hósdagur 4. august 2005síða 8

8 Nr. 145 - 4. august 2005 - Vit eru langt aftan fyri okkara granna- lond á granskingar- økinum, og tað fer at taka langa tíð at upp- byggja eitt gransking- arumhvørvi í Føroy- um, sigur Gestur Hovgaard, granskari GRANSKING Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo - Vit mugu byrja at disku- tera innihaldið. Hvat skulu vit granska? Hvussu skulu vit skipa granskingina? Tað mugu vit spyrja okkum sjálvi, heldur Gestur Hov- gaard. Hann er leiðari fyri Granskingarverkætlanina fyri økismenning og ein av teimum føroyingunum, ið hevur fingist mest við gransking. Nú landsins myndugleikar hava sett út í kortið, at ein triðingur av inntøkunum frá einskiljing skal nýtast til gransking, er líkt til, at gransking fer at møta politiskari vælvild. Bæði andsstøða og sam- gonga eru í øllum førum í orðum samd um at nýta munandi meira pening til gransking. Sambært Gesti Hovgaard skulu vit ikki vænta okkum eina granskingarkollvelting í morgin. Tað tekur nógva tíð at uppbyggja tað rætta umhvørvið, heldur hann. - Tað er sjálvandi gleði- ligt, at landsstýrið er farið at raðfesta gransking hægri. Men vit mugu spyrja okkum sjálvi, hvussu skapa vit tað rætta umhvørvið, og hvat skal granskingin inni- halda, spyr Gestur Hov- gaard. Fyri økismenningar leið- aran hevur tað alstóran týdning, at tað í Føroyum verða skaptar nakrar mekanismur, ið skapa innihald fyri granskingina. - Vit mugu seta okkum niður og finna eina strateg- iska ætlan fyri allan granskingina. Vit eru langt aftan fyri okkara granna- lond á granskingarøkinum, og tað fer at taka langa tíð at uppbyggja eitt gransk- ingarumhvørvi í Føroyum, sigur Gestur Hovgaard. Altjóða kapping Eins og við vinnulívinum er kappingin á gransking- arøkinum hørð millum lond. Bestu granskararnir eru eftirspurdir í nógvum londum. - Hava vit fólkini til at fremja granskingina, og klára vit at skapa teimum tað rætta umhvørvið, so- leiðis at áhugavert er hjá teimum at vera í Føroyum. Hesar spurningar eiga vit at seta okkum sjálvum. Tað tekur rættiliga langa tíð at uppbyggja tað rætta um- hvørvið. Tað er ikki so týdningar- mikið fyri Gest, um tað verða føroyingar ella út- lendingar, ið manna granskingarsessirnar. - Tað er í prinsippinum líka mikið, um tað er ein føroyingur ella ein kinverji, sum granskar í Føroyum, sigur Gestur Hovgaard. Eitt nú í Danmark er skipað soleiðis fyri, at út- lendskir granskarar, sum bert steðga eitt avmarkað tíðarskeið, fáa nakrar mun- andi skattafyrimunir. Og tað kann eisini hugsast, at tað verður neyðugt at skapa líknandi fyrimunir í Føroy- um. Eisini í øðrum londum verða fyrimunir skaptir fyri útlendskar granskarar. - Kappingin innan gransking er gróthørð. Eisini í Danmark fara um- støðurnar at broyta seg, tí altjóða fyritøkur kunnu ikki bíða í nógvar mánaðir eftir einari málsviðgerð, sigur Gestur Hovgaard. Raðfesta Fremstu ídnaðarlondini nýta millum fýra og seks prosent av teirra BTÙ til gransking. Í Føroyum er hetta talið nógvar ferðir lægri. Í ólavsøkurøðuna sigur løgmaður, at Føroyar í 2015 skulu nýta 3% av BTÚ til gransking. Hetta merkir leysliga einar 350- 400 milliónir. Gestur Hov- gaard sigur seg ikki duga at meta um tað er nóg mikið, at landsstýrið nú ætlar at nýta ein triðing av ein- skiljingarinntøkuna til gransking. - Sæð frá mínum sjónar- miði haldi eg tað vera tørvur á nógv meira gransking innan samfelags- frøði. Vit hava alt ov lítið av gransking á hesum økinum sum er, og kanningar hava víst, at hetta eru sera góðar íløgur fyri samfelagið, sig- ur Gestur Hovgaard. Spurdur, hvat Føroyar eiga at raðfesta sína gransking, sigur Gestur Hovgaard, at hann ikki heldur, vit í Føroyum skulu sikta bert eftir einum øki, men eftir fleiri økjum. - Vit megna ikki at vera við á øllum økjum, men eg haldi, at vit eiga at raðfesta útvald øki innan grund- økini, t.e. humanistiska-, náttúruvísindaliga- og sam- felagsvísindaliga økini, sigur Gestur Hovgaard. Hann nevnir sum dømi, at tað verður tosað nógv um umsiting, og tá verður ofta hugsað um løgfrøði. - Har eru nógv onnur øki, eitt nú organisatión, sum kundu verið áhugaverd innan tað samfelagsliga, sigur Gestur Hovgaard. Yvirbygving á øllum útbúgvingum Rektarin á Fróðskaparsetr- inum, Jóan Pauli Joensen, bar í útvarpinum hjá Kring- varpi Føroya fram, at hann ímyndar sær, at innan løg- frøði verður skipað soleiðis fyri, at eftir lokna bachelor útbúgving uttanlands kunnu lesandi taka ein yvirbygning ella master á Fróðskaparsetrinum. Gestur Hovgaard heldur, at tað sama skuldi verið galdandi fyri flest allar útbúgvingar. - Tað vísir seg, at tað er á yvirbygninginum, at fólk skapa sær ein serkunnleika. Tað hava vit brúk fyri her í Føroyum. Tað er eisini eitt nógv tættari samband mill- um útbúgving og gransking á yvirbygningum, sigur Gestur Hovgaard. Hann sigur seg ásanna, at tað verður torført at skipa grundútbúgvingar innan øll øki í Føroyum, og tað eru onnur lond munandi betri før fyri enn Føroyar, heldur hann. Men tað týdningar- mesta er, at vit finna útav, hvørji øki, vit vilja raðfesta. Kjarnin í øllum hesum er, hvussu fáa vit tey røttu fólkini, heldur Gestur Hov- gaard. Mugu skapa innihald í granskingini Tað er sjálvandi gleðiligt, at landsstýrið er farið at raðfesta gransking hægri. Men vit mugu spyrja okkum sjálvi, hvussu skapa vit tað rætta umhvørvið, og hvat skal granskingin innihalda, spyr Gestur Hovgaard. Ókeypis festi- valdansur Bæði fríggjakvøldið og leygarkvøldið verður dansur á Summar Festi- valinum. Konsertirnar á festivalinum enda um eitt-tíðina fríggjakvøld- ið og um tvey-tíðina leygarkvøldið, men frá kl. 02.00 og til 04.00 verður dansur í tí stóra tjaldinum, sum verður reist við fótbóltsskýlið. Hetta er tjaldið, sum verður kallað Flags- pallurin. Fríggjakvøldið fer All That Rain at spæla til dans, og leygarkvøldið eru tað Showmenn, sum standa fyri undirhald- inum á pallinum. Dansurin verður ókeypis fyri øll, ið hava atgongumerki til festi- valin, og fólk, sum hava hug at fara í dans, fáa tí ein framúr góðan møgu- leika til tað við tveimum av bestu bólkunum í landinum til júst slík tiltøk. Eyðun Nolsøe í Rex TÓNLEIKUR Tey, ið ikki fara á Summarfestival, men eru stødd í Havn, kunnu fríggjakvøldið njóta góðan tónleik í Rex. Eyðun Nolsøe fer at spæla unplugged á Rex nú fríggjakvøldið, og er hetta eitt gott høvi hjá teimum, ið ikki fara á festival um vikuskiftið, at hoyra hendan framúr- skarandi tónleikara í Havn. Rex letur upp kl.23.00 og fer Eyðun á pallin 3 ferð til kl.02.00. Ímeðan og aftaná fer Tummas Gudmundsen úr "15 teimun bestu" í ÚF at verða Dj. Hann fer at spæla góðan gamlan 80 ára tónleika, blandaðan við nýggjum tón-leiki. -do- Listastevna í Gallarí Oynni LISTASTEVNA dagfinn@sosialurin.fo Listastevna verður í komandi døgum í Havn og eisini kring landið. Á Tvøroyri byrjar Lista- stevnan klokkan 17, har Kristin Michelsen, borgarstjóri, setir stevn- una. Tað eru Hans Jørgen Remmer, Hov, og Karen Salicath úr Danmark, sum sýna fram í Gallarí Oynni listastevnudag- arnar.