mikudagur 25. oktober 2000síða 3

Um eina gó›a viku fara mi›vingar aftur í ball. Tá ver›ur tann árliga bygdaveitslan, sum ber heiti › »Mi›vingar úti og heima« Sveinur Tróndarson Ta› er 11. ári› á ra›, at skipa› ver›ur fyri hesi veitsluni, sum gevur mi›- vingunum — nær og fjar — eitt høvi› at ganga aftur á gamlar gøtur at hittast. Sermerkt fyri veitsluna er, at hon ver›ur hildin í røttum Mi›vágsanda. Skipa› er fyri gó›um bor›haldi, og me›an mat- urin sm‡gur sær ni›ur, ver›ur hugleitt um farna tí›. Og meiri enn so kemur ta› fyri, at okkurt skemtingarsamt ver›ur havt á lofti eisini. Árni Jacobsen, sum er ein av fyrireikarunum, sigur, at bygdaveitslan hevur veri› serstakliga væl vitja seinastu árini. - Ta› hava veri› um eini 350 fólk og ta› er á gó›ari lei›, sigur hann. Meginparturin av hes- um eru mi›vingar úr Mi›- vági, men kortini kemur nokk so fitt av avbygda- fólki eisini, leggur hann afturat. Kostna›urin fyri veitsl- una er 200 krónur fyri hvønn, og fyri ta› fáa gestirnir ein gó›an bita, okkurt at leska sær vi›, huglei›ingar og ein gó›an dans. Tey, sum ætla sær til bygdaveitslu í Mi›vági skulu bo›a frá í seinasta lagi hóskvøldi› 2. no- vember klokkan 21.00. Ta› kunnu tey gera vi› at ringja til Árna Jacobsen á telefon 332687 ella til Mariu Johansen á telefon 332645. Veitslan ver›ur í bygd- arhúsinum leygarkvøldi› 4. november klokkan 19.30. Mi›vingar úti og heima N‡ggi læknastjórin á Landssjúkrahúsinum hevur veri› tvær stuttar fer›ir í Føroyum í seinastuni og kunna seg vi › umstø›urnar her LÆKNASTJÓRI Áki Bertholdsen Ta› ver›ur hendan konan, sum hereftir ver›ur tri›ja beini›, sum eitt av landins allarstørstu arbei›spláss- um kemur at standa á. Hetta er Anne Grete Mikkelsen, sum nú skal vera læknafakligur stjóri á Landssjúkrahúsinum. Anne Grete Mikkelsen tekur 1. desember vi› starvinum sum læknafak- ligur stjóri á Landssjúkra- húsinum og sostatt er ovasta lei›slan á okkara høvu›ssjúkrahúsi loksins fullmanna›. Anne Grethe Mikkelsen er 58 ára gomul og hon er í løtuni umsitingarligur yvir- lækni á sjúkrahúsinum í Faaborg á Fjóni í Danmark. Hon tók læknaprógv í År- hus í 1970 og fekk ser- læknavi›urkenning í in- ternum medisini í 1981. Hon hevur veri› yvirlækni í Faaborg sí›ani 1991 og veri› administrerandi lækni har sí›ani januar 1993. Umframt læknafakligu útbúgvingina, hevur hon holla útbnúgving í lei›slu og fyrsiting. Setanin ver›ur, sum hjá sjúkrahúslei›aranum og sjúkrarøktarstjóranum áramálssett í fimm ár. Ikki ókunnug vi › Føroyar Hóast Anne Grethe Mikk- elsen er donsk, er hon ikki heilt ókunnug vi› føroysk vi›urskifti, tí eitt skifti í 1985 var hon eisini yvir- lækni á Klaksvíkar Sjúkra- húsi í fimm mána›ir. Henni dámdi sera væl í Føroyum og tá fekk hon sjálvsagt eisini eitt innlit í føroyska heilsuverki›. Tá i› eg so sá, at l‡st var eftir læknastjóra til Lands- sjúkrahúsi›, gjørdi eg av at royna eydnuna, sigur hon. Og ta› loysti ta› seg at søkja tí sum kunnugt fekk hon starvi›. Sí›ani hon var› sett, hevur hon eisini veri› tvær stuttar fer›ir í Føroyum, her hon hevur kunna› seg vi› umstø›urnar á Lands- sjúkrahúsinum. Nú kemur hon ikki aftur, fyrrenn hon tekur vi› starvinum. Hon sigur, at hon gle›ir seg at koma til Føroyar at arbei›a og hon heldur, at ta› ljó›ar sum ein spenn- andi avbjó›ing at standa á odda fyri læknafrø›ini á okkara høvu›ssjúkrahúsi. Men hon fæst ikki at siga naka› um, hvat hon heldur er serliga avbjó›andi. Hon sigur, at hon hevur avtala› vi› restina av lei›sluni á Landssjúkrahús- inum, at hon skal onki siga um framtí›ina hjá sjúkra- húsinum, ella um sínar metingar av stø›uni, fyrr- enn hon hevur tiki› vi› starvinum og hevur sett seg betri inn í vi›urskiftini. - Ta› vildi veri› skeivt at sagt sína meining um vi›urskifti, sum eg veit ov líti› um. Ta› vildi altí› kunna› veri› vent og snara› og misskilt og ta› hev›i ikki tænt nøkrum endamáli, sigur Anne Grethe Mikkelsen. Ta› hevur annars gingi› sera strilti› at fáa ovastu lei›sluna á landssjúkra- húsinum manna›a. Strí› ímillum læknar og sjúkra- systrar førdi í fleiri ár vi› sær, at máli› lá óloyst til miklan ampa fyri allar partar. Strí›i› snú›i seg um, antin Landssjúkrahúsi› skuldi hava eina tvístreingj- a›a lei›slu vi› einum røktarfakligum stjóra og einum læknafakligum stjóra á jøvnum føti, ella um talan skuldi vera um eina einstreingja›a lei›slu vi› einum lei›ara vi› evstu ábyrgdini. Eftir strí› í fleiri ár samdust læknar, sjúkrasyst- rar og politiski myndug- leikin um eina lei›sluskip- an vi› trimum fólkum, ein- um sjúkrahúslei›ara vi› evstu ábyrgdini fyri Lands- sjúkrahúsinum, einum læknafakligum stjóra vi› læknaligu ábyrgdini og einum røktarfakligum stjóra vi› ábyrgd fyri røktini. Undir hesi tr‡streingja›u lei›sluni ver›ur lands- sjúkrahúsi› so b‡tt sundur í tríggjar høvu›sdeildur, eina medisinska deild, eina skur›deild og eina psyki- atriska deild. Á hvørjari deild ver›ur ein lei›andi yvirlækni vi› evstu ábyrgd- ini og beint undir honum ver›ur ein yvirsjúkrasystir, sum fær ábyrgdina av røktini. Í ovastu lei›sluni á Landssjúkrahúsinum fara sostatt at sita frá 1. desember: Jóanis Erik Køtlum, sum er sjúkrahús- lei›ari, Marin Vang, sum er røktarfakligur stjóri og Anne Grete Mikkelsen, sum er læknafakligur stjóri. Gle›ir seg at koma til Føroya at arbei›a Anne Grethe Mikkelsen tekur fyrsta desember vi› starvinum sum læknafakligur stjóri á Landssjúkrahúsinum. Hon hevur arbeitt í Føroyum fyrr og heldur, at ta› er ein spennandi avbjó›ing at vera vi› til at mynda lei›sluna á Landssúkrahúsinum 4 Nr. 205 - 25. oktober 2000 Nr. 205 - 25. oktober 2000 5 Undir vanligum rutinueftirliti funnu tollararnir her fyri hash umbor› á grønlendskum trolara, sum koma á Havnina á veg til Grønlands. Yvir- tollarin sigur, at ta› fysiska eftirliti› eigur at styrkjast Edvard Joensen Tórshavn: Tollararnir í Havn vóru her fyri umbor› á grønlendska trolaranum Polar Arfivik, har teir funnu 100 gram av hashi, sum helst var› ætla› at fara ví›ari til Grønlands. Kjartan Dam Joensen, yvirtollari í Tórshavn, sigur, at tollararnir funnu hashi› undir vanligum fys- iskum rutinueftirliti›. Hann f‡list tó á, at tollvaldi› hevur ov lítlar møguleikar til slíkt eftirlit. Hendan nøgdin ikki er serliga stór í ví›ari saman- hangi, ásannar yvirtollarin í Havn, men leggur aftrat, at hashi›, sum funni› var›, hevur eitt hampiliga stórt vir›i á grønlendska markn- a›inum. Talan var í hesum førinum bara um eitt van- ligt rutinueftirlit, sigur yvirtollarin. Ta› er vanligt, tá fari› ver›ur umbor› solei›is, at teir eru væl manna›ir, og solei›is var eisini hesafer›. Kjartan Dam Joensen sigur, at teir plaga at hava hund vi› til slíkar kann- ingar. Bæ›i teirra egna narkohund, umfram at teir hava samstarv vi› løgregl- una um at leiga hund og førara frá løgregluni. Hetta samstarv hevur rigga› væl, sigur yvirtollarin. Eisini hinvegin, tá løgreglan sendir bo› eftir hundinum hjá tollvaldinum. Yvirtollarin sigur, at ta› var tó ikki hundur, sum fann hashi› umbor› á grønlendska trolaranum hendan dagin. Ta› var goymt á einum slíkum sta›i, at hundur slapp ikki til ta›, men ma›urin, sum kanna›i sta›i›, fann ta›, sigur hann. Ta› var ikki gjørligt at finna nakran eigara til hesa nøgdina av hashi, sum funnin var umbor› á trolararnum. Hald var› lagt á hashi›, sum løgreglan sí›an fekk í var›veitslu, sum vanligt er at gera, sigur Kartan Dam Joensen. Ta› vóru nakrir føroying- ar vi› grønlenska trolarar- num, men tollvaldi› heldur seg vita, at eingin teirra kann setast í samband vi› hashi›. Kjartan Dam Joensen sigur, at ta› er ikki so van- ligt at finna hash og onnur rúsevni, sum føroyingar hava samband vi›. Hann sigur seg tó vera vitandi um, at rúsevni eru í landi- num, men heldur ikki, at ta› kemur bara solei›is hissini vi› onkrum skipi. Hann metir ta› vera skip- a›an flutning, sum í dag fer fram vi› rúsevnum. Higartil í ár hevur toll- valdi› funni hálvtanna› kg av hashi, sum ávísast kann, skuldi brúkast í Føroyum. Ta› er komi› ymsar vegir. Á fer›afólki bæ›i loft- og sjóvegis, vi› posti og hvussu fólk nú finna upp á at senda ta›. Hetta er lítil nøgd í mun til okkurt anna› ár. Í 1997 var samla›a nøgdin, hald var› lagt á, sambært ársfrá- grei›ingini hjá Rúsdrekka- og Narkotikará›num, knapt 36 kg. Men tá vór›u 34 kg funnin umbor› á einum grønlendskum skipi, sum skuldi til Grønlands vi› tí. Í fjør var nøgdin gott hálvt- tíggjunda kg. Men annars hevur nøgdin í nógv ár ligi› stø›ug millum eitt hálvt og tr‡ kg, eftir sum hagtølini hjá Løgregluni og Rús- drekka- og Narkotikará›- num siga frá. Av ø›rum rúsevnum kemur ikki ta› stóra, sigur Kjartan Dam Joensen, yvir- tollari. Í fjør vór›u nøkur fá gram av amfetamini og kokaini funnin uppi á einum persóni. Kjartan Dam Joensen sigur, at Tolleftirliti› ikki hevur møguleika at vera so virki›, sum ynskiligt var. Gjørdar ver›a javnan stak- royndir, men ta› metir hann vera bara næstbest. Hann vildi fegin havt møguleika, pengar og fólk, til at komi› nógv meira út úr húsinum. Tí ta› er ey›sæ›, at ta› er vi› tí fysiska eftirlitinum, at úrslitini vísa seg, sigur Kjartan Dam Joensen, yvir- tollari í Havn. Hann letur annars væl at samstarvinum, Tolleftirliti› hevur vi› grannalondini. Tætt samstarv er vi› eitt nú Danmark, Noreg og Íslands umframt Skotland og Hetland. Kjartan Dam Joensen heldur tó, at ynskiligt kundi veri›, um fleiri ábendingar frá privatfólki komu til tollvaldi›, tá tey vistu um eitthvørt ólógligt, sum var› flutt inn. Eitt nú narkotika ella anna›. Tollararnir á flog- vøllinum siga seg hava fingi› bo› um ikki at ste›ga fer›a- fólki, sum ikki sjálv- bo›in koma til toll- avgrei›sluna. Økisstjórin sigur seg ikki kenna hesi bo›ini Edvard Joensen Flogvøllurin: Fer›afólk, sum komin eru um flog- vøllin í Vágum seinastu dagarnar, hava undrast á, at ta› er nógv lættari at koma ígjøgnum tollin, enn ta› hevur veri› fyrr. Fólk ver›a ikki ste›ga›, sum tey annars vanliga hava veri›. Á Tolleftirlitinum í Vág- um ver›ur sagt, at ta› kemst av, at tollararnir frá lei›sluni hava fingi› at vita, at ta› er eitt sindur ivasamt, um framgangs- hátturin, sum altí› hevur veri› n‡ttur í samband vi› tollgrei›slu, hevur veri› heilt rættur. Ivi var› sáddur um, hvørt tollararnir uttan ví›ari høvdu ræt til at bi›a fólk lata vi›føri upp og kanna ta›. Tolararnir vísa til Toll- lógina, sum heilt greitt sig- ur, hvussu farast skal fram, og har er eftir teirra meting eingin ivi um, at ta›, teir altí› hava gjørt, er rætt. Men bo›ini vóru, ver›ur sagt av Tolleftirlitinum, at tey fyribils skuldu bí›a vi› at gera størri rannsóknir, til nærri bo› komu frá stjóran- um og Toll og Skattstovuni og løgfrø›ingunum hjá Fíggjarmálast‡rinum. Til tey bo›ini eru komin, siga tey á Tolleftirlitinum í Vágum, ver›a bara fólk, sum sjálvbo›in koma til diskin, tollavgreidd. Søgan ljó›ar heilt marg- háttlig, tá havt ver›ur í huga, at um allan heim ver›ur vi›føri› hjá fer›a- fólki kanna› av tollarum. Sosialurin vendi sær til økisstjóran á Toll og Skatt- stovuni, Vága Øki og spurdi um grundgevingina fyri at geva slík bo›. Økisstjórin avvísti blankt at hava givi› slík bo› yvirhøvur. Hon hev›i als ikki tosa› vi› tollararnar um slíkt, seg›i hon. Tollararnir hinvegin hildu fast vi›, at tey høvdu fingi› tey bo›ini. Tr‡ fólk samstundis. Og at stjórin á Toll og Skattstovuni eisini kendi til tey. Hesum nokta›i stjórin á Toll og Skattstovuni fyri, tá hann var› bi›in um vi›- merking til máli›. Hinvegin var› bla›ma›- urin heilt stutt eftir at hava tosa› vi› økisstjóran í Vág- um, sum tá var stødd í Fíggjarmálast‡rinum á Argjum, ringdur upp av ø›rum persóni í St‡rinum á Toll og Skattstovuni vi› áheitan um ikki at skriva naka› um máli›. Bla›ma›- urin vildi tó ikki ganga hesi umbøn á møti. Lei›slan á Toll og Skatt- stovuni heldur uppá, at tollararnir í Vágum hava eingi bo› fingi› um, at teir ikki skulu kanna vi›føri› hjá fer›afólki, sum ikki sjálvbo›in leggja ta› opi› á diskin. Tollararnir hinvegin siga, at eftir at Sosialurin hev›i tosa› vi› lei›sluna á Toll og Skattstovuni, var› tó sagt frá lei›sluni, at onkur mis- skiljing hev›i helst veri›. Ta›, sum meint var› vi›, var at tey ikki skuldu kanna øll fer›afólkini, sum komu vi› flogførunum, tí ta› kundi seinka bussunum, sum skuldu vi› ferjuni um Vestmannasund. Slíka grundgeving duga tolleftirlitsfólkini ikki at skilja. Og als ikki eftir, at Sosialurin ehvur gjørt tey varug vi›, at lei›slan á Toll og Skattstovuni eingi bo› sigur seg hava givi› teim- um yvirhøvur. Ein av tollarunum sigur ta› vera løgi›, at lei›slan í tollvaldinum skal vera bangin fyri at seinka rutuni í samband vi› arbei›i› hjá Tolleftirlitinum. Sjálvur hevur hesin tollarin veri› uttanlands og arbeitt, har hann hevur veri› vi› til at kanna rættiliga nógv fer›a- fólk, uttan at nakar hevur óttast fyri, hvat bussførar- nir uttan fyri lufthavnina fóru at siga til ta›. Ta› tykist í løtuni heldur ógreitt, hvat hvør hevur givi› hvørjum bo› um. Tríggir tollarar siga seg hava fingi› bo› frá lei›sl- uni um ikki at kanna vi›føri hjá fer›afólki, sum ikki sjálvbo›in koma vi› tí. Lei›slan sigur seg fyrst als ongi bo› hava givi›, og í ø›rum lagi onnur bo› enn ta›, tollararnir hava skilt. Eftir stendur so, at bara tey fer›afólk, sum munn- liga uppl‡sa fyri tollarun- um, hvat tey hava at gjalda toll av, ver›a avrokna›. Hini, sum einki siga og bara ganga ígjøgnum, ver›a ikki ste›ga›. Skert tolleftirlit á flog- vøllinum Tollarar í Havn funnu rúsevni Tollarin stendur og bí›ar eftir, at onkur kemur til avgrei›sluna Mynd: Edvard Joensen