru sjey smærri fer›slu- óhapp í høvu›ssta›num um vikuskifti›. - Talan var um smá óhapp, men kortini vóru tey lutfalsliga fleiri í tali enn tey vanliga eru, sigur vakthavandi. Løgreglan í høvu›s- sta›num brúkti annars nógva tí› á gøtuni hetta vikuskifti›. Nógv fólk var í b‡num, men har gekk alt fri›arliga fyri seg. Løg- reglan ste›ga›i eisini fleiri bilum. Onkur var uppskriva›ur fyri eitt- hvørt smávegis, men eingin var tikin fyri rús- drekkakoyring hetta viku- skifti›. st Heimaforbundi› hjá Frels- unarherinum byrjar aftur Stefan í Skorini Heimaforbundi› hjá Frelsunarher- inum hevur veri › virki› í nærum ein mansaldur, og eft- ir ein summar- ste›g eru kvinnur- nar farnar í gongd aftur 3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 179 - 19. september 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Hjørdis Árnadóttir Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Jústinus Eidesgaard John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Edvard Joensen Stefan í Skorini Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Fax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: P/F Prentmiðstøðin Sosialurin Oddagrein Partafelagsdilla — vansi ella fyrimunur Viðmerkingar: Dagrøktasskipanin er norm- erað og góðkend til 300 børn. Kortini eru bert 220 børn í skipanini í dag. Orsøkin er, at tað hevur verið sera trupult at fáa nóg nógv dagrøktarheim í Tórs- havnar kommunu seinastu árini. Fyri at fáa dagrøktarar- heim til tey 80 børnini, sum skipanin hevur pláss fyri afturat, hevur býráðið gjørt av, at dagrøktir sjálvar kunnu ansa egnum børnum í dagrøktarsskipanini. Hetta hevur tó einki at gera við, at foreldur fáa gjald fyri at vera heima og ansa egnum børnum. Har- afturímóti gera vit dagrøkt- arskipanina einfaldari. Við nýggju skipanini ber til hjá eini mammu, sum t.d. eigur tvey børn undir skúlaaldri, at taka trý onnur børn inn umframt síni tvey og harvið gerast dagrøkt hjá fimm børnum. Tað ber ikki til at vera dagrøkt bara hjá sínum egnum børnum. Ætlanin við hesi broyting er at minka um trýstið á langa bíðilistanum til barn- agarðspláss, har m.a. børn hjá dagrøktum í dag eru. Á henda hátt sláa vit tvær flugur við ein smekk: Vit fáa fleiri dagrøktir, og dag- røktir, sum í dag hava egin børn á stovni ella í aðrar dagrøkt, kunna nú hava børnini heima og geva pláss fyri øðrum børnum. Fyri at ansa egnum børn- um skalt tú rinda sama for- eldragjald sum onnur. Um ein dagrøkt, sum ansar egn- um børnum heima, fer í annað starv, fær viðkom- andi tó ikki framíhjárætt fyri egin børn til annað pláss. Í løtuni er nógv tey flestu dagrøktarbørnini undir trý ár. Hetta ger, at vit mugu hava fleiri dagrøktarheim enn frammanundan, tá vit loyvdu fimm børnum undir skúlaaldri - óasnæð aldur. Henda skipanin er roynd við góðum úrslitum í Vest- manna, Klaksvík eins og í Danmark og Noregi. Talan er ikki um eina spildur- nýggja skipan, eins og áður er ført fram. Tórshavnar Kommuna vónar við hesi broyting at fáa fleiri egnað dagrøktar- heim. Hetta er ikki fyri at økja um skipanina, men fyri at kunna bjóða ta tænastuna, sum skipanini er góðkend og ætlað til. Vónandi fer hetta at minka um bíði- listan. Elin Lindenskov forkvinna í sosialu nevnd Pláss fyri 80 børnum afturat í dagrøktini NÚ ljóðar aftur, at Postverk Føroya skal umskipast. Postverkið skal annaðhvørt um- skipast til eina almenna fyritøku ella til eitt alment partafelag. Tað sigst, at lands- stýrismaðurin er mest sinnaður fyri at um- skipa Postverkið til eitt alment partafelag, hóast Tjóðveldisflokkurin í vár segði korta- nei til at umskipa Postverkið til eitt alment partafelag. GRUNDGEVINGIN fyri at umskipa Post- verkið er hon, at Postverkið gevur hall, og tí má Postverkið útvega sær inntøkur á annan hátt. Tað kann ikki skiljast øðrvísi, enn at Postverkið skal taka upp kappingina við tey privatu flutningsfeløgini, sum hava tikið seg upp seinastu árini. Tey kunnu veita viðskiftafólkunum eina nógv betri og skjót- ari tænastu, enn tað heldur »tunga« Post- verkið hevur kunnað gjørt, og hava tí veru- liga tikið seg fram, samstundis sum Post- verkið hevur siglt afturút bæði á ein og annan hátt. Í HESUM sambandi kann spurnartekin setast við, um leiðslan í Postverki Føroya ikki hevur verið alt ov lítið framskyggin seinastu 10 árini. Tey, sum hava við Post- verkið at gera, vita, at tøkniliga er Post- verkið slettis ikki við. Sjálvt eitt so lítið amboð sum eitt telefax, sum 10. hvørt húski hevur í dag, finst ikki á fleiri av posthúsu- num – sjálvt ikki í teimum størru bygdunum. Harafturat kann spurnartekin setast við, hví Postverkið ikki bygdi út Giro-deildina, og skipaði hana sum ein veruligan giro-banka, tá álitið á peningastovnarnar var niðri á nullpunktinum í 90-unum. Fyri tey nógvu hevði tað verið nógv lættari at havt ein giro- banka, tá hugsað verður um at senda ella flyta pening, sum peningastovnarnir nú krevja fleiri krónur fyri. HARAFTURAT skal vísast á, at tænastu- stigið hjá Postverkinum er lækkað nógv. Afturlatingartíðirnar eru styttar og postur verður hvørki borin út leygardagar ella aftansdagar. Men tað hevur higartil ikki havt serligar sparingar við sær, tí starvsfólkatalið er neyvan regulerað í hesum sambandi, tá starvsfólkaavtalan frá fjørvár verður havd í huga. TAÐ er løgið, at spurningurin um tænastuna og tænastustigið ikki verður umrøddur, nú ætlanin er at Postverkið skal umskipast. Tað verður bara talan um at umskipa Post- verkið, men einki verður sagt um, hvat endamálið við Postverkinum skal verða, og hvørja tænastu tað skal veita. Tað virkar tí sum um hesin stovnurin og aðrir stovnar við skulu gerast til partafeløg, tí tað er ein »dilla« uttan at tann grundleggjandi spurn- ingurin – tænastuveitingin – verður umrøddur. Tøkk Eina hjartans tøkk veiti eg tykkum øllum, ið mintust meg á 100 ára degnum. Takk fyri gávur, blómur, fjarrit og vitjanir í Gjáargarði. Ein serstøk tøkk til øll tykkum, ið hjálptu til. Jesur verði við tykkum øllum. Blíðar heilsanir Andrea Sivertsen Gjalda sjúkraviðgerð á Ríkissjúkra- húsinum við donskum pengum! Ferð eftir ferð verður ført fram av fullveldisfólki, at vit sjálvi gjalda sjúkraviðgerð á Ríkissjúkra- húsinum. Men at hetta verður goldið við pengum, vit fáa í blokkinum, tykjast hesi fólk at gloyma Fullveldispolitikarar føra ferð eftir ferð fram, at vit sjálvi gjalda fyri sjúkravið- gerð eitt nú á Ríkissjúkra- húsinum og at tað tí ikki verður nakar trupulleiki við júst hesum spurningi, sum er so sera, sera týdningar- mikið fyri flestu føroyingar, um so verður, at vit taka fullveldi. Síðst hevur Oddvør Johansen í Sosialinum nom- ið við henda spurning. At hon trýr fullveldispolitik- arunum, er kanska ikki so løgið, tí sigur tú eina lygn ella kanska ein hálvan sann- leika nóg ofta, so fert tú sjálvur at enda at trúgva, at tað er so. Fáa pengar frá dønum til sjúkraviðgerð á Ríkissjúkrahúsinum Men at gjald fyri sjúkravið- gerð á ríkissjúkrashúsinum er ein partur av blokkinum, verður ikki nevnt. Í blokk- inum fyri 1998 var henda upphædd 34,5 mió. kr. Men danir lata okkum sjálvi ráða yvir, um vit nýta hesar pengar til sjúkraviðgerð á Ríkissjúkrahúsinum, á Landssjúkrahúsinum ella til hvítar ella svartar bøkur!“ So óansæð av »vit sjálvi gjalda« fyri hesa sjúkravið- gerð, so er hetta við peng- um, vit fáa frá dønum til hetta endamál. Taka vit loysing ella fulvleldi, missa vit eisini hesar pengar um- framt at vit vera útlending- ar, eisini á Ríkissjúkrahús- inum við teimum skerdu møguleikum, hetta hevur við sær. Er føroyska sjúkrahús- verkið afturhaldandi við at gjalda? Sjúkrasøgan, Oddvør sigur frá, er áhugaverd. At sjúkl- ingur liggur og bíðar eftir viðgerð, tí ongir pengar eru komnir, leiðir til tann nátt- úrliga spurningin: er før- oyska sjúkrahúsverkið, um- framt at vera afturhaldandi at senda sjúklingar á Ríkis- sjúkrahúsið, eisini aftur- haldandi við at gjalda? So- leiðis er í hvussu so er í tí dagliga, at vánaligur gjald- ari fær ikki kreditt, meðan ein góður gjaldari fær kred- itt. At sjúkrahúsverkið er afturhaldandi at senda sjúklingar á Ríkissjúkrahús- ið, havi eg sjálvir verið vitni til: Fyrsta árið, blokktilskot- ið var komið í gildi, hevði eg barn við brotnum hálsi á Landssjúkrahúsinum. Sjúkrasystrarnar mótmæltu, at barn mítt ikki bleiv sent til Ríkissjúkrahúsið. Yvir- læknin boygdi seg ikki fyri kravi mínum, um at senda barnið til Danmarkar, fyrr enn eg so sjávlur vildi átaka mær at gjalda flutning og viðgerð á Ríkissjúkrahúsin- um. Viðgerðin, barn mítt fekk í Føroyum, vísti seg at vera fullkomuliga skeiv og kundi ført við sær 100% av- lamni. Tíbetur fekk barn mítt onki mein av hending- ini, takkað verið viðgerðini á Ríkissjúkrahúsinum. Spara pengar at nýta til annað endamál At talan í hesum føri var um at spara pening frá blokk- inum til sjúkraviðgerð á Ríkissjúkrahúsinum og nýta peningin aðrastaðni, er heilt greitt. Havi áður í grein í øðrum sambandi ditta mær til at greiða frá hesi sjúkrasøgu. Ta ferðina fekkaeg skriv frá sjúkrahússtjóranum, har hann hótti meg við rættar- máli, um eg ikki alment av- sannaði orðini í grein míni! Tað gjørdi eg ikki, men sjúkrahússtjórin tók hóttan- ina aftur. Johan Petersen