leygardagur 18. november 2000síða 2

Nr. 223 - 18. november 2000 3 gult cyan magenta svart 2 Nr. 223 - 18. november 2000 gult cyan magenta svart Sosialurin Stovna›ur: 1927 Ábyrgdarbla›stjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Bla›stjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tí›indalei›ari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Markna›ardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Dagbjørt S. Hansen dagbjort@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Bla›fólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ey›un Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turi› Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Sveinur Tróndarson sveinur@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmi›stø›in Avgrei›sla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Bla›i› ver›ur prenta› mánadag-fríggjadag klokkan 1400 L‡singar Freistir: Tekstl‡singar Størri l‡singar L‡singartorgi› Heilsanir T‡sdagsbla›i› Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsbla›i› T‡s. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsbla›i› Mik. kl. 10 T‡s. kl. 15 T‡s. kl. 12 T‡s. kl. 12 Fríggjadagsbla›i› Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsbla›i› Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri l‡singar, sum nógv arbei›i stendst av, mugu vera inni í gó›ari tí› og á›renn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbi›jast í gó›ari tí›. Stødd: Ein heil sí›a í Sosialinum er 254mm brei› og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmi› millum teigarnar er 4mm. DAGSINS MEINING Óli Breckmann vi › umbering á landsfundi Eftir at umbo› fyri høgraflokkar í vestur- heiminum vi› táverandi Margareth Thatcher, for- sætisrá›harra og okkara egna Óla Breckmann á odda, í rø›um og grein- um hava fegnast um, at fólkavaldi sosialistiski forsetin í Chile, Salva- dore Alliende, var› koyrdur frá vi› eitt herna›arkvett (hann var› tikin av døgum) eru gitingarnar um, hvat veruliga hendi í Chile, nú vornar vátta›ar av a- merikonskum myndug- leikum. Skjøl, sum eru almannakunngjørd í USA, vísa, at amerik- anska stjórnin stó› bein- lei›is aftan fyri bló›uga herna›arkvetti› í Chile í farnu øld. USA var vi› til at skunda undir og skapa grundarlag fyri einum kvetti, i› hev›i vi› sær, at fleiri túsund chilenar vór›u tiknir av døgum. Kring heimin tók mót- stø›a seg upp móti høgravenda herna›ar- st‡rinum hjá Pinochet. Tó at civilfólk í túsund- atali hvurvu og vór›u tikin av døgum vór›u ta› kortini politikarar, i› stu›la›u drápsmanni- num Pinochet í greinum og rø›um. Teirra millum vóru Ronald Reagan í USA, Margareth That- cher í Onglandi, Ariel Sharon í Ísrael og Óli Breckmann í Føroyum. Nú prógv ver›a løgd á bor›i›, sum vísa, at hesi fólk hava bygt síni úttal- ilsi og sín politikk á eina lygn og hava úttala› seg ímóti Alliende og st‡ri hansara á fullkomiliga skeivum grundarlag, má roknast vi›, at tey fara at taka or›ini í seg aftur og koma vi› almennum umberingum. Ta› hev›i so veri› eitt hóskandi høvi hjá for- manni Fólkafloksins, Óla Breckmann, i› hev- ur veri› vi› í hesum harkali›i av vi›gongd- um høgrapolitikarum, at komi› vi› eini um- bering á landsfundi floksins hetta vikuskift- i›. Eitt sindur av sjálv- rannsakan hev›i avgjørt styrkt trúvir›i› hansara og vir›ingina fyri for- manssessi Fólkafloks- ins. Almannakunnger›ing- in av skjølum í USA frá mannarættindabrotum og tilsí›usetan av øllum grundleggandi demo- kratiskum rættindum í Chile kundi hóskandi veri› partur av lands- fundarskrá Fólkafloks- ins, nú nettupp forma›- ur floksins bæ›i á tingi, á fólkatingi, í mi›lunum hevur brúkt so nógva orku til einvíst at for- døma Alliende og at taka undir vi› Pinochet. Kanska eru vit ov naiv at halda, at forma›urin av sínum eintingum fer at koma vi› slíkari um- bering. Men man ta› ikki fara at koma sum eitt krav frá teimum mongu skilagó›u og si›iligu fólkafloksfólku- num á landsfundinum, at forma›ur teirra kem- ur vi› eini umbering til alt Føroya fólk fyri at hava mistiki› seg, tá hann skriva›i: "Ta› var í tøkum tíma, at Alliende fekk sekkin". Nú er so sta›fest av amerikanar- um sjálvum, at teir stó›u aftanfyri bló›ugu beistager›ina, og sum forma›ur Fólkafloksins nú sjálvandi fer at taka avstand frá sum tann demokratur hann er. Sosialurin NØVN Í VIKUNI Spyrji› serfrø›ingarnar Bergur Hansen, djóralækni Heri Joensen, prestur Heri Krage- steen, sálar- frø›ingur Ingi Højgaard, løgfrø›ingur Jens Andre- assen, lækni Jóhanna á Tjaldrafløtti, fø›slu/húsar- haldsfrø›ingur Jón Klein Olsen, politistur Jón Krage- steen. Fer›slu- trygd Julianna Næs, pedagogur Sjúr›ur Johannesen, sosialrá›gevi Turid Thom- sen, lestrarveg- lei›ari Marius Staksberg, málfrø›ingur Adressan: Sosialurin, box 76, 110 Tórshavn, Fax 314720 ella teldupost: spyr@sosialurin.fo – og merki›, hvørj- um tit seta spurn- ingum. Tøkk Eina hjartans tøkk fyri s‡nda samkenslu og stu›ul, tá kæri pápi, verpápi, abbi og langabbi okkara Sámal J. Høgnesen anda›ist og var› jar›a›ur. Takk fyri blómur, kransar og peningagávur til Leguhúsi› í Nesvík. Takk til Niels Paula prest fyri gó› og troystarrík or› í kapellinum og kirkjuni. Takk til tykkum, sum fylgdu honum til hansara seinasta hvíldarsta›. Takk fyri vitjanir, uppringingar og hjálp í sambandi vi› jar›arfer›ina. Ein serstøk tøkk til starvsfólki› á Klaksvíkar Sjúkrahúsi fyri teirra stu›ul og umsorgan. Fyri tey avvar›andi Kristianna, Jóan K., Johan Z., Rólant og Regin Tøkk Hjartaliga takka vit øllum, sum á ymiskan hátt s‡ndu samkenslu, tá i› okkara kæra mamma, vermamma, omma og systir Katrin Pállsdóttir Thomassen Tórshavn doy›i og var› jar›a›. Tøkk til Ólav Rasmussen prest og kirkjutænarar, tykkum á Studentaskúlanum í Hoydølum, øllum, sum hjáptu til vi› ervi› og øllum tykkum, sum fylgdu henni til gravar. Fyri tey avvar›andi Elsa Johanna,Thomas Petur, Poul Christoffur og Elsa Birgitta Flemming sjeyti T‡sdagin komandi, 21. no- vember, ver›ur Flemming Mikkelsen, løgtingsm›aur fyri Sambandsflokkin í Vági, 70 ár. Flemming er sonur Lo- uisu Mikkelsen, og hann vaks upp hjá Lisu og Thomas Nielsen í Vági. Vágur hevur havt sam- bandstingmann í nógv ár. Hóast Javna›arflokkurin í mannaminni hevur veri› nógv størstur í Su›uroynni, so hevur Sambandsflokkur- in næstan altí› havt ein tingmann. Kendur úr Vági var Andreas Djurhuus, Andreas Post, sum um- bo›a›i flokkin fram til 1974. Tá vann Tvøroyri tingmannin – og var› Jákup Mortensen, sáli, valdur. Men vi› vali› í 1978 var› Flemming afturvaldur, og hev›i hann sæti á ting til vali› í 1994, tá Jákup í Lopra var› valdur. Vi › seinasta løgtingsval var› Flemming Mikkelsen aftur valdur á ting, og er hann elsti ma›ur á tingi. Flemming Mikkelsen tók realprógv í 1947. Hann lærdi til maskinsmi› tí›ar- skei›i› 1948-52 og hevur starvast sum maskinsmi›j- ur á Vágs skipasmi›ju, tey seinastu árini sum meistari. Hann hevur veri› nevndar- limur í arbei›smannafelag- num »Framtí›ini« í nøkur ár. Limur í Vágs b‡rá› 1976-84. Nevndarlimur í Føroya Vanlukkutrygging 1982-1995. Limur í nevnd- ini fyri grunninum fyri óar- bei›sførar fiskimenn 1985- 98. Flemming er giftur Irenu Mikkelsen, dóttir Sonnu og Sommer Lognberg, Skop- un. Av álitisstørvum hans- ara eru annars at nevna: Forma›ur í Rá›leggingar- nevndini fyri Sjúkrahús- verk Føroya, tá henda var› avtikin í 1996. Limur í st‡- rinum fyri Su›uroyar Sjúkrahús, tá hetta var› ni›urlagt í 1996. Nevndar- limur í Meginfelag Sjúkr- akassa Føroya frá 1997. 30 ára gamli tvørá- ma›urin Tór›ur Niel- sen var vi› flogfarin- um hjá Grønlandsfly, sum var› rakt av snarljósinum undir innflúgvingini til Kastrup. Saman vi › ø›rum basti Tór›ur glø›unum, sum stó›ust av snarljós- inum FLOGÓHAPP Stefan í Skorini – Knappliga var eitt ordiligt buldur av tí allar grovasta. Eg havi ongantí› uppliva › naka› slíkt fyrr. Fólk fór at rópa og skríggja, sigur Tór›ur. Eftir at snarljósi› hev›i rakt flogfari›, seg›i flog- skiparin yvir hátalaran, at hetta var bara snarljósi›, og at ta› var heilt vanligt. Hetta var› sagt fyri at sissa fer›afólki› eitt sindur eftir hvøkkin, og eisini var› sagt, at alt rigga›i, sum ta› skuldi. – Brendaroykur brei›ir seg sí›ani í flogfarinum, sum er óvanligt, og ta› lukta›i eg beinanvegin, tí eg sat beint vi›, grei›ir Tór›ur frá Tá fer›afólki› fekk brendaroykin í nasarnar, fór alt upp at rópa og skríggja aftur. Tór›ur sat frammarlaga í flogfarinum í høgru sí›u, og gló›irnar uppi undir loftinum vóru eini tvey setur longri frammi í vinstra bor›i. – Av tí at ta› var myrkt, sóu vit, at ta› gløddi uppi undir tí hvíta loftinum. Vit iva›ust eitt sindur í, hvat vit skuldu gera, tí vit vænta›u, at annar av flogskiparunum fór at koma at hyggja eftir tí. Har kom eingin, og so leyp ma›urin frammanfyri meg upp, og eg gjørdi ta› sama. – Ein av flogternunum hevur eftir øllum at døma tosa› vi› flogskipararnar, og hon kemur aftur vi› eini øks. Vit fingu skrætt plátur- nar ni›ur, men tá hon skuldi spræna á gló›irnar, vendi hon eldsløkkjaranum skeivt og fekk alt í andliti. Vit fingu tó skjótt sløkt gló›irnar. Ni›ri á flogvøllinum stó› eitt stórt bjargingarli› til- búgvi› at seta eina bjarg- ingarroynd í verk, men hetta gjørdist tó ikki ney ›- ugt. Flogfari› trilla›i sum vant til portri›, og øll sluppu sí›ani út. Her kundi fer›afólki› fáa sálarliga kreppuhjálp eftir óhugna- ligu hendingina. Flogskiparin hev›i bo›a› frá, at eldur var í tí eina motorinum, men hetta vísti seg ikki at vera rætt. Snar- ljósi› hevur ávirka› tól- bor›i›, sum sí›ani hevur givi› skeiv bo›. – Ta› er ikki heilt óvan- ligt, at snarljósi› slær ni›ur í flogfør, og ta› eiga flogfør at klára uttan trupulleikar, sigur Tór›ur at enda, sum leg›i lei›ina heimaftur til Føroyar dagin eftir. Øll komu frá hendingini í øllum gó›um. Leygardagin fara hetjurnar frá minniliga dystin- um móti Eysturríki í Landskrona at møtast í ítróttar- høllini á Hálsi í Havn í sambandi vi› innandura- kapping NOSTALGI Stefan í Skorini Dagurin 12. september í 1990 stendur brendur í minni› hjá teimum flestu ítróttaráhuga›u. Torkil Nielsen skeyt henda dagin føroyska sigursmáli› móti Eyst- urríki í Landskrona. Fyri stuttum vóru tíggju ár li›in, sí›ani eysturríkar fingu bana- høgg. Nú ver›ur Lands- kronali›i› savna› aftur, og møguleiki ver›ur at síggja spælararnar í ítróttarhøllini á Hálsi. Um vikuskifti› skipar HB fyri innandurakapp- ing, og í hesum sam- bandi hava fyriskiparar- nir lokka› gamlar fót- bóltsspælarar at lata seg í fótbóltsstivlarnar enn einafer›. Leygardagin klokkan 17 og í ein hálvan tíma fara spælararnir at vera á vøllinum. Spennandi ver›ur at síggja, um teir framvegis hava bólt- kynstri›, sum vit øll vita, teir einafer› høvdu. Onkur er kanska fitna›- ur eitt kilo ella tvey, men teir fara óiva› at vera eins ídnir og smábørn- ini, sum fara at kappast í høllini um vikuskifti›. Fríggjadagin 10. no- vember var› ein roysningur sæddur á Eystnesi. Ta› var ein ma›ur á einum útró›rarbáti av Strondum, sum bar eyga vi› forkunnuga gestin. Hesin roysn- ingurin er ikki sædd- ur aftur, men um onkur ber eyga vi › hann, so er at venda sær til Náttúrugripa- savni› FORKUNNUG VITJAN Stefan í Skorini Me›an útró›rarbáturin av Strondum var staddur hjá roysninginum, lá hann á eini hellu og svam eisini. Hann sá ikki út til at vera sjúkur ella illa fyri. Líkt er til, at hetta er ein ungur roysningur, sum er farin til stroks. Dorete Bloch av Náttúrugripa- savninum sigur, at ta› er sera vanligt, at ungir kallroysningar leggja lei›ina burturfrá heimsta›num. Teir fer›ast eisini skjótt, og ta› sær næstan so skjótt sum hval- ur, tá teir svimja skjótt. Roysningar hava veri› at sæ› í Føroyum av og á, og fyri bara tveimum árum sí›ani ste›ga›i ein roysn- ingur í Nólsoy. Dorete Bloch sigur, at nógv skeljadjór eru millum Stongina nor›ast á Nóls- oynni og Eystnes, og tí er ta› ikki løgi›, at hesin roysningurin eisini ste›gar har um lei›, tí har er naka› at eta. Náttúrugripasavni› fekk frábo›an um roysningin fríggjadagin 10. november, men hevur einki hoyrt um roysningin sí›ani. Um onk- ur hevur rakt vi› roysning- in, ver›a tey bi›in um at venda sær til Náttúrugripa- savni› at siga frá. Fleiri frábo›anir eru vi› strendurnar í Noregi, Dan- mark og Hollandi um roysningar, sum eru farnir til stroks. Roysningar liva annars vi› Svalbard og í Grønlandi. Í september í 1982 var ein roysningur á Slættanesi, og í januar sama ár var ein á Argjum. Sí›ani er eitt langt lop til ta næstu frábo›anina, sum var í 1955, tá ein var› sæddur í Húsavík. Hetta merkir ikki, at eingin roysningur hevur veri› í Føroyum í hesi tí›- ini, men bara at eingin frá- bo›an hevur veri›. Mikkjal á Ryggi skrivar eisini um ein roysning, sum var í Føroyum í 1934, so ta› er heldur ikki naka› n‡tt fyri- brigdi. Ungur tvøráma›ur basti eldi umbor› á Grønlandsfly Roysningur sæddur á Eystnesi GESTARØ‹ARI Jan Müller Tann 25. november savn- ast føroyingar í Bretlandi til eitt samkomu- og hugnakvøld í London, so- lei›is sum si›ur hevur veri› í mong ár. Føroyska felagi› í Bretlandi hevur hesafer› bo›i› formanni Javna›arfloksins, Jóann- es Eidesgaard at vera gestarø›ari. Sosialurin skilur, at fitt av fólki ver›ur vi› til samkom- una, og aftur hesafer› ver›ur sjálvur aldursfor- setin í føroyska felag- num, Sofus Poulsen, um- bo›sma›ur, vi›. Um- framt at vera gestarø›ari á Føroyakvøldinum fer forma›ur Javna›arflok- sins eisini at n‡ta høvi› at vitja í bretska parlament- inum og har hitta umbo› fyri eitt nú Labour. Jóannes Eidesgaard gestarø›ari í London Nostalgisk samkoma í ítróttarhøllini