hósdagur 18. august 2005síða 4

4 Nr. 155 - 18. august 2005 Ísraelski herurin gjørdi í gjár álvara av hóttanini at flyta tey seinastu niðursetu- fólkini úr Gaza við makt GAZA Árni Joensen fartekst@mail.dk -Vit fara ikki hiðani. Guð hevur givið okkum hetta landið, og vit vita, at hann fer at fremja eitt undur, so vit verða verandi her. Tey mest víðgongdu nið- ursetufólkini hildu til tað seinasta, at Guð mundi fara at senda teimum hjálp, so tey sluppu at verða verandi í Gaza, men hjálpin kom ikki. Ístaðin fyri gingu ísra- elskir hermenn hús úr húsi og bóðu húsfólkini fara um markið til Ísraels sum skjótast. Í bygdunum Moarg og Kerem Atzmona settu ill niðursetufólk bingjur við burturkasti og viðabular á vegirnar fyri at steðga teim- um ísraelsku hernaðarak- førunum, men hermenninir ruddaðu vegirnar. Aðra- staðni savnaðust niðursetu- fólk í synagogum, men heldur ikki har fingu tey frið, tí hermenninir fóru inn í synagogurnar eftir teim- um. Summastaðni fóru niður- setufólk og hermenn til hendurs, og tað endaði við, at nógv niðursetufólk vórðu tikin. Harumframt eru umleið 800 mótmælis- fólk tikin. Hetta eru fólk frá ísraelska høgravonginum, sum vóru komin til Gaza at forða herinum at flyta nið- ursetufólkini burtur. Útlendskir eygleiðarar í Ísrael siga, at burturflyting- in úr Gaza hevur nógv støri áhuga uttanlands enn í sjálvum Ísrael. Eitt danskt sjónvarpslið var fyrradagin í Tel Aviv og spurdi fólk, hvat tey hildu um burtur- flytingina, men tey flestu svaraðu, at tey hugsaðu als ikki um tað. UTTAN ÚR HEIMI Flutt burtur við makt Hesin vildi ikki fara við góðum, so hann bleiv fluttir burtur við makt Altjóða flogferðslu- serfrøðingar seta fleiri spurnartekin við, hvat veruliga hendi, tá tað kýpriska ferðamannaflogfarið datt niður í Grikka- landi FLOGVANLUKKA Árni Joensen fartekst@mail.dk Flogskipararnir á teimum báðum griksku jagaraflog- førunum, sum vórðu send at vita, hvat bagdi tí kýp- riska ferðamannaflogfari- num, sóu einki hol á skrokkinum og heldur ong- an brotnan rút. -Ein brotin rútur ella eitt hol á skrokkinum skuldi verið tann mest sannlíka or- søkin til, at trýstið inni í flogfarinum var fallið, sig- ur amerikanarin Bill Wal- dock við tíðindastovuna AP. Hann er professari í flogferðslutrygd. Tað kýpriska flogfarið var í 34.000 fóta hædd. Tað er rættiliga kalt so høgt uppi í luftini, men kortini kundu flogskipararnir á teimum báðum jagaraflog- førunum síggja ymiskt, sum hevur áhuga í sam- bandi við vanlukkuna. Eitt nú sóu teir, at flogskiparin var ikki í stýrihúsinum, at stýrimaðurin sá út til at hava mist vitið, at tvey onn- ur fólk royndu at sleppa fram at róðrinum, og at ilt- maskurnar hjá ferðafólkun- um vóru dotnar niður und- an loftinum, soleiðis sum tær eiga at gera, tá trýstið inni í flogfarinum fellur. Við øðrum orðum hevði frostið ikki lagt seg á vind- eyguni í flogfarinum, sum annars hevði verið tað sannlíka undir slíkum um- støðum. Tá trýstið inni í einum flogfari fellur brádliga, boðar trygdarskipanin alt fyri eitt flogskiparunum frá tí. Teir vita, at teir skulu fáa sær iltmaskurnar fyri and- litið beinanvegin, og at flogfarið skal fara niður í 12.000 fóta hædd, tí har er nóg mikið av ilt. Paul Csysz, sum er pro- fessari í verkfrøði, sigur við AP, at hann ivast í, at tað var trýstfall inni í flogfari- num, sum var orsøkin til vanlukkuna. Hann vísir á, at flogskipararnir hava at- gongd til meiri ilt enn ferðafólkini, og at teir hava nóg mikið av ilt til einar 15 minuttir. Harafturat vísir hann á, at sambært flog- skiparunum á jagaraflog- førunum vóru tvey onnur fólk í stýrihúsinum, sam- stundis sum stýrimaðurin sá út til at hava mist vitið. -Stýrimaðurin hevur neyvan mist vitið av trýst- falli í 34.000 fóta hædd, sigur Paul Csysz. Aðrir serfrøðingar siga, at tað er sera sjáldsamt, at eitt flogfar av hesum slag- num fær trupulleikar við trýstfalli. Neyðskipanin sigur flogskiparunum frá, so teir kunnu taka flogfarið longri niður, og hini av manningini vita eisini, hvat tey skulu gera í einum slík- um føri, siga teir. -Hetta er ein løgin van- lukka, sigur formaðurin í altjóða flogskiparafelag- num, Terry McVenes, við BBC. John Navne, flogferðslu- serfrøðingur, heldur, at manningin á tí kýpriska flogfarinum hevur havt onkran annan trupulleika at hugsa um, og at tey tí hava gloymt at fáa sær iltmask- urnar fyri andlitið. Hann vísir á, at flogskipararnir kærdu seg um, at hitaskip- anin í flogfarinum virkaði ikki, sum hon skuldi, stutt eftir at flogfarið var farið úr Kýpros. Kanska hava teir roynt at loysa tann trupul- leikan, men hava ikki verið førir fyri at hugsa seg nóg væl um, tá ilttrot fór at gera vart við seg. -Teir hava tí ikki varnast, at nakar vandi var á ferð, sigur John Navne við BBC. Alt ruggar ikki rætt við kýprisku flogvanlukkuni Ákæruvaldið í Finnlandi hevur ákært ein 63 ára gamlan mann fyri at hava beint fyri einum ungum manni og tveimum gent- um fyri 45 árum síðani. Sjálvur sigur maðurin, at hann minnist ikki, hvat hendi tað kvøldið í 1960. Tvær 15 ára gamlar gentur og ein 18 ára gam- al drongur vórðu funnin deyð í einum tjaldi tætt við eitt vatn. Tey vóru stungin við knívi. Ein annar 18 ára gamal drongur, Nils Gustafsson, lá vitleysur í tjaldinum. Hann var eisini stungin fleiri ferðir og hevði brot- ið kjálkabeinið. Nú vil ákæruvaldið vera við, at tað var hann, sum myrdi hini trý. Eftir finskari lóg kann eitt drápsmál takast upp- aftur, sama hvussu gam- alt tað er, og ákæruvaldið hevur gjørt av at taka tað 45 ára gamla málið fram- aftur, eftir at bretskir ser- frøðingar kannaðu gomlu skógvar hansara fyrr í ár. Verður hann funnin sek- ur, kann hann fáa lívlanga fongsulsrevsing. Nils Gustafsson og verjar hansara halda uppá, at hann er ósekur. Verjarnir siga, at tað er nógv í málinum, sum vís- ir, at Nils Gustafsson kann ikki hava beint fyri hinum trimum. Men ákæruvaldið hevur gjørt av at royna málið í rætti- num. Tað er yvirhøvur vorðið dýrari at liva í teimum suðurevropeisku londun- um, síðani evran bleiv felags gjaldoyra, og nú kæra fólk seg um, at ben- sinið er vorðið alt ov dýrt. Serliga í Fraklandi og Italia eru fólk misnøgd við tann høga bensinprís- in, og fyrradagin lovaði franski forsætisráðharrin, Dominique de Villepin, at fólk, sum hava trupulleik- ar av tí dýra bensininum, skulu fáa hjálp frá tí al- menna. Fronsku bileigar- arnir hava boðað frá, at teir ætla sær at steingja fleiri av teimum týðandi vegunum, gera politikar- arnir ikki okkurt fyri at fáa bensinprísin niður. Tað er ikki bara tann høgi oljuprísurin á heims- marknaðinum, sum ger, at bensinið er so dýrt í Fraklandi. Síðani 2001 hevur franska stjórnin lagt avgjald á bensin og dieselolju, og í dag eru avgjøldini ávikavist 74 og 67 prosent. Tað er alt ov nógv, nú oljan er vorðin so dýr, siga teir flestu politikararnir, sum tí vilja hava stjórnina at broyta skipanina, so avgjaldið lagar seg eftir oljuprísi- num á heimsmarknaði- num. Var tann skipanin galdandi nú, hevði av- gjaldið verið lítið, tí oljan er so dýr. Norsku vinnulívsmenn- inir Jens Ulltveit-Moe og Morits Skaugen halda seg hava funnið eini hyggju- ráð. Teir eru farnir undir at smíða stuttleikabátar á einari bátasmiðju í Kina, og tann lága lønin har ger, at bátarnir eru bíligir samanborið við tilsvar- andi bátar, sum verða smíðaðir á okkara leið- um. Teir báðir hava drúgvar royndir í Kina. Morits Skaugen er stjóri í einum reiðaríi, sum siglir við gassi í Kina, og Jens Ull- tveit-Moe eigur eina bátasmiðju í Kina, sum ger bjargingarbátar. Teir hava stovnað fyritøkuna FiveStar Marine, og tað er hon, sum smíðar stutt- leikabátarnar. Tann fyrsti báturin er farin av bakkastokki og kemur til Noregs í næsta mánað. Hann er 28 føtur langur og útgjørdur við øllum nútímans hentleik- um. Ætlanin er at smíða umleið 40 bátar um árið, og roknað verður við, at prísurin fer at liggja væl niðan fyri eina millión norskar krónur. Tilsvar- andi bátar, sum verða smíðaðir í Noregi, kosta ímillum 1,3 og 1,4 milli- ón norskar krónur, skrivar Aftenposten. Ákærdur fyri gomul morð Krevja bíligt bensin Smíða bíligar stuttleikabátar