hósdagur 11. august 2005síða 8

8 Nr. 150 - 11. august 2005 Skulu steðga Statoil Norskur umhvørvisvern- darfelagsskapir fýlast á, at Statoil fyrireikar seg til at vinna olju og gass í Barentshavinum, sjálvt um felagið ikki hevur fingið tey neyðugu loyv- ini enn. Leiðslan í Statoil hevur ikki dult fyri, at felagið væntar sær nógv burtur úr tilfeinginum undir Ba- rentshavinum. Kunning- arstjórin, Sverre Kojedal, sigur við Aftenposten, at felagið ætlar sær at lata tað fyrsta gassið haðani longu næsta ár. Men umhvørvisvernd- arfelagsskapir sum Bel- lona og Natur og Ung- dom halda lítið um fram- ferðina hjá tí almenna oljufelagnum. Guro Hauge í Bellona sigur við Aftenposten, at fram- ferðin hjá Statoil vísir, hvussu lítið teir norsku politikararnir hava at siga, tá saman um kemur. Formaðurin í Natur og Ungdom, Ane Kismul, sigur við blaðið, at Stat- oil hevur sett fulla ferð á verkætlanina í Barents- havinum, tí so fáa polit- ikararnir ikki gjørt annað enn at góðtaka hana. Ane Kismul heldur, at polit- ikararnir eiga at taka seg um reiggj og seta olju- feløgini upp á pláss. Miseydnað átak Tey seinastu fimm árini hevur USA latið stjórnini í Kolombia herútgerð og aðra hjálp fyri einar 30 milliardir krónur. Hjálpin er liður í einari semju, sum stjórnin hjá Bill Clinton gjørdi við táver- andi kolombiska forset- an, Andreas Pastrana, og sum hevði til endamáls at hjálpa kolombiska stjórnarherinum í bar- døgunum ímóti teimum ymsu uppreistrarrørslun- um og at avmarka tann stóra rúsevnisflutningin úr Kolombia til USA. Nú vísir ein kanning hjá amerikonsku Kon- gressini, at hjálpin hevur ikki gjørt stórvegis mun. Rætt er tað, at tað eru færri morð og burturflyt- ingar í Kolombia nú er fyrr, men uppreistrar- rørslurnar eru líka sterk- ar enn, og rúsevnisflutn- ingurin til USA er at líka stórur enn. Kortini hevur stjórnin hjá George W. Bush bið- ið Kongressina um fimm milliardir krónur afturat til Kolombia næsta ár, og tað mesta er ætlað sum hernaðarhjálp. Men sam- bært amerikanska sendi- harranum í Kolombia er stjórnarherurin ikki førur fyri at basa uppreistrar- rørslunum, sjálvt um hann fær størri stuðul úr USA. Krevja fría fosturtøku Írskar kvinnur, sum hava verið í Bretlandi og fing- ið fosturtøku, fara nú undir enn eitt átak, sum skal geva írskum kvinn- um rætt til fosturtøku í heimlandinum. Síðani 1969 hava kvinnurnar stríðst fyri at fáa myndugleikarnar at loyva fosturtøku, og nú hava tær lagt eina nýggja ætlan, sum skal fáa polit- ikararnar at taka undir við kravinum. Ivona Ba- cik, sum er professari í løgfrøði og talskvinna fyri fríari fosturtøku, sig- ur við AP, at hesaferð fara kvinnurnar at skipa so fyri, at spurningurin um fría fosturtøku verður ímillum høvuðsevnini upp undir næsta tjóðar- tingsvalið. Av tí at tær írsku kvinnurnar ikki kunnu fáa fosturtøku í Írlandi, velja tær at fara til Bret- lands ístaðin fyri, og hag- tølini vísa, at árliga fáa umleið 6.000 írskar kvinnur fosturtøku har. Hann vil verða forsætisráðharri Verður Framburðsflokk- urin størsti borgarligi flokkurin á norska stór- tingsvalinum í heyst, eig- ur floksformaðurin, Carl I. Hagen, at taka við sum forsætisráðharri. Tað er í hvussu er ætl- anin hjá formanninum sjálvum. Framburðs- flokkurin er stuðuls- flokkur hjá stjórnini hjá Kjell Magne Bondevik, men í seinastuni hevur Hagen fleiri ferðir sagt, at tíðin hjá Bondevik í norskum politikki er farin. Flokkarnir, sum mynda stjórnina, halda kortini uppá, at Bondevik er teirra forsætisráð- harraevni á valinum í heyst. Vónin hjá Carl I. Hag- en er, at Framburðs- flokkurin verður størstur á tí borgarliga vonginum aftan á valið, ella at flokkurin í minsta lagi fær sítt besta val higartil. Tað merkir, at flokkurin skal hava meiri enn 15,3 prosent av atkvøðunum. UTTAN ÚR HEIMI Heilt óvæntað eru nú útlit til, at Gerhard Schröder kann verða afturvaldur til týskan kanslara tann 18. september TýSKLAND Árni Joensen fartekst@mail.dk Eygleiðarar vóru á einum máli um, at tað var politiskt sjálvmorð, tá Gerhard Schröder í summar gjørdi av at skriva út nýval í úrtíð, og tær fyrstu meininga- kanningarnar vístu eisini týðiliga, at veljararnir fóru at geva honum og sosial- demokratiska flokkinum ein dyggan frammaná. Nakrir fáir eygleiðarar ávaraðu um, at kanslarin hevur serlig evni til at menna seg, tá á stendur, og okkurt bendir á, at hetta er so. Nú vísa kanningar, at munurin ímillum sosial- demokratarnar og teir kristiligu demokratarnar er minkaður, og stendur hend- an gongdin við tann næsta mánaðin, kann tað væl hugsast, at Schrøder hóast alt verður sitandi í kansl- araembætinum. Sosialdemokratarnir hava víst á, at kanslara- evnið hjá teimum kristiligu demokratunum, Angela Mærkel, hevur ikki tær neyðugu royndirnar ella tað neyðuga dirvið til at leiða Týskland. Hesum munnu teir flestu veljararnir taka undir við, tí kanningar vísa greitt, at bleiv kanslarin valdur beinleiðis, hevði Schröder vunnið stórt. Báðir partar hava innan- hýsis trupulleikar at dragast við. Schröder er í øðini inn á tríggjar ráðharrar, sum hava skotið upp, at sosial- demokratarnir og teir kristiligu demokratarnir eiga at skipa samgongu- stjórn aftan á valið. Ikki talan um, sigur kanslarin. Hansara mótvalevni hevur eisini sítt at stríðast við. Eitt nú hevur eitt uppsskot hjá hennara egnu um at hækka meirvirðisgjaldið fingið veljararnar at venda flokkinum bakið, og nógvir eysturtýskarar eru í øðini um, at valevni hjá kristiligu demokratunum geva kommunismuni í DDR skyldina av harðskapinum og kriminalitetinum har eysturi í landinum. Sjálv hevur Angela Mærkel ein stóran trupul- leika. Á sjónvarpsskíggj- anum hevur hon ongan møguleika at kappast við Schröder, og tað hevur týdning í einum valstríði, skrivar DPA. Longu eitt ár undan atsóknini 11. sep- tember í 2001 kendu amerikonsku mynd- ugleikarnir odda- mannin hjá flogræn- arunum YVIRGANGUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Um morgunin tann 11. september í 2001 tóku eftirlitstólini í floghavnini í Portland myndir av Mo- hammed Atta, meðan hann var á veg í flogfarið, sum hann seinni stoytti inn í World Trade Center í New York. Nú vísir tað seg, at amerikonsku myndugleik- arnir vistu væl, at Mo- hammed Atta var limur í yvirgangsfelagsskapinum al-Qaeda. Í samrøðu við New York Times avdúka ein fyrrverandi embætis- maður hjá CIA og kon- gresslimurin Curt Weldon, at CIA var vitandi um, at Atta og tveir av hinum flogrænarunum vóru limir í al-Qaeda. Sambært teimum báðum visti CIA longu í 2000, at Mohammed Atta, Khalid al-Mindhar og Nawaf al- Hazmi vóru limir í fe- lagsskapinum hjá bin Lad- en, og at teir kundu vera ein hóttan. Kortini fekk samveldis- løgreglan FBI ikki upplýs- ingarnar um teir tríggjar fyrr enn á vári í 2001, og sambært Curt Weldon er hetta enn eitt tekin um, at at tær amerikonsku trygdar- tænasturnar hava ilt við at samstarva og at lata hvør aðrari týðandi upplýsingar. New York Times vísir í hesum sambandi á, at tann almenna frágreiðingin um tað, sum hendi upp undir tann 11. september í 2001, sigur ikki eitt orð um, at nakar amerikanskur mynd- ugleiki var vitandi um, at Mohammed Atta og hinir báðir vóru limir í al-Qaeda. Schröder kann vinna Amerikanararnir kendu Mohammed Atta Politiskt sjálvmorð, søgdu eygleiðararnir, tá Gerhard Schröder skrivaði út nýval. Nú vísir tað seg, at hann kann vinna kortini Mynd: Reuters Mohammed Atta. Longu í 2000 vistu amerikanararnir, at hann var limur í al-Qaeda Mynd: Reuters