leygardagur 30. september 2000síða 5

Eftir áheitan frá Sjófer›slust‡rin- um fer fútin í næstum at reisa ákæru móti Tór- bjørn Jacobsen, landsst‡rismanni, fyri brot á sjóregl- urnar, tá hann rendi á land vi› skipi sínum, Halgafelli John Johannessen Ein av komandi døgunum ver›ur ákæra reist móti Tór- bjørn Jacobsen, landsst‡ris- manni. Ta› er danska Sjófer›slu- st‡ri›, i› hevur heitt á fútan um at reisa ákæru móti landsst‡rismanninum fyri brot á sjóreglurnar í sam- bandi vi›, at hann 11. januar í ár rendi á land vi› skipi sínum, Halgafelli. Ákæran er ikki reist enn, men Mogens Nepper Krist- ensen, fúti, sigur vi› Sosial- in, at ta› er vanlig manna- gongd hjá fútanum at fylgja áheitanum frá slíkum stovn- um, sum Sjófer›slust‡rin- um. Umhugsar stø›una Tórbjørn Jacobsen bo›ar sjálvur í tí›indaskrivi frá, at hann hevur fingi› bræv frá Sjófer›slust‡rinum, har hann ver›ur kunna›ur um, at Sjófer›slust‡ri› hevur heitt á fútan um at reisa ákæru. Men Tórbjørn Jacobsen vísir tó á, at hann enn einki hevur hoyrt frá fútanum, og tí hendir enn einki í mál- inum. – Tá Landfogeden på Færøerne einafer› hevur vi›gjørt máli› og er komin til eina ni›urstø›u, fer und- irrita›i at taka máli› upp av n‡ggjum og meta um hvørj- ar møguligar politiskar av- lei›ingar máli› skal fáa, skrivar Tórbjørn Jacobsen í tí›indaskrivinum. Landsst‡risma›urin ætlar sær sostatt ikki sjálvur at taka stig til nakarar politisk- ar avlei›ingar fyrr enn fútin er komin til eina ni›urstø›u í málinum. Í Føroyum hava vit enn onga si›venju fyri, hvørjar politisku avlei›ingarnar eru, tá ákæra ver›ur reist móti landsst‡rismanni. Einasta dømi, vit kenna, er tá John Petersen var› sitandi sum landsst‡risma›ur í fiski- vinnumálum, hóast hann var ákærdur fyri ney›tøku. Í ør›um londum er ein ákæra nóg miki› til, at ein rá›harri tekur avlei›ingarnar og fer úr sessinum. Torført mál Løgma›ur visti einki um brævi› frá Sjórfer›slust‡r- inum, fyrr enn Sosialurin ba› hann um vi›merkingar til máli› seinnapartin hós- dagin. Tí fekk løgma›ur ikki sagt, hvørjar stig, hann fer at taka í málinum. Men løg- ma›ur ásannar, at hann hev- ur ein trupulleika, tá ákæra ver›ur reist móti einum landsst‡rismanni. Løgma›ur vísir tó á, at valbæri› ikki ver›ur tiki› frá løgtingslimi fyrr enn dómur, i› ljó›ar á meira enn f‡ra mána›ir í fongsli, er feldur móti honum. Anfinn Kallsberg, løg- ma›ur fer nú at kanna máli› nærri. Løgfrø›ingur, Sosialurin hevur tosa› vi›, sigur, at líknandi ákærur oftast enda vi› bót og møguliga vi› hefti. Høgni Hoydal seg›i vi› útvarpi› hóskvøldi›, at Tjó›veldisflokkurin fer at vi›gera máli› um vikuskift- i›. Fútin fer at ákæra Tórbjørn Landsst‡risma›- urin í fíggjarmál- um vísir á, at ta› ikki er rætt, at Helena Dam á Neystabø hevur hótt vi› at fara úr landsst‡rissess- inum, fekk hon ikki hægri játtan John Johannessen Ta› er ikki rætt, at Helena Dam á Neystabø á sam- gongufundi hótti vi› at siga landsst‡rissessin frá sær, fekk hon ikki 65 millónir meira enn ætla› á fíggjar- lógini. Hetta sigur Karsten Han- sen í sambandi vi›, at fjøl- mi›larnir hava bori› tí›indi um, at landsst‡risma›urin í almanna- og heilsumálum fekk hægri játtan, fyri at hon ikki skuldi fara frá. – Á hasum samgongu- fundinum var› ikki eitt komma flutt í fíggjarlógar- uppskotinum, sta›festir Karsten Hansen. Landsst‡risma›urin í fíggjarmálum ásannar, at Helena Dam á Neystabø ikki var og ikki er nøgd vi› játtanina, men fyri ta› fær hon ikki servi›ger›. – Landsst‡ri› er samt um, at almanna- og heilsumál skulu hava høga játtan, og ta› hava tey eisini fingi›. Hetta málsøki› hevur sein- astu árini fingi› 250 milli- ónir afturat, sigur Karsten Hansen. Landsst‡risma›urin í fíggjarmálum vísir á, at or- saka› av, at almanna- og heilsumál fáa helvtina av játtanini á fíggjarlógini, sæst ein hækkan í játtanini ikki so væl í prosentum. Helena hótti ikki Løgfrø›ingur sigur, at líknandi ákærur, sum tann móti Tórbjørn Jacobsen, oftast enda vi› bót ella hefti Ta› er ikki rætt, at Helena Dam á Neystabø hótti vi› at leggja frá sær, sigur Karsten Han- sen 8 9 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 188 - 30. september 2000 Nr. 188 - 30. september 2000 VIKUSKIFTISTILBOÐ Borðbílegging á tel. 317500 • Eisini fæst bílig gisting Sosialurin - 311820 Til Matna ❖Rækjubland við bakaðum breyði ❖ Piparbúffur við grønmeti og bakaðum epli Kostnaður kr. 150.- Fjølbroytt ala carte matskrá Ta› hev›i veri› til stóran fyrimuns fyri føroysku út- flutningsvinnuna, um danir at- kvøddu ja til evr- una á fólkaat- kvø›uni, vísir stjórin á Fiskasøl- uni á John Johannessen Høvdu danir atkvøtt fyri evruni og Føroyar sostatt komu vi› í evrusamstarvi›, hev›i hetta gjørt útflutn- ingsmarkna›in hjá føroy- ingum størri, tryggari og betur. Hetta heldur Hans Jo- hannes á Brúgv, stjóri á Fiskasøluni. Hans Johannes á Brúgv vísir á, at føroyska útflutn- ingsvinnan kundi fingi› væl meira av peningi burturúr, høvdu vit evruna sum gjald- oyra. Hetta hev›i nevniliga gjørt, at vit sluppu undan at veksla allar inntøkur um til krónur og vera noydd at rinda gjald fyri vekslan. Eisini høvdu vit vi› evr- uni sum gjaldoyra sloppi› undan at tryggja hvørt oyra, vit handla vi›, fyri kurstapi mótvegis teimum stóru gjaldoyrunum, vísir Hans Johannes á Brúgv á. Stór umsiting Stjórin á Fiskasøluni sigur, at heili 80 prosent av før- oyska fiskinum, sum ver›ur útfluttur, ver›ur seldur til lond í ES. – Hetta merkir, at megin- parturin av okkara handlum fara fram í evrum, sigur Hans Johannes á Brúgv. Men samstundis vísir fiskasølustjórin á, at tá rokn- skapurin skal gerast upp, skal hann gerast upp í krón- um. Hetta merkir, at pening- urin má vekslast, og ta› kostar. Í veruleikanum merkir hetta, at Fiskasølan er noydd at arbei›a í krónum alla tí›ina. Og tá krónan er eitt so miki› líti› gjaldoyra í mun til evruna, er ney›ugt at tekna tryggingar móti kurstapi, og hetta kostar eisini. Alt hetta skapar eina nógv størri umsiting, enn ta› hev›i gjørt, høvdu vit evr- una til gjaldoyra, vísir Hans Johannes á Brúgv á. Fer ikki at órógva Hóast ta› nú er greitt, at evr- an ikki ver›ur føroyskt gjaldoyra tey næstu mongu árini, roknar Hans Johannes á Brúgv kortini ikki vi›, at danska avger›in fer at gera arbei›i› hjá føroysku út- flutningsvinnuni uppaftur truplari. – Hetta fer helst ikki at merkja nakra broyting í okkara arbei›i, og eg rokni heldur ikki vi›, at danska nei-úrsliti› fer at órógva evropeiska markna›in fyri fisk, sigur Hans Johannes á Brúgv. Løgma›ur heldur fast vi›, at Før- oyar framhald- andi skulu hava gjaldoyrasamtarv vi› Danmark, hóast Danmark ver›ur uttan fyri evrusamstarvi› John Johannessen Vit skulu ikki vera í gjald- oyrasamstarvi vi› Danmark bert fyri at gerast partur av evrusamstarvinum. Hetta sigur løgma›ur eftir at ta› er vor›i› greitt, at danir ikki ver›a vi› í evro- peiska gjaldoyrasamstarvin- um. Tí heldur løgma›ur eisini, at vit framhaldandi í sam- rá›ingunum um ríkisrættar- ligu stø›una skulu mi›ja eftir at hava gjaldoyrasam- starv vi› Danmark. Einki kjak Løgma›ur hevur á›ur bo›- a› frá, at hann heldur ta› vera fyrimun fyri Føroyar, um Føroyar gerast partur av evrusamstarvinum gjøgnum Danmark. Tí hevur hann eisini bo›- a› frá, at vit í Føroyum skuldu hava eitt politiskt kjak um evruna, um danir søgdu ja á fólkaatkvø›uni hósdagin. Men nú ta› er greitt, at danir hava sagt nei til evr- una, heldur løgma›ur ta› vera óney›ugt at seta hol á eitt kjak um, hvørt Føroyar skulu vera vi› í evrusam- starvinum ella ikki. – Vit hava gjørt av, at vit skulu ver›a verandi í gjald- oyrasamstarvi vi› Dan- mark, og nú ta› er greitt, at danir ikki fara upp í evru- samstarvi›, hava vit einki at kjakast um, sigur løgma›ur. Høvdu danir sagt ja til evruna, skuldu vit í n‡ggjar samrá›ingar vi› danir um gjaldoyrasamstarv. Og tá heldur løgma›ur, at ta› hev›i veri› heilt náttúrlitg vi› einum politikskum kjaki í Føroyum um evruna. Fyrimunir vi› evruni Løgma›ur ásannar, at ta› hev›i veri› bíligari fyri før- oysku vinnuna, um vit vóru vi› í evopeiska gjaldoyra- samstarvinum. Hetta, held- ur hann, hev›i veri› gald- andi bæ›i fyri út- og inn- flutningsvinnuna. Men samstundis vísir løg- ma›ur á, at hóast 85 prosent av okkara útflutningi fer til ES lond, fara bert 30 prosent av útflutninginum til lond, i› hava valt at n‡ta evruna sum gjaldoyra. – Tey evropeisku londini, vit útflyta mest til, eru Dan- mark og Bretland, vísir løg- ma›ur á. Tískil handla vit í mestan mun í pundum og krónum. Rætt vi› samstarvi Anfinn Kallsberg heldur, at vit sjálvsagt alla tí›ina skulu hava eyguni eftir, hvat gjaldoyrasamstarv einar sjálvstø›ugar Føroyar kunnu fara uppí. Men sam- stundis setir hann spurning- in, um talan so skuldi veri › eitt samstarv um pund ella dollarar. Løgma›ur vísir á, at olja vanliga ver›ur keypt og seld fyri dollarar. Tí vísir hann á, at ta› kundi veri› ein fyri- munur at havt dollaran sum gjaldoyra, um oljuvinna ver›ur veruleiki í Føroyum. Men kortini heldur An- finn Kallsberg ta› vera rætt- ast, at vit framhaldandi halda okkum til eitt gjald- oyrasamstarv vi› Danmark. – Sí›ani kunnu vit sum partur av donsku gjaldoyra- skipanini finna samstarv, ger løgma›ur greitt. Meira enn bert evra Løgma›ur heldur, at danska fólkaatkvø›an snúi seg um nógv meira enn bert eitt val millum evru ella krónu. – Fólkaatkvø›an í Dan- mark snúi seg um størri ella minni sameining vi› ES. Fólk vilja hava at vita, hvussu nógv vald ES skal hava í Danmark, og tí valdu tey at stø›ga á fyri at fáa eitt kjak í lag, sigur Anfinn Kallsberg, løgma›ur. – Snúi vali› seg bara um ja ella nei til evruna, ivist eg onga løtu í, at úrsliti› hev›i veri› eitt stórt ja, ger løg- ma›ur greitt. Anfinn Kallsberg er ikki bangin fyri, at krónan fer at svinga í kursi samanbori › vi› evruna. Grundgeving hansara er, at krónan er so miki› tætt kn‡tt at evruni, at hon fer at fylgja henni. Skulu samstarva vi› Danmark Fleiri fyrimunir vi› evruni – Vit hava gjørt av, at vit skulu ver›a verandi í gjaldoyrasam- starvi vi› Danmark, og nú ta› er greitt, at danir ikki fara upp í evrusamstarvi›, hava vit einki at kjakast um, sigur løgma›ur Ta› hev›i ver›i til fyrimuns fyri føroyska útflutningin, høvdu vit evruna sum gjaldoyra, sigur Hans Johannes á Brúgv