hósdagur 18. mai 2006síða 7

Nr. 95 - 18. mai 2006 7 Landsstýrið hevur nú gjørt av at flogvøllurin í Vágum skal leingjast, men kanningarnar at vita, hvar ein framtíðar flogvøllur skal vera, halda fram, sigur Bjarni Djurholm, landsstýrismaður Flogvøllurin Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Flogvøllurin í Vágum skal nú leingjast. Tað tók landsstýrið avgerð um á fundi týsdagin. Bjarni Djurholm, lands­ stýrismaður í vinnumálum, sigur, at landsstýrið hev­ur tikið avgerð um, at flog­vøll­urin í Vágum skal leingj­ast 350 metrar, so at hann tilsamans verður 1600 metrar. Samstundis skal farstøðin á flogvøllinum byggjast munandi út. Bjarni Djurholm sigur, at tilsamans er talan um eina útbygging, sum kostar 360 milliónir. Avtalu við danskar myndugleikar Landsstýrismaðurin í vinnumálum sigur, at nú fer Løgmaður at venda sær til danska forsætismálaraharran við ætlanini. Tað er neyðugt at gera avtalu við donsku stjørnina um útbyggingina, tí ætl­an­in er at fíggja hana úr ílegg­ ingargrunninum. Íleggingargrunnurin er danskur og tí er tað bara Fólka­tingið, sum kann góðkenna, at útbyggingin verður fíggjað úr honum. Samstundis fer Bjarni Djurholm at fyrireika málið at yvirtaka sjálvan flogvøllin í Vágum. – Í tí sambandi fara vit at venda okkum til danska Transport og Energi­min­ist­er­ i­et við ynski um at yvirtaka flog­vøllin. Sjálvur væntar hann, at yvirtøkan kann fremjast longu í heyst. Flogvøllurin er danskt máls­økið og danir hava gjørt púra greitt í fleiri ár, at teir byggja hann ikki út, so tað mugu vit gera sjálvi. Tá ið flogvøllurin er yv­ir­ tikin, er klárt at projekt­er­­að leinginingina og út­­bygg­ ingina. Bjarni Djurholm sigur, at hann sær fyri sær, at spakin kann setast í næsta ár og so at útbygging kann vera liðug í 2009. Kanningarnar halda fram Men fyri tað um flogvøll­ ur­in í Vágum verður longd­ur, merkir tað ikki, at tað er avgjørt, at framtíðarflogvøllur Føroya skal vera í Vágum. – Landsstýrið er samt um, at tað er neyðugt at byggja flogvøllin út beinanvegin, tí hann nøktar ikki tann alsamt veksandi tørvin. – Flogvøllurin í Vágum er ikki tíðarhóskandi og hann er við at vera ein fløskuhálsur í okkara ferðasambandi úteftir og tað kann eitt framkomið samfelag ikki liva við, sigur Bjarni Djurholm. Men samstundis, sum flog­vøllurin í Vágum skal byggjast út, er lands­ stýrið eisini samt um at kanningarnar eiga at halda fram at vita, hvar í Føroyum tað er best at leggja ein rættiligan framtíðarflogvøll. Bjarni Djurholm ásannar kortini, at tað tekur mong ár frá tí at kanningar eru settar í verk, til hann er gjørdur. – Tí er neyðugt at byggja flogvøllin í Vágum út bein­ an­vegin, so at vit ikki verða afturútsigld, leggur hann afturat. Landsstýrið hevur ikki lagt seg á nakað ávíst pláss, har ein framtíðarflogvøllur skal verða. Men tey, sum gera kann­ ing­arnar, hava serliga trý plásss í huganum, sum verða hildin at verða væl­egnað at gera flogvøll á. Tað er í Søltuvík í Sandoy, á Glyvursnesi og á Skorðhædd í Eysturoy. – Tað er hvørki rætt ella rímiligt, at politikarar geva sær sjálvum nógv betri sømdir enn teir geva nøkrum øðrum í samfelagnum, sigur Kári P. Højgaard Landsstýrismenn og eftirlønir Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tað líkist ongum, at pol­ it­ikarar geva sær sjálvum nógv betri sømdir enn teir geva nøkrum øðrum í sam­ felagnum. Tað heldur Kári P. Høj­ gaard, løgtingsmaður í Sjálv­ stýrisflokkinum. Hann heldur, at tað er synd at siga, at landsstýrismenn høvdu ringar sømdir áðrenn eftirlønin nú varð hækkað, men nú hava teir so fingið uppaftur betri sømdir. – Ein landsstýrismaður fær nú fulla eftirløn eftir átta ár í Tinganesi. Ein Løg­tingsmaður fær fulla eftir­løn eftir at hava verið 16 ár í Løgtinginum. Men ein tænastumaður skal hava arbeitt í 37 ár, áðrenn hann fær fulla eftirløn. – Tí kunnu vit ikki siga, at politikarar hava verið illa fyri. Men tað, sum Kári P. Høj­ gaard heldur vera allar­mest galið, er tað sum hendir við viðhvørt, tá ið ein løg­ tingsmaður verður valdur til landsstýrismann. – Fer landsstýrismaðurin so frá mitt í valskeiðnum og tekur tingsessin aftur, fær hann framvegis fulla løn sum landsstýrismaður í upp til eitt hálvt ár, alt eftir, hvussu leingi hann hevur sitið í landsstýrinum. – Hann fær fyrst fulla løn sum løgtingmaður, men hann fær eisini fulla løn sum landsstýrismaður í upp til eitt hálvt ár, alt eftir, hvussu leingi hann hevur sitið í Tinganesi. Og tá ger tað ongan mun, um landsstýrismaðurin sjálvur sigur seg úr starvi ella um hann verður sagdur úr starvi. Kári P. Højgaard sigur, at tað eru fleiri dømi um hetta hesi seinastu árini. Hann hevur onki ímóti, at landsstýrismenn fáa bíðiløn í eitt hálvt ár, fara teir úr landstýrinum uttan at hava annað arbeiði at fara til. – Men tað er heilt burturvið, at ein landsstýrismaður, skal fáa løn sum landsstýrismaður í eitt hálvt ár, hóast hann fer beint aftur í Løgtingið. Tí heldur hann, at fyrsta kravið eigur at vera, at hesin fyrimunurin verður tikin frá politikarum. – Fær landsstýrisfólk frá og aftur í Løgtingið, eigur tað bara at fáa ta høgru lønina í eitt hálvt ár, men at fáa tvær fullar lønir, er heilt burturvið og hetta er tað mest órættvísa av øllum. Ikki fyrstu ferð Kári P. Højgaard vísir á, at nú løgtingið sam­tykti eftirlønina hjá lands­stýr­is­monnum, er tað ikki fyrstu ferð, at lóggivið verður við afturvirkandi kraft í sambandi við lønir og eftir­ lønir. – Men hesuferð var tað til stóran fyrimun fyri pol­it­ ik­­ararnar. Tá ið Løgtingið gjørdu tað sein­ast fyri nøkrum árum síðani, var tað til stóran vansa fyri tænastumenn, tí tá varð samtykt, at allir tæn­ astu­menn so líðandi skuldi missa pensjónina av við­bót­ unum og í 2011 er eftir­løn­in av viðbótunum heilt burt­ur­ dotnar. Tað merkir, at tænastumenn missa eini 2.000-3.000 í eft­ir­ løn um mánaðin. Hetta er eisini galdandi fyri tænastumenn, sum longu eru í starvi og sostatt eru treytirnar hjá teimum gjørdar verri mitt í arbeiðslívinum. Allir tænastumenn, ið fara úr starvi fyri 2007, varðveita øll síni rættindi. Men teir, sum fara frá aftaná, missa síni rættindi. Kári P. Højgaard tekur hetta sum eitt dømi um, hvussu ójavnt politikarar viðgera einstakar sam­fel­ags­bólkar. Munurin er bara, at politikarar geva sær sjálvum ein stóran fyri­mun, men taka rættindi frá tænastumonnum. Hann sigur, at hetta er ein spurningur, sum hann fer at taka upp á politiskum stigi eftir Ólavsøku. Annars heldur Kári P. Høj­gaard ikki, at tað er nøk­ ur loysn at seta eina ser­liga nevnd at gera eina skipan fyri, hvussu lønir og eftirlønir hjá politikarum skulu vera. – Samstundis hoyra vit, at summi embætisfólk hava betri løn enn landsstýrismenn. Ivi er eisini reistur um, hvussu rættvíst tað er, tí tað eru landsstýrismenninir, sum hava evstu ábyrgdina – At seta eina nevnd kann tí bara føra til eitt og tað er, at politikaralønirnar fara enn longur upp, tí tað er heilt óhugsandi, at nevndin fer at mæla til, at rættindini hjá nøkrum embætisfólki verða skerd. Annars vísir Kári P. Høj­ gaard á, at samgongan legði uppskotið um at hækka eftir­lønirnar hjá lands­stýris­ monnum fyri Løg­tingið, uttan at allir flokkar vórðu spurdir. – Hetta var eitt mál, sum varð lagt fyri Løgtingið so seint, at møguleikarnir at geva tí eina góða viðgerð vóru ikki til staðar. Tí spurdi hann, um ta veru­liga var so átrokandi at skunda tað ígjøgnum, áðrenn Løgtingið fór í summarfrí Skil á eftirlønina Annars heldur sjálv­stýris­ mað­urin, at samgongan eig­ur nú at brúka kreftirnar upp á at fáa eftirlønirnar hjá verkafólki í rættlag. Samgongan hevur boð­ að frá eini nýggjari eftir­ løn­arskipan, sum byggir á tríggjar súlur, eina almenna fólkapensjón, privatar eftir­ lønartryggingar og sam­ haldsfasta. Hinvegin heldur Kári P. Højgaard ikki, at tað er nakað at reypa sær av hjá samgonguni at sam­halds­fasti skal styrkjast, tí hann betala partarnir á arbeiðsmarknaðinum sjálvir, allan sum hann er. – Tað er onki hjá sam­ gong­uni at marknaðar­føra seg við. Tann veruligi viljin hjá politikarum at tryggja pensjónina, sæst í, hvussu nógv teir eru sinnaðir at hækka tað almennu fólka­ pensjónina, sigur Kári P. Højgaard. – Tað hongur ikki saman, at krevja at løntakarar bæði skulu betala meiri til samhaldsfasta og meiri til privatar eftirlønartryggingar, tí tað fer alt av lønini, sum í nógvum førum ikki er so høg, at ráðini eru til tað stóru uppsparingina. Tí heldur hann, at tey, sum onga aðra inntøku hava, skulu hava eina virðiliga, almenna fólkapensjón. Og hann heldur, at tað er neyðugt at hækka pen­ sjón­irnar, tí tær strekkja yvirhøvur ikki til, serliga nú vegskatturin er tvífaldaður og oljuavgjaldið er við at tyngja hvørt húsarhald í knæ. Politikarar fáa dupulta løn í eitt hálvt ár Avgerðin tikin: Flogvøllurin í Vágum leingjast 350 metrar Bjarni Djurholm, landsstýrismaður, fer nú at venda sær til donsku stjórnina við ynski um at yvirtaka flogvøllin í Vágum. Tá ið tað er avgreitt, verður beinanvegin farið undir at byggja hann út – At samgongan lovar at hækka útgjaldið úr samhaldsfasta, er onki at marknaðarføra seg við, tí hann betala partarnir á arbeiðsmarknaðinum sjálv­ur. Veruligi viljin hjá samgonguni at bøta um korini hjá pensjónistum fer at síggjast í, hvussu nógv samgongan er sinnað at hækka sjálva fólka­pensjónina, sigur Kári P. Højgaard, løgtingsmaður fyri Sjálvstýrisflokkin