týsdagur 24. oktober 2000síða 6

Nr. 204 - 24. oktober 2000 11 10 Nr. 204 - 24. oktober 2000 Hóast ta› eru tey, sum enn ivast í í hvussu stóran mun oljufeløgini fara at brúka føroyskar vør- ur og tænastur í sam- bandi vi› komandi oljuleiting sigur John Inderhaug, stjóri í Statoil, at hetta er ein spurningur teir vi ›- gera vi› størsta álvar- semi OLJA OG FØROYSK LUTTØKA Jan Müller Men kjarnin í hesum er at royna at taka føroysku virk- ini vi› inn í gongdina so tí›liga tilber ta løtuna tú hevur tiki› avger›ina um at bora. Solei›is at fyritøkur- nar skulu hava møguleika at fyrireika seg naka›. John Inderhaug vi›gongur, at "det er vældig kort tid", um avger› ver›ur tikin í nov- ember um at bora í juni. Um slag av tænastum talan ver›ur um, so ver›ur ta› mest flutningur og tænastur, sum hava tilkn‡ti til eina oljuúter›arhavn. Sí›ani er ta› eisini spur- ningurin um, í hvussu stór- an mun føroyskar fyritøkur kunnu veita specialtæn- astur. Ein spurningur, sum hev- ur veri› rættiliga nógv frammi í or›askiftinum í Føroyum, er máli› um oljuútger›arhavnina. John Inderhaug sigur, at vali› av "oljubasa" má byggja á handilsligt (forretnings- mæssigt) grundarlag. Hetta er í hvussu er stø›an hjá Statoil. Og í tí sambandi er møguleiki fyri, at øll fyri- stø›ufeløgini (operatørar- nir) gera eitt samstarv, har tey á handilsligum grund- arlag taka av tí eftir teirra tykki besta tilbo›num. Sos- ialurin skilur, at fundir hava veri› millum feløgini um m. a. eitt slíkt samstarv, men eingin avger› er tikin enn. Ta› vanliga í slíkum føri er fyrst ein prekvalifi- sering eftirfylgd av eini út- bo›srundu. Tvs. at ávika- vist Sund, Runavík og Drel- nes mugu koma vi› hvør sínum tilbo›i til útger›ar- virksemi í sambandi vi› leitingina, á›renn olj- ufeløgini taka avger›ina. John Inderhaug sigur, at ta› í dag er ov tí›liga at siga naka› ítøkiligt um, hvat pláss í Føroyum er best egna› til eina komandi oljuútger›arhavn. Fyri at kunna svara tí mást tú bæ›i hava eina prekvalifisering og eina útbo›srundu. Stutt tí› men klára ta› Stjórin í Statoil vi›gongur, at "det blir et vældig tæt løb" fyri at fáa hesi tingini uppá pláss, nú bert gott og væl eitt hálvt ár er til teir skulu bora. Men hann rokn- ar vi›, at teir klára at fáa bæ›i eina prekvalifisering og eina útbo›srundu til ta tí›. Hetta treytar tó eisini eitt sera gott samstarv vi› myndugleikarnar, naka›, sum hann ikki ivast í ber til. John Inderhaug vil ikki sjálvur her og nú geva nak- a› bo› uppá, hvat pláss hann heldur vera best egn- a› til oljuútger›arhavn. Hann váttar tó, at í sam- bandi vi› Oljurá›stevnuna í Nor›urlandahúsinum í hes- um døgum koma fólk frá Statoil til Føroya fyri m.a. at hyggja at basaumstø›- unum. Uppá fyrispurning um ta› ver›a føroyingar um- bor› á Sovereign Explorer, tá teir fara at bora um einar 8 mána›ir, sigur John Ind- erhaug, at ta› vilja teir í hvussu er royna, men ta› veldst so aftur um, um ta› finst kvalifisera› fólk til hetta arbei›i›. Teir leggja dent á at fáa føroyska vinn- ulívi› vi› í ta› arbei›i›, sum skal gerast í sambandi vi› komandi boring. John Inderhaug sigur, at so skjótt teir hava fingi› grønt ljós frá ovastu lei›sl- uni at áseta boridagin í næsta ár, og ta› ver›ur helst í næsta mána›, so fara teir at taka upp dialog vi› vinn- una í Føroyum fyri at vita, hvørjar uppgávur hon kann átaka sær. Statoil, sum skal taka sær av boringini, er vi› at fáa fast undir fótum í Føroyum og hevur søkt eftir skrivtov- uhøli og íbú›um. Tá bori- virksemi› nærkast fara tey at ver›a eini 10 fólk á skrivstovuni, føroyingar og útlendingar. Statoilstjórin veit ikki í løtuni, hvørji størv føroyingar kunnu hugsast at átaka sær. OLJULEITING Jan Müller Italska oljufelagi› Agip, sum hevur fingi› leit- loyvi í Føroyum, fer í næstum at lata upp skriv- stovu í Havn. Hetta ver›- ur helst í november. Fel- agi›, sum hevur bundi› seg til at bora ein brunn í loyvinum ta› hevur fing- i› saman vi› føroyska felagnum Føroya Kol- vetni, fer ikki at bora fyrr enn í ár 2002 sigur Ron Lansdell, i› er settur sum stjóri fyri leitingini í før- oyskum øki. Teir fara tí at bí›a vi› at seta fleiri fólk á skriv- stovuni fyrr enn ta› nærkast tí›ini, tá teir fara at bora. Kortini ver›ur brúk fyri fólki á skriv- stovuni og ver›ur í hes- um sambandi søkt eftir fólki júst í hesum døg- um. Agip hevur royndir at bora á djúpum vatni fleiri sta›ni í heiminum og metir ta› ikki sum nakran trupulleika at fáa fatur á einum boripalli til ta tí›. Nú oljufeløgini siga frá, nær og hvar tey fara at bora, hevur Agip gjørt av at kalla sítt prospekt, tvs. øki í undirgrundini, sum teir fara at seta bor- in í, fyri "Marimas". Ron Lansdell vil einki siga um, antin teir eru í samrá›ingum vi› onnur oljufelag, sum kunnu hugsa sær at vera vi› í samtakinum, sum Agip er operatørur fyri. Hvat vi›víkur oljuút- ger›arhavnini so metir Agip ta› vera mest um- rá›andi at velja eina havn, sum hóskar best til tekniska og logistiska tørvin hjá felagnum og sum búskaparliga er ta› skilabesta vali›. TÍ‹INDI Statoil borar í Pegasus í juni Gongst sum ætla› ver›ur uttan iva fyrsti brunnurin á føroyska landgrunninum bor- a›ur longu í juni mána› næsta ár tvs. um gott og væl eitt hálvt ár OLJULEITING Jan Müller -Vit ætla at bora í juni, men endaliga avger›in fellur í november, tá vit og samstarvsfeløgini skulu hava fund sigur John Ind- erhaug, stjóri í Statoil og oddama›urin í oljusamtaki- num Statoil, Phillips Petr- oleum, Veba og Enterprise. Sáttmáli er gjørdur vi› oljupallfelagi› Transocean um leigu av boripallinum Sovereign Explorer, ein gamal kenningur á Atlants- mótinum. Pallurin hevur veri› brúktur til at bora nógvar brunnar á djúpum vatni millum Føroyar og Hetland. John Inderhaug uppl‡sir, at teir fara at bora á 1000 metrar d‡pi í einum tertier- prospekti í undirgrundini, sum teir hava valt at kalla Pegasus. Ta› er navni› á tí kenda hestinum í griksku mytologiini. Ta› er í teigi- num 6005/19. Statoilsam- taki› hevur bundi› seg til at bora tveir brunnar í tí loyvi ta› hevur fingi› í 1. útbjó›- ing. Hin brunnurin ver›ur bora›ur í einum prospekti, sum hevur fingi› fiska- navni› Longan. Henda bor- ingin ver›ur tó ikki gjørd fyrr enn feløgini hava savna› saman meira 3D seismikk. Teir ætla at skjóta 3D seismikk í summar og sí›ani skal hann tulkast. John Inderhaug sigur, at teir umhugsa at fara djúpri ni›ur í undirgrundina í hesi boringini. Ta› hevur annars veri› rættiliga óvist, um Statoil- bólkurin fór at bora næsta summar. Nú hevur ta› so eydnast at fáa ein boripall, og ta› broytir helst heilt myndina. Hvussu lovandi - pro- spektivt - er so Pegasus- prospekti›? -Vit rokna vi›, at vit hava relativt gó›ar møguleikar at finna olju har og vóna at raka vi› olju longu í 1. bor- ing. Eru vit hepnir, so kann ver›a talan um fund á stødd vi› Foinaven og Schiehalli- on á bretskum øki. Hvat vi›víkur nøvnum á prospektum og keldum, so skilur Sosialurin, at ver›ur olja funnin og talan er um eitt lønandi felt, so fær hetta eitt heilt n‡tt navn - til ta tí›. Sokalla›a prospekt- navni› (tvs. ta› øki› teir síggja í undirgrundini og sum bora› ver›ur í) ver›ur sjáldan heiti› á sjálvari oljukelduni. Fyrsta boringin vi› Føroyar næsta ár ver›ur í Pegasus- prospektinum í teiginum 6005/19 á 1000 metra d‡pi. Sí píl. Velja oljuhavn á handilsligum grundarlag John Inderhaug, leitistjóri Statoil: -Spurningurin um føroyskar vørur og tænastur ver›ur tikin í størsta álvara Agip letur upp skrivstovu Sovereign Explorer ver›ur helst tann pallurin, sum ver›ur fyrstur at bora í føroysku undirgrundini næsta ár TÍ‹INDI - Okkara endamál vi › rá›stevnuni er at gera útlendsku luttakaru- num greitt ella minna teir á, hvørjar treytir- nar eru. Føroysk vinna er áhuga› í at fáa at vita, hvussu feløgini ætla at liva upp til hesar treytir sigur Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsi- num OLJULEITING OG VINNULÍV Jan Müller Í dag letur upp stóra olju- rá›stevnan í Nor›urlanda- húsinum, sum Vinnuhúsi› og Stepfansons Hús skipa fyri. Vit spurdu Jan Mort- ensen, stjóri í Vinnuhúsi- num, hvussu ta› ber til, at teir hava tiki› stig til hesa rá›stevnuna. Hann vísir á, at eftir at hugskoti› til at skipa eina slíka rá›stevnu í Føroyum kom fram frá fleiri sí›um tók Oljubólk- urin hjá Arbei›sgevarafel- agnum hetta til sín og gjørdi av at gera hugskoti› til veruliga - í samstarvi vi› Stephanson Hús, sum tekur sær av tí praktiska. Oljubólkurin, sum hann her sipar til, var› stovna›ur í 1996. Valdir vór›u 10 per- sónar umbo›andi ymsar partar av vinnuni og sum hava virksemi, i› náttúrliga hevur vi› eina oljuvinnu at gera. Forma›ur í bólkinum er Magni Arge, stjóri í At- lantsflog. Endamáli› vi› rá›stevn- uni var at seta ljóskastaran á, hvat kemur at henda, nú leiting stendur fyri framm- an og at fáa oljufeløgini "út úr buskinum" tvs. at siga, hvat tey ætla, solei›is at føroysk vinna kann ver›a kunna› so skjótt tilber. - Ta› er tó ikki fyrr enn 17. november, at oljufeløgini skulu lata sínar neyvu ar- bei›sætlanir til Oljumála- st‡ri›, men vit hava rokna› vi›, at eitt sta› á›renn ta› hava tey gjørt sær greitt, hvat tey ætla sigur Jan Mortensen, sum vísir á, at nettupp tí var› stevnan løgd nú. Føroysk vinna vi › Ætlanin er at fáa fyristø›u- feløgini at grei›a frá, hvat tey ætla og hvussu tey hvør í sínum lagi vilja lúka tær loyvistreytir, sum eru settar. Og har fyrireikarnir av rá›- stevnuni hava serligan á- huga í at vita, hvussu feløg- ini koma at liva upp til vinnutreytirnar, har ta› ver›ur sagt, at føroysk vinna skal takast vi› í so stóran mun sum gjørligt. -Okkara endamál vi› rá›stevnuni er at gera útlendsku luttakarunum greitt ella minna teir á, hvørjar treytirnar eru. Før- oysk vinna er áhuga› í at fáa at vita, hvussu feløgini ætla at liva upp til hesar treytir sigur Jan Mortensen. Uppá fyrispurning um møguleiki ikki er fyri, at føroyingar kunnu koma at krevja ov nógv av út- lendsku oljufeløgunum enn rímuligt er sigur Jan Mortensen, at alt hetta kann tykjast rúgvusmiki›, men hyggur man eftir, hvat er gjørt í Noregi og a›rasta›n- i, so eru okkara krøv og treytir ikki ø›rvísi enn ta› onnur hava gjørt. -Ta› oljufeløgini skulu gera tekur útgangsstø›i í okkara samfelag. Ta› er okkara landgrunnur feløg- ini skulu bora í. Ta› eru meira enn 30 ár sí›ani, at oljuvinnan tók seg upp í Nor›sjónum, og vit hava eina oljuvinnu rundan um okkum vi› nógvum feløg- um, sum eru kompetent til at loysa uppgávur. Um vit ikki góvu okkum sjálvum nakrar fyrimunir, so hev›i ta› veri› sera trupult hjá okkum at komi› inn í hesa fyri okkum n‡ggju vinnu. Blástemplan at vera vi › -Men man ta› fyri olju- feløgini í mongum førum ikki kennast sum at fara yvir um ánna eftir vatni og at skula uppfinna hjóli› av n‡ggjum, tá tey skulu til at brúka n‡ggjar veitarar, sum als ikki hava arbeitt í hesi vinnu á›ur? -Í summum føri vil ta› hjá teimum vera at fara yvir um ánna eftir vatni. Men hjá okkum vil ta› vera ein møguleiki at koma inn í eina heilt n‡ggja vinnu- grein, sum gevur okkara vinnu altjó›a royndir og gevur møguleika at fáa re- feransir, sum kunnu brúkast í ø›rum høpi. Man kann fara út aftur og átaka sær a›rar uppgávur, tá ein kann vísa á, at eins virki hevur arbeitt fyri eitt oljufelag. Tú hevur veri› vi› í eini olju- leiting. Ta› er ein blá- stemplan. -Vil tú harvi› siga, at út- lendsku feløgini mugu læra seg at liva vi›, at ta› ver›ur kanska d‡rari at brúka før- oyskt vinnulív enn teir veit- arar tey eru von at brúka a›rasta›ni og sum hava drúgvar royndir? -Í lógini stendur, at ta› ver›ur eisini hugt eftir kappingarføri, so ta› er ikki fyri einhvønn prís. Líka miki› hvørja tænastu tú let- ur, so er ta› mest umrá›- andi, at hon er í lagi. Men samtí›is ver›ur løgd á- her›sla á, at tey skulu brúka føroyskt vinnulív, og feløg- ini ver›a eisini viga› út frá tí. Ta› ver›ur tí ein avveg- an, sum oljufeløgini mugu gera. -Men kann føroyskt vinn- ulív ikki liva upp til tey kvalitetskrøv, sum eru í hesi vinnu, hava oljufeløg- ini tá ikki sín fulla rætt til at taka av tilbo›um úr útland- inum? -Vit mugu síggja ta› so- lei›is, at í eini yvirgangstí› vil ta› eisini ver›a tikin hædd fyri slíkum. Hinveg- in má føroyskt vinnulív innan eina tí› hava fingi› kvalitetssikring uppá pláss og annars liva upp til tey krøv, sum oljufeløgini seta. Men man skal so heldur ikki stara seg blindan uppá hetta. Lati› okkum royna krøvini. Hvør sigur, at ta› er so ógvusligt, sum ta› ljó›ar. Oljumálast‡ri› fylgir vi › -Metir tú nakran vanda vera fyri, at oljufeløgini seta so hør› krøv, at føroysk virki als ikki hava nakran møg- uleika? -Jú, men tey skulu javnan avrapportera til Oljumála- st‡ri›, so har ber til hjá Oljumálast‡rinum at fylgja vi›, hvussu gongur og hvussu feløgini fyrihalda seg yvir fyri føroyskum vinnulívi. Jan Mortensen vísir ann- ars á, at ta› er Oljumála- st‡ri›, sum hevur sett treyt- irnar, og tí er ta› eisini tess uppgáva at fylgja hesum upp. -Men vit vóna og vita eisini, at Oljumálast‡ri› koyrir hetta í tøttum sam- starvi vi› vinnuna. Sjálvur telist Jan Morten- sen millum teirra, sum halda, at ta› var rætt av tinginum at seta í lógina, at alt, sum hevur tilkn‡ti til komandi oljuleiting, skal yvir føroyskan keikant og flogvøll. -Vit høvdu havt færri kort á hondini, um ta› ikki var vi› í lógini. Tá lógin var› gjørd vóru krepputí›ir, og tí var› kravi› sera skill- igt. Í dag er nærum fult ar- bei›i, men skulu vit koma upp í part, so er ta› eitt krav, sum ikki er órímuligt. Forma›urin í Vinnuhúsi- num heldur, at ta› er eisini t‡dningarmiki› fyri oljufel- øgini, at føroyska samfel- agi› og vinnan fáa ein t‡›- andi leiklut í komandi olju- tilgongdini. Hann heldur, at oljufeløgini eiga at líta at gongdini í alivinnuni. -Vit síggja frá alivinnuni í ø›r- um londum, at hon gevur trupulleikar, tí fólki dámar hana ikki, har stórir hyljar liggja inni á fir›unum. Í Føroyum hevur eingin nak- a› ímóti alivinnu, har hylj- arnir eru. Tí fólk vita, at hesir skapa arbei›i. Ver›ur føroyska vinnan væl invol- vera› í oljuvinnuni, so kann vera at altjó›a olju- feløgini fáa goodwill og uppbakking í samfelag- num, sum kann koma teim- um sera væl vi› í framtí›- ini. Og vónandi ver›ur tal- an um ein útvikling, sum fer at halda fram í mong mong ár. Tey tr‡, sum hava tiki› stig til og arbeitt vi › oljurá›stevnuni, sum letur upp í Nor›urlandahúsinum í dag: Jan Mortensen, stjóri í Vinnuhúsinum, Magni Arge, forma›ur í Oljubólkinum hjá Vinnuhúsinum og Ingvør Nolsøe, stjóri í Stepfanssons Húsi. Mynd Jens K. Vang Føroyskt vinnulív skal vera vi ›