leygardagur 9. desember 2000síða 2

– Ta›, sum Bjarni Djurholm, lands- st‡risma›ur í vinnu- málum, nú hevur gjørt, er so grovt álop á fakfeløgini, at ta› skal ste›gast. ARBEI‹S- MARKNA‹UR Áki Bertholdsen Bjarni Djurholm, lands- st‡risma›ur í vinnumálum hevur rættiliga lopi› ilt í alla føroysku fakfelags- rørsluna. Og bakkar hann ikki, er stórur vandi fyri, at alt landi› ver›ur lagt lami›. Ta› er uppskoti›, sum hann ætlar at seta í verk, um, hvussu ósemjur á arbei›s- markna›inum skulu loys- ast, sum rættiliga fingi› fingi› fakfeløgini at seta føtur í spenni. Hósdagin hev›i Sjey- mannabólkurin hjá fakfe- løgunum fund um ætlanina hjá Bjarna Djurholm um at seta lógina um seming í verk. Og har var ni›urstø›an púra grei›: Uppskoti› skal ste›gast! Ta› hevur ikki eydnast, at fáa or› á Joan Ziskason, sum er forkvinna á Sjey- mannabólkinum, i› um- bo›ar allan arbei›smarkn- a›inum, bæ›i tann privata og tann almenna. Men Heini Joensen, sum er næstforma›ur í Starvs- mannafelagnum, var vi› á fundinum fyri sítt felag. Hann sigur, at ni›urstø›- an á fundinum var, at hetta var eitt so grovt álop á rætt- indini hjá fakfeløgunum, at ta› skal ste›gast. Hann vil ikki útgreina, hvussu fakfeløgini ætla at ste›ga ætlanini, um hon ver›ur trumfa› ígjøgnum Løgtingi›. – Ta› ver›ur vi› teimum vápnum, sum fakfeløgini hava til taks, sigur hann. Stutt. – Ta›, sum fakfeløgini eru serliga ørg um, er, at eftir n‡ggja lógaruppskot- inum, fær semingsma›urin heimild at útseta verkfall í ta› óendaliga. Harafturat er ætlanin at blanda seg uppí lógirnar hjá hvørjum ein- støkum fakfelag, so at ta› ver›ur at kalla ómøguligt at fella eitt semingsuppskot. Taka ta› ringasta burturúr Heini Joensen sigur, at seinast sáttmálasamrá›ing- arnar vóru, hev›i Fíggjar- málast‡ri› eitt høvu›skrav, sum forpesta›i allar sam- rá›ingarnar. Og ta› var kravi› um, at ein høvu›s- avtala skuldi setast í verk. – Ta› miseydna›ist tá. Men ta›, sum nú hendir er ein roynd at lumpa hetta ni›uryvir okkum ígjøgnum bakdyrnar. – Heini Joensen sigur, at vit mugu minnast til, at donsku lógirnar um høv- u›savtalu, seming og ar- bei›srætt, eru eftir avtalu ímillum partarnar á ar- bei›smarkna›inum. – Ta›, sum Bjarni Djur- holm nú ætlar, er, at størsti arbei›sgevarin einvíst skal seta lógina í verk í Før- oyum. – Hann sigur, at ta›, sum Bjarni Djurholm ger, er so grovt, at hann tekur ein part av lógini um høvu›savtalu, seming og arbei›srætt og ætlar at seta ta› í gildi í Føroyum, uttan at sam- rá›ast vi› partarnar á arbei›smarkna›inum um ta›. – Men harafturat hevur Bjarni Djurholm tiki› teir ringastu partarnar burturúr donsku lógunum og ætlar at seta teir í gildi í Føroyum. – Eitt nú eru donsku lóg- irnar um, hvussu atkvø›ast skal í fakfeløgunum um semingsuppskot, linka›ar. – Men í uppskotinum hjá Bjarna Djurholm ver›a tær gomlu ásetingarnar brúktar, sum gera ta› at kalla ógjør- ligt hjá fakfeløgum at fella eitt semingsuppskot. Manglandi hegni Heini Joensen sigur, at veruligi trupulleikin á ar- bei›smarkna›inum er, at Fíggjarmálast‡ri› hevur ikki hegni› til at loysa ósemjur á arbei›smarkn- a›inum. – Arbei›sste›gir og verk- fall hava ongantí› veri› trupulleikin í Føroyum. Men hesi seinastu árini hava avdúka›, hvussu líti› hegni fíggjarmálast‡ri› hevur til at loysa tær ósemjur, sum stinga seg upp. – Men ísta›in fyri at loysa tann trupulleikan, skal máli› loysast vi› at smoyggja hesa lógina ni›uryvir høvdi› á fak- feløgunum, sigur Heini Joensen. Ætlanin hjá Bjarna Djurholm skal ste›gast Bjarni Djurholm hev›i ikki siti› leingi í sessinum, á›renn hann rættiliga loypti ø›i í allan tann føroyska arbei›smarkna›in Tríggir føroyskir svimjarar fóru fríggjadagin til Svøríkis, har tey skulu kappast í nor›urlendska unglingameistaraska pinum SVIMJING Stefan í Skorini Tey tr‡ Mourits Danberg, Bára Joensen og Jógvan Joensen løgdu í gjár lei›ina til Svøríkis. Í døgunum 9.-10. de- sember ver›ur nor›ur- lendska unglingameistara- skapi› í b‡num Fredrik- stad. Bára Joensen skal kapp- ast í 50 metur rygg og 50, 100 og 200 metur bringu- svimjing. Mourits Danberg skal kappast í 50, 100, 200 og 400 metur frísvimjing. Jógvan Joensen skal lut- taka í 50, 100 og 200 metur bringusvimjing og 50 metur frí. Føroyskir svimjarar til NM Hesi tr‡ løgdu í gjár lei›ina til Svøríkis. Tey skulu luttaka í NJM (nor›urlendska unglingameistaraskapi›) í svimjing. Frá vinstru: Mourits Danberg, Bára Joensen og Jógvan Joensen Mynd: Álvur Haraldsen Nr. 238 - 9. desember 2000 3 gult cyan magenta svart 2 Nr. 238 - 9. desember 2000 Gullbrúdleyp Í dag eru li›in 50 ár sí›ani Marita og Hanus Pállson gingu saman í hjúnarlag. Tey vór›u vígd í Gøtu kirkju. Eitt rimmar brú›leyp. Út á náttina brast hann á vi› nor›anstormi, ‡landi hvirl- ur og blikalogn, so at siga hond í hond. Búgvi› bor›, yrkt var› um drunnin »Eg havi gingi› í gó›um haga...«, føroyskur dansur »Lunnar brustu og jør›in skalv«. Eitt kærleikans og lívsins drama. Hóast Hanus er føddur og uppvaksin á Vi›arei›i, og tey bæ›i hava bú› ta› mesta av tí›ini hesi farnu 50 ár í Havn, so hava tey djúpar røtur í Nor›agøtu: Marita fødd og uppvaksin í Frammistovu og hennara verfa›ir - lærari í Gásadali, á Vi›arei›i og í Gøtu - Uppi í Jákupsstovu ella Køkinum í Nor›agøtu. Bæ›i komu tey til Havn- ar eftir krígslok: hann í timburlæru hjá Herlufi Jo- hansen og hon í starv á Hotel Føroyum ni›ri á Kongabrúnni. Marita var á hotellinum, tá i› ta› eina náttina í 1950 brann í grund. Sum tann álitisma›- ur hann er, var Hanus ar- bei›sforma›ur hjá Phil & Søn í meira enn 25 ár. Marita og Hanus eru fryntlig og fyrimyndarlig á so mangan hátt. Tey hava veri› og eru arbei›ssom, tey ganga dagliga túrar utt- an mun til ve›ri›, duga væl at kvø›a og teljast millum tey, sum vi› lív og sál eru í Dansifelagnum. Hetta og a›rir gó›ir eginleikar, eitt nú livandi at grei›a frá hendingum og persónum aftur í tí›ina, er stø›i› undir teirra vælhildna heimi í Grønulí› 2, har børn og svigarbørn og barnabørn og vinir og kenningar trívast væl í skemti og álvara. Har er høgt til lofti› og vítt til veggja. Ta› fer dagurin í dag óiva› at ver›a fullgott prógv um. Gullbrú›arparinum ver›- ur ynkst hjartaliga tillukku á teirra stóra deg og alt ta› besta í tí›ini fyri framman vi› vøkrum vesturskini. Gullbrúdleyp Í dag hava hjúnini Hilda og Daniel Peter Næs, vanliga nevndur Allin, í Nesi í Hvalba, gullbrúdleyp. Hilda er fødd Ludvig tann 9. mars 1925, dóttir Onnu Katrinu og Jacob Ludvig í Nesi í Hvalba Allin var› føddur 11. Juli í 1925, hann var sonur Juli- onnu og Martin Næs í Nesi í Hvalba Ungur fór Allin til skips, fyrst vi› Westward Ho, men annars hevur hann veri› vi› trolarunum Rádna, Fiskanes Drátti og Leivi Øssurson. Inn ímillum ró›i hann út, m. a. vi› motorbátinum Jo- honnu. Men í 1957 kom hann rættiliga illa fyri um- bor› á Johonnu. Hann var í fer› vi› at reinsa motorin, íme›an Johanna lá fyri teym, tá i› eldur brádliga kom í og ta› festi í bensin. Allin brendist rættiliga illa og mátti leypa í havi›. Men Ta›, sum lá honum fremst í huganum, var at sløkkja eldin umbor›, so hann kleiv umbor› aftur, og royndi at sløkkja. Aftaná hendan tilbur›in lá hann leingi sjúkur, íme›an brunasárini grøddu. Í 1963 fór Alllin til Grøn- lands at arbei›a í Føroy- ingahavnini og har var hann í nøkur summur. Men um vetrarnar var hann á koli- num.Tey sí›stu árini tókst hann vi› ymisk arbei›i, ró›i út vi› Nor›l‡sinum og Glyvraberg, arbeiddi á flak- avirkinum og engdi. Hilda, hon fór sum so mong onnur í húspláss, tá i› hon var ung, men seinni fór hon til Havnar at seyma hjá beiggja sínum, sum var skræddari. Hilda og Allin blivu gift 9. desember í 1950 og tey fingu tr‡ børn, Martin er elstur, Anna Katrina er næstelst, tey búgva bæ›i í Hvalba, og Jónger› er yngst, hon b‡r í Havn. Eftir at Allin og hon vóru gift, og me›an Allin var burturi, passa›i hon hús, gekk til neytar og passa›i sey›. Men tá i› børnini vóru hálvvaksin, fór Hilda at arbei›a fisk í Agnavík. Fyrst í sjeytiárunum fekk Allin sjúkrakassin í Hvalba at røkja eftir pápa sín. Tá var› kravt inn f‡ra fer›ir um ári› Uttan eina gó›a konu gongur onki og ta› var skjótt, at Hilda var at síggja í fer› runt bygdina, ofta á eini Puch Maxi. Tey bæ›i eru enn ógvu- liga virkin. Hilda passar enn hús og heim til fulnar, eins og hon altí› hevur gjørt, so hon hevur veri› manninum ein hollur stu›ul. Og Allin hevur sanniliga eisini gott tilbo› enn. Hóast 75 ára gamal, er hann enn at síggja í Lítlu Dímum, tá i› raksturin er fyri, og hann er enn virkin í dansifelag- num. Á yngri árum var hann eisini av ídnastu og raskastu bakkamonnum. Gullbrúdleypi› ver›ur hildi› í Roynhøllini í kvøld, har veitsla ver›ur fyri 230 fólkum. Sosialurin Stovna›ur: 1927 Ábyrgdarbla›stjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Bla›stjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tí›indalei›ari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Markna›ardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Dagbjørt S. Hansen dagbjort@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Bla›fólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ey›un Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turi› Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmi›stø›in Avgrei›sla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Bla›i› ver›ur prenta› mánadag-fríggjadag klokkan 1400 L‡singar Freistir: Tekstl‡singar Størri l‡singar L‡singartorgi› Heilsanir T‡sdagsbla›i› Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsbla›i› T‡s. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsbla›i› Mik. kl. 10 T‡s. kl. 15 T‡s. kl. 12 T‡s. kl. 12 Fríggjadagsbla›i› Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsbla›i› Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri l‡singar, sum nógv arbei›i stendst av, mugu vera inni í gó›ari tí› og á›renn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbi›jast í gó›ari tí›. Stødd: Ein heil sí›a í Sosialinum er 254mm brei› og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmi› millum teigarnar er 4mm. DAGSINS MEINING Hart at vera føroy- ingur í Føroyum Um dagarnar kundi Sosialurin grei›a les- arunum frá, at avger›- in at lækka rentustu›- ulin stendur vi›. Líkt er til, at ta› er einki, sum fær okkara borg- arliga landsst‡ri› til umhugsa hesa ætlan. Or›ini hjá Fólkaflokk- inum, "at peningurin liggur best í lumma- num hjá tí einstaka borgaranum", ver›a aftur gjørd til skamm- ar.Hetta hendir sam- stundis sum oljan er hækka› til himmalskar hæddir. Samstundis sum renturnar í bankum og sparikassu- num aftur krúpa upp- eftir. Og samstundis sum prísurin á flest øllum matvørum og n‡tsluvørum tykist at hækka stø›ugt. Avlei›ingin av hesum er, at tann vanligi før- oyingurin fær ikki end- arnar at røkka saman. Hó, hó, rópar Fólka- flokkurin óiva›. "Tit mugu ikki gloyma, at vit, langt um leingi, hava drigi› handa ó- møguliga Karsten Hansen og Tjó›veldi› til at lækka skattin frá 1. januar, heilar 81 milliónir krónur". Har- afturat kemur alt ta›, sum borgarin kann draga frá í skatti, tá tann n‡ggja (ósolidar- iska) eftirlønin fer at virka einafer› næsta ár!!! Sum lesarin kanska skilur, so er ta› tann borgarligi Fólka- flokkurin, sum í hvussu er letst at hugsa um "meiniga mannin" og sigur seg vilja geva honum betur rásarúm. Øvugt tykist vera vi› Tjó›veldisflokinum, sum á pappírinum skuldi veri› ein sosialdemokratiskur flokkur, og sum á›ur var› sagdur at vera ein verkamannaflokkur! Hesi or› eru ikki skriva› í skemti. Heldur ikki eru tey ætla› at vera speirek- andi, men stø›an er bara so tragikomisk. Og álvarsom. Spurn- ingurin er, hvussu leingi vanligi føroying- urin finnur seg í at ver›a knokkroyttur í skatti, hækkandi rentu, lækkandi rentustu›ul- in, samstundis sum landsst‡ri› ikki vil lækka oljuavgjald ella meirvir›isgjald. "Ta› er hart at vera speidari í Havn", plagdu fólk at taka skemtiliga til, tá okk- urt serligt var á vási. Nú kann hugtaki› vi› gó›ari samvitsku broytast til: "ta› er hart at vera føroyingur í Føroyum!" Og leggj- ast kann afturat, at ta› er einki, sum bendir á, at ta› ver›ur lættari at búgva í Føroyum so leingi sum hetta borgarliga landsst‡ri› situr vi› valdi›! Sosialurin NØVN Í VIKUNI