týsdagur 4. apríl 2006síða 6

6 Nr. 67 - 4. apríl 2006 Avrikini hjá skúla­ næmingum batnaðu við nærum 30 pro­ sent­um, tá inniluftin í floks­hølinum varð betrað, vísir nýggj kanning frá danska granskingar­ stovninum DTU INNLÆRIng Rigmor Dam Rigmor@sosialurin.fo Um inniluftin ella inni­ klimaðið í skúlunum var eins gott og tað er á skrivstovum hjá vaksnum, so høvdu av­rikini hjá næmingunum verið upp í 30 prosent betri enn í dag. Tað vísir ein nýggj kanning, sum granskarar frá Danmarks Tekniske Universitet hava staðið fyri. Kanningin var soleiðis skipað, at granskararnir fóru inn í ein vanligan dansk­an fólkaskúla, sum lúka núverandi donsku lógar­ krøvini til undir­vísingar­um­ hvørvið. Í eina viku í senn hava granskararnir eyg­ leitt og kannað tvey 4.-6. flokkstig. Næmingarnir vistu ikki av, at granskararnir tvífaldaðu ventilatiónina og lækkaðu hitan í flokshølinum, so tey svaraðu til krøvini, ið sett verða til innandura arbeiðs­ umhvørvið hjá vaksnum. – Næmingarnir fingu seks til átta uppgávur, í eitt nú støddfrøði, málsligum førleika, fyrisøgn og før­leik­ anum at loysa trupulleikar. Og úrslitið var ikki sørt skelk­ andi. Tá luftin var betrað, kláraðu næmingarnir í miðal 15 prosent fleiri uppgávur uttan at gera villur. Og nakrir næmingar megnaðu at loysa upp í 30 prosent fleiri uppgávur, uttan at gera villur, sigur Geo Clausen, professari frá Danmarks Tekniske Universitet við B.T. BRÚKARATORGIÐ Klókari næmingar av frískari inniluft Um tú tosar í far­tele­ fon ella tráðleysari telefon í ein tíma um dagin, tvífaldast vandan fyri at fáa krabbamein í heilan­ um Fartelefoni Rigmor Dam Rigmor@sosialurin.fo Ein nýggj svensk kanning vísir, at vandin fyri at fáa krabbamein í heilanum økist við 100 prosentum hjá teimum, sum tosa í fartelefon ella tráðleysari telefon í ein tíma hvønn dag. – Hetta er fyrsta kann­ ingin í heiminum, sum fevn­­ir um ein bólk av sjúk­ lingum, sum hevur nýtt far­tele­fon gjøg­num nógv ár, sigur Lennart Hardell, pro­fess­ari við Örebro Uni­ versitetssjúkrahús, og ein av granskarunum aftanfyri kanningini, við Ritzau. Kanningin stendur í and­ søgn við einari eldri danskari kanning, sum vísti, at vandin fyri krabbameini ikki var størri hjá teimum, sum tosa í fartelefon. – Tá eg komi fram til eitt annað úrslit, er tað grund­ að á, at eg havi kannað sjúk­lingar, sum gjøgnum nógv fleiri ár hava tosað í far­telefon. So her síggja við langtíðarárinini, sigur Lennart Hardell. Svenska kanningin varð gjørd í árunum 1997 til 2003 og fevnir um 905 sjúklingar, sum hava krabbamein í heil­ anum. Kanningin vísir eisini, at vandin fyri krabbameini er størstur á tí síðuni av høvdinum, sum verður brúkt til fartelefoni. Fartelefoni økir nógv um vandan fyri krabbamein Arbeiðsloysið fyri februar 2006 er gjørt upp til 3,4% av arbeiðsfjøldini. Hetta er ein minking upp á 0,2 prosentstig síðani januar, tá arbeiðsloysið var 3,6% Hagtøl Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Arbeiðsloysið fyri februar 2006 er gjørt upp til 3,4 prosent av arbeiðsfjøldini. Hetta er ein minking upp á 0,2 prosentstig síðani januar, tá arbeiðsloysið var 3,6 prosent Hetta er fyrstu ferð síð­ani 2002, at tað vóru færri fulltíðararbeiðsleys í februar enn í januar. Síðani arbeiðloysið aftur fór at vaksa á heysti 2002 hevur arbeiðsloysið í februar ann­ars vanliga verið um 0,2 prosentstig hægri enn í januar. Tað er tí líkt til, at hetta boðar frá góðum og er ein ábending um eina veruliga vend í gongdini. Á sama borð ber tað, at tey árstíðarjavnaðu tølini fyri fulltíðarebeiðsloysi nú eru minkað 5 mánaðir upp í røkur. Størsta minkingin í Suðuroy Minkingin í arbeiðsloys­ in­um sást aftur í øllum sýsl­unum uttan í Vág­ um, har talið av full­tíðar­ arbeiðsleysum fór úr 49 upp í 58. Tann størsta mink­ ingin var Suðuroy, har full­ tíðararbeiðsloysið minkaði við 35 fólkum niður í 160 í februar. Arbeiðsloysið í reinum tølum er nógv størst í Streymoyar sýslu, ið hevur 43% av øllum teimum ar­beiðsleysu. Hinvegin búgva her 46% av fólkinum í aldrinum 16-66 ár, so arbeiðs­loysið er lutfalsliga minni í Streymoyar sýslu enn í øllum landinum. Rokna vit talið av full­ tíðararbeiðsleysum fyri hvørj­ar 1.000 íbúgvar í aldrin­um 16-66 ár, fáa vit eitt mát fyri, hvussu stórt arbeiðsloysið er lutfalsliga. Hetta er gjørt fyri hvørja sýslu í myndini niðanfyri, har tølini eru roknað sum miðal av undanfarnu 3 mán­ aðunum fyri at fáa eina róligari mynd. Minst í Eysturoy Myndin vísir, at ar­beiðs­ loysið seinastu 4 árini hev­ur verið lutfalsliga minst í Eysturoynni og (nógv) størst í Suðuoy. Men arbeiðs­loysið í Suð­­ur­­oy er eisini heilt nógv minkað. Tá tað fyri einum ári síðani var mest (nítiárini undantikin), taldu tey fulltíðararbeiðsleysu í Suðuroynni 88 av hvørjum 1.000, meðan talið nú er komið niður á 50. Annars líkist serliga gongdin fyri Norðoya sýslu burturúr. Norðoya sýsla hevði í mai 2002 tað lut­falsliga minsta arbeiðs­ loysið í landinum har 14 av hvørjum 1.000 vóru arbeiðsleys. Hetta talið er síðani tá so líðandi vaksið, og var í februar 2006 kom­ ið upp á 37, ið er tað næst­ hægsta í landinum. Kelda: www.hagstova.fo Arbeiðsloysið minkaði í februar Avrikini hjá skúlanæmingum sigast at betrast við upp móti 30 prosentum, tá inniluftin er betri Hagstovan sigur, at arbeiðsloysið minkaði í februar Strálurnar frá tráðleysum og fartelefonum sigast vera sera vandamiklar