hósdagur 16. februar 2006síða 8

8 Nr. 34 - 16. februar 2006 – Øll onnur lond gera tað, men her í Føroyum er tað ”tabu” at tosa um aðrar lønaravtalur enn tær, sum eru galdandi fyri okkara arbeiðsmarknað, sigur fiskavirkisstjóri Vinna Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tað er ikki alt, sum hugsað verður, ið fólk tora ella vilja siga alment. Ein framstandandi fiska­ virkisleiðari, sum Sosialurin hevur tosað við, heldur, at vórðu reglurnar við út­lendsk­ ari arbeiðsmegi í Før­oy­um meira liðiligar, hevði hetta samstundis verið við til at bjargað - og ment – før­oysk arbeiðspláss í fiska­virkis­ vinnuni. – Vit hugsa allir tað sama, men eingin torir ella tímir at siga tað alment. Fiskavirkisleiðarin sig­ ur, at soleiðis, sum støð­an er á føroyska arbeiðs­mark­ n­aðinum, er í stóran mun brúk fyri útlendskari arbeiðs­ megi. – Øll onnur lond gera tað, men her í Føroyum er tað ”tabu”. Tað, sum fiskavirkisstjór­ in sipar til, er, at onnur lond hava nógva útlendska arbeiðsmegi, sum arbeið­ir eftir heilt øðrum treytum enn teimum, sum arbeiðsorkan í viðkomandi landi annars hevur. – Tey, sum koma til londini at arbeiða, fáa væl meira burtur úr, enn tey høvdu fingið, um tey arbeiddu í sínum egna heimlandi – og vinnan í teimum londum, tey koma til, hevur samstundis eitt tryggari grundarlag. Fiskavirkisstjórin sigur, at útlendsk arbeiðsmegi – í staðin fyri at hótta føroysku arbeiðsmegina – hevði verið við til at tryggjað føroysku arbeiðsplássini. – Men hetta er ”tabu” at tosa um og skal helst ikki tak­ ast upp á tungu, sigur hann. Tað eru eisini føroyskir virkisleiðarar, sum halda, at arbeiðsgevarin í nógv størri mun skuldi havt ábyrgdina av útlendsku arbeiðsmegini í Føroyum. Tørvurin á arbeiðs­ megi í Føroyum er nú so stórur, at ávísar vinnugreinar hava sera trupult við at fáa fólk. Hetta kann hótta menningina í land­ in­um – og skal menn­ingin ikki steðga, mugu vit lata arbeiðsmarknaðin upp, heldur Vinnu­ húsið   Vinna Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Hóast arbeiðsloysið í Før­ oy­um er á støði við lægstu tølini rundan um okkum, hevur talið av arbeiðsleysum verið enn lægri árini framm­ anundan. Arbeiðsloysið hevur nevni­ liga ligið niður móti tveim­ um prosentum, og tá klagaði stórt sæð øll vinnan um, at sera trupult var at fáa fólk. Nú er arbeiðsloysið umleið 3,5 %, men enn eru ávísar vinnugreinar, sum hava sera trupult við at fáa nóg nógv fólk í arbeiði. Virðir farast Á heimasíðuni hjá Vinnu­ húsinum verður víst á, at trupulleikin við vant­ andi arbeiðsmegi ger seg galdandi bæði innan hand­ verksvinnuna og fiski­vinn­ una, og serliga er tað mið­ økið, sum er rakt. – Hetta merkir, skrivar Vinnuhúsið, at virði fara fyri skeyti – ella verða ikki skapt vegna manglandi ar­beiðs­ megi.  Lagt verður aftrat, at før­ oysk virkir javnan royna at fáa fólk inn úr øðrum lond­ unum, men hetta er trupult – fyri ikki at siga ógjørligt. – Fólk úr øðrum norð­an­ londum sleppa til Før­oy­ar uttan arbeiðs- og uppi­halds­ loyvi, og tað eru tí ongar forðingar fyri at fáa tey til arbeiðis í Føroyum, sigur Vinnuhúsið. Ikki sama støða Munurin á støðuni í dag og støðuni í áttatiárunum, har okkum eisini vantaði ar­beiðsmegi, er tó, at í lond­ unum rundan um okkum er sama støða sum í Føroyum. – Mótvegis okkum hava hesi lond tó tann møguleika at brúka arbeiðsmegi úr øll­ um ES/EBS-økinum. Men henda møguleika hev­ur føroyska vinnan ikki. Stað­ festast kann, at føroyski arbeiðsmarknaðurin er sera lættur at sleppa av, men er alt ov torførur at sleppa inn á.  Á heimasíðuni verður víst á, at eitt stórt tal av før­oyskum handverkarum arbeiða uttanlands, tí bæði í Danmark og Noreg er grav­gangur eftir fólki. Sam­ stundis vantar føroysku byggi­vinnuni fólk. Tíma ikki fisk – Flakavinnan hevur eisini trupult við at fáa fólk, men hetta er líka nógv tí, at fólk ikki ynskja at taka hetta ar­beiði. Virkir sum leita eftir fólki, fáa listar yvir ar­beiðs­leys frá ALS, men ofta kemur fyri, at ikki ein ein­asti sigur ja til at taka ar­beiði á einum fiskavirki. Vinnuhúsið heldur, at tað, sum vit hava tørv á, er ein arbeiðsmarknaður, sum sera skjótt kann tillaga seg, bæði í uppgangstíðum, men so sanniliga eisini í nið­ urgangstíðum. – Men fleiri skipanir bein­­leiðis mótvirka hes­ um. Vit hava skipanir, sum eggja pørtum av ar­beiðs­ meg­ini at søkja av land­ inum. Aðrar skipanir, sum fiskavirkisskipanin, binda fólk til virkir, har tey í veru­leikanum bara arbeiða nakrar dagar um vik­una, með­an onnur virk­ir ikki fáa fólk. Slík­ar skip­­an­­ir hava møgu­­liga eitt til­veru­grund­ arlag í niðurgangstíðum, men so mugu tær eisini kunna takast burtur - ella til­­lagast - tá tørvur er á tí, heldur Vinnuhúsið. Menningin í vanda At enda verður sagt, at skal menningin í okkara samfelag ikki steðga, er tíðin komin til, at bæði vinna og politikarar taka spurningin í ramasta álvara og viðgera, hvussu vit í størri mun fáa latið upp okkara arbeiðsmarknað. Útlendsk arbeiðs­megi kann bjarga føroysk- um arbeiðsplássum Vantandi arbeiðsmegi hóttir – Í staðin fyri at hótta føroyska arbeiðsmarknaðin, hevði útlendsk arbeiðsmegi í størri mun verið við til at tryggjað okkum arbeiðsplássini í fiskivinnuni, sigur virkisleiðari Mynd: Vilmund Jacobsen – Fiskavirkisvinnan hevur eisini trupult við at fáa fólk, men hetta er líka nógv tí, at fólk ikki ynskja at taka hetta arbeiði, heldur Vinnuhúsið Mynd: Tilvildarlig