fríggjadagur 1. juli 2005síða 11

Nr. 123 - 1. juli 2005 11 VIÐMERKINGAR Barberstólurin Helgi Abrahamsen Tey flestu munnu kenna filmin "Einaræðisharrin" hjá Charlie Chaplin. Hesin filmurin, sum varð til í 1940, lýsir á ein skemti- ligan hátt fólkatølaran Hynkel (Hitler). Ein tann kendasta og stuttligasta hendingin í filminum er tá Napaloni (einaræðisharrin úr Bact- eria) er á vitjan hjá Hynkel. Ráðgevin Garbitsch leggur Hynkel eina við, at hann má syrgja fyri alla tíðina at sita hægri uppi enn Napal- oni. Hetta skal hava stóran psykologiskan týdning, og geva eina mynd av, hvør av teimum er tann stóri leiðar- in. Men Napaloni hevur helst fingið somu ráðini heimanífrá, og endin er, at báðir sita í hvør sínum barberstóli og kappast um, hvør kann pumpa stólin hægri upp ímóti loftinum, fyri at síggja niður á hin. Eg kom at hugsa um hetta filmsbrotið, nú drotningin var á vitjan í Føroyum. Ser- liga tann eini politiski flokkurin her á landi, hevur altíð havt ilt við at góðtikið tann fólkatokka, sum tey kongaligu hava í føroyska fólkinum. Tí kendi formað- urin seg noyddan at pumpa "floksins barberstól" eitt vet longur upp ímóti loftin- um, undir vitjanini. Hann mátti vísa fyri fólkinum, at hann og partamenn hans- ara, vóru minst líka stórir leiðarar sum hennara Há- tign Drotningin. Teir máttu vísa, at teir ikki aftraðu seg við at mótmæla tí, sum drotningin segði, og at teir ikki føldu tað sum sína skyldu at møta upp til kongligar døgurðar o.s.fr. Helst skuldu teir vera so provokerandi og arrogantir sum til bar, fyri at vísa drotningini og fólkinum, at teir sótu minst líka høgt uppi sum hon. Men barberstólurin hjá Hynkel hevði sínar av- markingar. Tá hann var komin uppí fulla hædd, datt hann sum ein punkterað ballón niðuraftur til lægsta punktið. Soleiðis má eisini sigast um drotningaátakið hjá Tjóðveldisflokkinum. Tað eydnaðist at fáa stólin eitt vet upp frá gólvinum eina lítla løtu, men skomm- in gjørdist fullkomin, tí stólurin misti flogið. Sjálvsagt hevur Tjóð- veldisflokkurin loyvi til at yvirmeta sín leiklut í før- oyskum politikki, við at pumpa seg eitt vet upp frá gólvinum. Men tað er harmiligt, at ein flokkur sum sigur seg vilja "byggja land", vísir, meðan landið er fult av útlendskum fjøl- miðlum, at í hvussu so er ikki allir føroyingar duga vanligan fólkaskikk. Og serliga harmilig gerst søg- an, tá hugsað verður um, at endamálið var ikki annað enn tað hjá Hynkel í bar- berstólinum. (At mótar- beiða ræðsluni fyri at onkur skal koma inn í landið, sum hevur hægri tign, enn ein hevur sjálvur). Stór vanærilig skomm: Tey veiku og óhjálpnu ongan góðan Sámal Petur í Grund fyrrv. landsstýrismaður Ikki oftani komi eg soleiðis fyri, at sinnið kemur í kók. Men síðani sitandi sam- gonga tók við, er tað komið í so oftani fyri. Tó so, ikki verri enn so, at eg havi klára at hildið agressiónirnar fyri meg sjálvan. Hetta tí at eg ikki ætlaði at luttaka í politisku debattini. Havi hildið meg tjent mína værnapligt á hesum økið. Mangan hevur staðið nógv á og nú gjørdist so ovboðið. Samgonguavtalan Signalini frá sitandi sam- gongu vóru tey flestu so lovandi, at ein skuldi trú at land okkara var í góðum hondum. Boðað bleiv frá, at nú skuldu pensionistarnir have eina veiting, sum líktist eini mánaðarløn hjá fleiri av landsmonnum okkara. Hugsaði við mær sjálv- um, at teir bætar sum framdir vóru meðan Sjálv- stýrisflokkurin sat við al- mannamálum, bert vóru peanuts afturímóti tí sum nú koma skuldi. Hóast kensluna av ikki at hava rokkið hesum monn- um og politikki teirra til knýggja, so fegnaðist eg um, at støðan hjá pension- istum í samfelagi okkara, sum eg hevði fingið eitt ávíst innlit í, nú gekk mót nýggjum virðiligum tíðum. Eg yvist í um eg nakran- tíð havið verið so vónsvikin fyrr. Skerjingar og skattalætti Dagtilhaldini mugu steingja og skipanin við útbering av døgurða heldur uppat. Røktarheim boða frá, at fólk má sigast upp, tí pen- ingur ikki er tøkur. At samsvar ikki er mill- um andstøðupolitikk og samgongupolitikk hjá Javn- aðarflokkinum er ikki nak- að nýtt fyribrigdi. Men hvat siga hinir báðir flokk- arnir í samgongu? Hvat sigur Fólkaflokkur- in, sum saman við Tjóð- veldisflokkinum og Sjálv- stýrisflokkinum, var við til at hækka pensiónirnar og økja um játtanina til dag- tilhaldini? Ein stór vanærilig skomm er tað, sum tey eldru og óhjálpnu vera viðfarin nú Javnaðarflokkurin situr við almannamálum. Sitandi samgonga hevur sett sær fyri, at skattalætti uppá 60 milliónir skal veit- ast árliga í samgongu- skeiðnum. Altso 240 milli- ónir yvir 4 ár. Hesin skattalættin kemur fyrst og fremst at merkjast hjá teimum sum í forvegin hava eina av teim hægru inntøkunum. Ein hevur hug at spyrja - "hvat í himmalsins navni hugsa tit fyri tykkum?" Skulu tey veiku í samfel- agnum bera byrðarnar, nú vit eru í einum lákon- jukturi? Tey eldru og óhjálpnu Tá tað sansar at í samfelagn- um, so er møguligt hjá okk- um sum standa mitt í lívs- yrki okkara, at seta tiltøk í verk av ymiskum slagi. Vit kunnu repa seglini. Vit kunnu taka eitt eyka- tørn. Vit kunnu skaffa okk- um eitt og annað nærum ókeypis til matna. Møgu- leikarnir eru fleiri. Hesar møguleikar hava tey eldru í skerdan mun, men tey óhjálpnu hava slett- is ikki hendan møguleikan. Flestu av teimum mugu bara sita og hyggja stúrandi at, meðan politikararnir avgera lagnu teirra. Grátuligt Tað er grátuligt at hyggja at og fylgja við hvussu pen- ingur landsins verður um- sitin. Tað er peningur í landin- um til at útbyggja samfel- agið við ferjum, tunnlum og vegagerð. Tað er peningur í landin- um til íløgur í rennibreytir, vallir og upp til fleiri ítrótt- arhallir. Peningur er í landinum til skúlagerð. Peningur er til at leingja flogvøllin. Peningaríkiligheitin sýn- ist at vera so stór at nærum alt er møguligt. Men tey sum ein skuldi trúð høvdu tikið sítt tørn og gjørt sína samfelagstænastu skulu bløða. Eldraøkið Eitt røktarheim er í gerð í Norðurstreymoy. Kenni ikki talið á teim arbeiðs- plássum sum skulu til fyri at tænastan kann vera hild- in á einum sømuligum støði. Men alt skal fíggjast av tí almenna. Røktarheimið í Runavík verður útbygt við 24 pláss- um. Arbeiðsplássini skulu fíggjast av tí almenna. Eitt røktarheim hevur hingið í leysari luft, báðu megin eina ella aðra á í Suðuroynni. Høvuðsargu- mentið fyri at kroysta tað niður á eitt grundstykki í Vági, er øll almennu ar- beiðsplássini sum tað skapar. Helst havi eg í sinnis- rørslu gloymt onkra bygg- ing á eldraøkinum sum eis- ini krevur økta játtan úr almenna kassanum. Samanlagt er talan um stórar upphæddir sum skulu játtast yvir sama almenna kassa. 2015 Er verunleikin virkuliga so- leiðis, at sitandi samgonga, við beráddum huga, hevur valt at venda eygum sínum móti einum tíðarskeiði, sum liggur langt eftir at teirra skeið í landsstýrinum er runnið? Og er grundin tann, at teir flýggja frá veruleik- anum. Tað nyttar lítið at hava visiónir um tíðina eftir at samgonguskeiðið er runnið, og so lata verunleikan og tíðina sum tit kunnu ávirka fara fram við tykkum. Eitt er vist. Tey sum í dag eru veik og óhjálpin mettast ikki av visiónum um 2015! Alment / Kommunalt Tað verður sagt, at komm- unurnar ikki eru fyrireik- aðar at taka yvir eldraøkið. Men álvaratos. So ófyri- reikaðar, at tær ikki høvdu klára hetta betur, eru kommunurnar væl ikki. Klára tit ikki hetta betur, leggið so økið út til komm- unurnar sum skjótast. Vakni so við og gerið tykkum greitt, at vit skriva 2005 eftir Kristi føðing, og ikki 2015. Jenis av Rana f. Miðflokkin Skerjanir landsstýrisins av vælferðartænastum skuldast ikki versnandi fíggjarumstøður, men er ein ábyrgdarleys politisk raðfesting! Í dag stendur farandi ætt- arliðið fyri skotum, herfyri vóru ta tey nýføddu á føðideildini og tey sálarliga veiku, og boðað er frá at trygdin á arbeiðsplássunum stendur fyri næsta niður- skurðartørni. Versnandi fíggjarvánir tykjast øll verða so rørandi samd um er orsøkin. Men er hetta so? Miðflokkurin metir at ábyrgdarfull raðfesting av virðum samfelagsins hevði forðað fyri at hesi veiku øk- ini guldu prísin, men í landsstýrinum tykist eingin vera, sum kennir ábyrgd fyri hesum økjum. Har vel- ur man tíverri eina øðrvísi raðfestan. Tá Miðflokkurin legði eitt sosialt raðfest broyting- aruppskot fram til skatta- lættauppskot landsstýrisins, vendu ráðandi flokkanir tummulin niðureftir. Hetta uppskotið, ið fakfeløgini høvdu evnað til, hevði, um- framt at verða sosialt rætt- vísari, spart 14 mió. kr. Men landsstýrið raðfesti skattlætta til tey múgvandi framum. Í dag høvdu hesar 14 mió. komið væl við at verja vælferðartænasturnar. Meginpartin av várinum royndu andstøðuflokkar og aðrir ábyrgdarborgarar at forða fyri eina høpisleysari flytan av miðnámsskúlan- um í Vági til Hovs, m.a. tí at hendan 100% óneyðuga flytanin lættliga fer at kosta eitt tveyciffra milliónatal. Hugsar tær tann stuðul hesar burturblakaðu milli- ónir ístaðin kunnu verða undir vælferðina? Var Løgtingið til arbeiðis í hesum døgum, hevði Mið- flokkurin lagt uppskot fram um aftur at broyta avgerð- ina um at flyta skúlan úr Vági, og at brúkt sparda peningin socialt rætt. Møguleikin býðst okkum tíverri ikki fyrrenn eftir Ól- avsøku, men hervið er hug- skotið farið til landsstýrið. Bert knappir 2 mðr. eru farnir aftur um síðani sam- gongan, uttan at blúgvast, samtykti at játta nøkrum út- valdum 2 mió. árliga í stuð- uli í 3 fylgjandi ár. Eins lætt tað var at finna grundgev- ingar fyri hesum stuðli, átti at verið at funnið grundgev- ingar fyri at byggja garð um vælferðina hjá tí ættarliðin- um, sum løgdu lunnar undir ta vælferðarsamfelagið, sum dagsins politikkarar hava sum forrætt at umsita. At siga at versnandi fíggjarvánir eru orsøk til syrgiligu aktuellu sparingar á veiku samfelagsøkjunum er ikki rætt. Skeiv og manglandi raðfesting er høvuðsorsøkin! Óskiljandi at hetta hend- ir, meðan flokkurin, sum áður vardi tey veiku, situr við leiðslu landsins. Er hetta prísurin fyri at fáa løgmansheitið, so má sann- ast at hann gjørdist vanliga føroyinginum dýrur. Minnist eingin farnar dagar og grundleggjandi hugsjónir? Sova øll? Gjaldið fyri ein løgmann?