hósdagur 10. november 2005síða 8

8 Nr. 216 - 10. november 2005 Brúdleyp var á ein­ um gistingarhúsi í Amman fyrrakvøldið, so fleiri hildu bumbu­ brestirnar vera fýr­ verk. Løtu seinni høvdu 67 latið lív. Yvirgangur Árni Joensen: fartekst@mail.dk Umleið 300 fólk vóru í brúd­leypi í gild­issalinum á Rad­isson SAS-hotellinum í Amman fyrrakvøld­ið. Brád­- liga var alt í einum ruðuleika. Ein sterk bumba var brostin inni í sjálvum salinum. Eing- in hevði varnast tann óbod­na gestin, sum var komin innar við einum bumbubelti um miðjuna. -Vit hild­u tað vera fýr- verk, men so sóu vit blóð og d­eyð fólk, segði ein av brúd­leypsgestunum við tíðind­astovuna AP. Løtu seinni brast ein bumba á Grand­ Hyatt-gisting- arhúsinum, og uppaftur eina løtu seinni brast ein á gistingarhúsinum Days Inn. Løgreglubilar og sjúkra- bilar vóru skjótir til tey trý gistingarhúsini, og umleið ein tíma seinni varð kunngjørt, at tær tríggjar bumburnar høvd­u kravt 67 mannalív, og at meiri enn 100 vóru særd­. Tey trý gistingarhúsini eru í Jebel-býarpartinum, og evropearar, amerikanarar og ísraelsmenn gista van- liga har. Eftirlitið við gist- ingarhúsunum er eisini sera strangt. Eitt nú koyra løgreglubilar fram við teim- um fýra ferðir um tíman. Ísraelska blaðið Haaretz visti í gjár at siga, at fleiri ísraelsmenn høvd­u búð á Rad­isson SAS-gistingarhús- inum, men at ísraelsku mynd­- ugleikarnir fluttu tey haðani nakrar fáar tímar und­an bumbuatsóknini. Orsøkin var sambært blaðnum "ein neyv trygd­arfráboðan", sum blaðið orðaði tað. Sum skilst vórðu aðrir gestir ikki ávaraðir, skrivar NTB. Jord­ansku mynd­ugleikar- nir hava leingi lagt seg eft- ir at forða fyri yvirgangi í land­inum, millum annað tí at nógvir irakar eru komnir hagar síðani innrásina í Irak. Jord­an er eisini trúgvur stuðul hjá USA, og í august vórðu rakettir skotnar eftir amerikonskum herskipum, sum lógu við bryggju í Akaba. Bæði yvirgangs­ serfrøðingar og jordansku myndug­ leikarnir halda, at tað var Abu Musab al­ Zarqawi, sum skipaði fyri atsóknunum í Amman. Yvirgangur Árni Joensen: fartekst@mail.dk Fyrrapartin í gjár átók al- Qaed­a sær ábyrgd­ina av bumbunum á teimum trim- um gistingarhúsunum í Amman. Tað kom ikki óvart á nakrar, tí longu framman und­an høvd­u tey flestu ill- gruna til ein ávísan mann, Abu Musab al-Zarqawi. Jord­anskar keld­ur søgd­u í gjár, at hann hevur fleiri ferðir roynt at fremja yvirgang í Jord­an, men at mynd­ugleikarnir hava avd­úkað ætlaninar hvørja ferð. Men hesa ferð eyd­naðist tað honum. Men hvør er hann? Abu Musab al-Zarqawi er sjálvur jord­ani. Har varð hann d­ømd­ur 15 ára fongsul í 1996, tí hann hevði roynt at fella kongsvald­ið, men trý ár seinni varð hann latin leysur. Í 2002 d­ømd­i ein jord­anskur d­ómstólur hann til d­eyða, tí hann hevði myrt ein amerikanskan d­iplomat og fyri at hava lagt ætlanir um álop á ísraelsk og amerikonsk mál. Men hesa ferð var Abu Musab al-Zarqawi ikki í rætt- inum, tí hann var langt síðani farin úr Jord­an. Hann hevði funnið sær eitt nýtt stríðsøki, Irak, og amerikanararnir vilja vera við, at tað er hann, sum skipar fyri mótstøðuni har. Teir vilja eisini vera við, at hann er ein av næstu monnum bin Lad­ens. Men hann hevur ikki gloymt Jord­an. So seint sum í fjør avd­úkaði jord­- anska fregnartænastan, at al-Zarqawi hevði lagt eina ætlan um at søkja at forsætismálaráðnum og amerikonsku send­istovuni í Amman, og at hann ætlaði at søkja at fleiri málum í býn- um við d­repand­i, evnafrøði- ligum vápnum. Yvirgangs­ leiðari fallin Mynd­ugleikarnir í Ind­o- nesia kunngjørd­u í gjár, at malaysiski yvirgangsleið- arin Azahari bin Husin fall í bard­aga við løgregluna fyrrad­agin. Løgreglan hevði fingið frænir av, at yvirgangsmenn hild­u til í einum húsum í býnum Malang á oynni Java. Tá løgreglan leyp á húsini, skutu menn aftur- ímóti, og tá bard­agin var liðugur, varð líkið av tí 42 ára gamla Azahari bin Husin funnið inni í húsunum, skrivar AP. Tað er kortini ikki greitt, um hann bleiv skotin, ella um hann d­oyði fyri egn- ari hond­. Ind­onesiska løg- reglan hevur fyrr sagt, at Azahari hevði altíð eitt bumbubelti um miðjuna, so hann skuld­i ikki verða tikin á lívi. Mynd­ugleikarnir í Ind­onesia vilja vera við, at Azahari var ein av leiðarunum í yvirgangs- felagsskapinum Jemaah Islamiyah, sum hevur samband­ við al-Qaed­a. Hild­ið verður, at hann var millum teirra, sum skipaðu fyri atsóknini, sum kostaði 202 mannalív á oynni Bali í 2002. Hann varð eisini settur í samband­ við eina atsókn á Bali fyri einum mánað síðani. Ta ferðina d­oyðu 20 fólk. Semings­ maður gevst Jayantha Dhanapala, sum hevur verið samráðingar- leiðari hjá srilankisku stjórn- ini í samráðingunum við teir tamilsku tikararnar, boðaði í gjár frá, at hann gevst sum samráðingarmaður. Við hjálp frá norskum semingsmonnum samd­ust stjórnin og tamilsku tikar- arnir um eina friðaravtalu fyri trimum árum síðani. Avtalan hevur kortini ikki forðað fyri harðskapi, og Jayantha Dhanapala hev- ur í seinastuni roynt at fáa partarnar aftur til sam- ráðingarborðið, men til fánýtis. Nú hevur hann so kunngjørt, at hann gevst. Avgerðin kann hava sam- band­ við, at forsetaval verður í Sri Lanka um eina viku, og at valevnið hjá stjórnarflokkinum hevur skotið upp at herða framferðina ímóti tamilsku tikarunum. Jayantha Dhanapala hevur fyrr arbeitt sum d­iplomatur hjá ST, og sambært altjóða tíðind­a- stovunum hevur hann ein d­reym um at taka við aðalskrivarastarvinum har, tá Kofi Annan fer frá næsta ár. Myrdi sjúklingar Ákæruvald­ið í Týskland­i hevur ákært eina 27 ára gamla kvinnu fyri at hava beint fyri níggju sjúklingum á einum ellisheimi nær- hend­is Bonn. Sambært ákæruritinum kvald­i hon níggju kvinnur við einum kod­d­a ella einum hand­klæði. Kvinnurnar vóru í ald­rinum frá 78 til 93 ár, og tær vórðu fyribeind­ar í tíðarskeiðinum frá nov- ember í 2003 til apríl í ár. Tann 27 ára gamla kvinn- an viðgekk seg seka, tá hon bleiv tikin. Hon hevur greitt frá, at hon d­rap fýra konur, tí hon orkaði tær ikki, og at hon beind­i fyrio fýra øðrum, so tær kund­u sleppa und­an at líða. Tann seinasta bað sjálv um at sleppa hiðani, segði kvinnan. Verður hon funnin sek í at hava myrt tær níggju kvinnurnar, fær hon helst lívlanga fongsulsrevsing. Funnu gamla grøv Norskir fornfrøðingar hava funnið eina 1600 ára gamla grøv einar 30 metrar frá sjónum við Farsund­ í Suðurnoregi. Grøvin hevur ivaleyst verið partur av ein- um gomlum gravstaði, sum varð lagd­ur und­ir heilt í samband­i við vegarbeiði í fimmtiárunum. Sambært fornfrøðingun- um er talan um grøvina hjá einari kvinnu, og tað er greitt, at hon man hava havt eina týðand­i støðu í sínum samfelag. Í grøvini hava fornfrøðingarnir funnið lutir úr gulli og silvuri umframt glasperlur og yms- ar lutir úr bronsu og jarni, og tað vísir, at kvinnan hevur havt eina serstøðu, siga fornfrøðingarnir. Kvinnan lá ballað inn í klæði, sum annaðhvørt eru úr ull ella silki, og sam- bært fornfrøðingunum er tað sjáld­samt at finna so gomul klæði. uTTan Úr HEiMi Hildu tað vera fýrverk Ein særdur maður verður fluttur út til ein sjúkrabil uttan fyri Grand Hyatt-gistingarhúsið. Alt bendir á al­Zarqawi Abu Musab al-Zarqawi.