fríggjadagur 15. desember 2000síða 2

Í dag fyllir vælkendi kommunalpolitikarin og fakfelagsma›urin Dánjal av Rana, b‡rá›slimur á Tvøroyri, 75 ár. 75 ÁRA FØ‹INGARDAGUR Áki Bertholdsen Dánjal av Rana er føddur í Trongisvági, sonur Petru og Petur Karl Bech, hon var úr Húsavík og hann av Tvør- oyri. Ta› var umlei› 1950, at hann fekk sær eftirnavn- i› »av Rana«. Orsøkin var, at hann hev›i tríggjar navn- ar á Tvøroyri og ta› var ofta, at blandingur bæ›i kom í post og alt møguligt anna›, so hann tók eftir- navn eftir sta›arnavninum, har barnaheim hansara stó›. Nú Dánjal av Rana hevur rokki› høgan aldur, hevur hann eitt so fjølbroytt og virki› lív at líta afturá, sum bara er teimum allarfægstu beskori›. Dánjal av Rana hevur arbeitt mesta partin av lív- inum á landi. Men hann hevur kortini roynt sjólívi›, tí eitt stutt skifti var hann á su›urlandinum vi› West- ward Ho. Hann var eisini leingi í kolinum. Men tá i› tey mekanisku arbei›sambo›- ini komu fram, fór hann at koyra traktor og broyt. Hann var leingi traktorfør- ari hjá Landsverkfrø›ingin- um, og hann var vi› til at arbei›a uppá vegirnar í sambandi vi› tunlarnar til Hvalbiar og Sandvíkar. Men hann hevur eisini ar- beitt fyri privatar arbei›s- takarar, eitt nú var hann hjá Højgaard & Schultz, tá i› n‡ggja elverki› í Botni var› bygt fyrst í sekstiárun- um. Ta› var eisini hann, i› fekk hei›urin at leggja fyrsta steinin, tá i› stykki›, sum Tvøroyrar Flakavirki› var› bygt á, var› fylt út. Hann var eisini vi› til at byggja n‡ggju loranstø›ina á Eggjunum í Vági og bátahylin í Hovi. Dánjal av Rana kom uppí fakfelagspolitikk fyrst í sjeytiárunum, tá i› hann kom í nevndina í arbei›s- mannafelagnum Fylking. Í 1973 bleiv hann skriv- ari hjá felagnum. Men í 1982 bleiv hann valdur til formann í Fylking, og hetta starvi› røkti hann líka til 1997, tá i› hann bo›a›i frá, at hann tók ikki vi› aftur- vali›. Í 1977 var› søkt eftir fólki at standa fyri løn- gjaldsstovuni hjá Fylking. Dánjal av Rana søkti og fekk starvi› og ta› røkti hann eisini til 1997, tá i› hon var› ni›urløgd. Sostatt var hann virkin fakfelags- ma›ur í 25 ár. Dánjal av Rana er eisini royndur kommunalpolitik- ari. Hann var› valdur í Tvøroyrar B‡rá› í 1976 og har situr hann enn. Men tær bá›ar seturnar, frá 1984- 1992, var hann eisini b‡- rá›sforma›ur. Á valinum hesufer› var› hann ikki afturvaldur og leggur so- statt frá sær nú á n‡ggjárin- um, eftir 24 ár í b‡rá›num. Umframt ta›, sum er nevnt omanfyri, hevur Dánjal av Rana havt eina ørgrynnu av ø›rum álitis- størvum. Hann var nevndarlimur og forma›ur í Tvøroyrar Flakavirki øll árini, hann er forma›ur í Útger›arfelagn- um, sum eigur ábyrgdar- pening í trolaranum, Su›r- ingi, umframt at ta› hevur anna› útger›arvirksemi. Og hann er somulei›is for- ma›ur í felagnum Vør›uni, sum eigur trolaran Rankan. Tá i› i› líkningarnevnd- irnar blivu settar á stovn í 1959, bleiv Dánjal av Rana eisini limur í nevndini á Tvøroyri og har sat hann í 20 ár, tey sí›stu árini var hann forma›ur. Sum b‡rá›spolitikari, hevur hann eisini veri› um- bo›slimur í SEV í fimm valskei›. Hann umbo›a›i eisini Tvøroyar Kommunu í Kommunufelagnum, líka fra tí hann kom í b‡rá›i› til í fjør, tá i› Tvøroyri fór úr felagnum, tvs í 23 ár. Í Kommunufelagnum var hann næstforma›ur øll árini. Størsta taki›, Dánjal av Rana var vi› til hesi árini, var at fáa ruskfelagi›, IRF, á føtur og at virka eftir ætlan. Hann hevur eisini veri› limur í Metingar- nevndini í næstan 30 ár, og er ta› enn. Og nú hann er blivin pen- sjónistur, er hann eisini blivin forma›ur í felagnum, sum stendur fyri Snaruni, sum er undirhúsi› á Tvør- oyri, og hann er somulei›is limur í Eldrará› Føroya. Dánjal av Rana heldur 75 ára fø›ingardagurin í Havn, hjá soninum, Jenisi av Rana, saman vi› konu og børnum. Politikari og fakfelagsma›ur fyllir 75 Enn er ikki greit, hvat t‡ska skipasmi›jan fer at gera, eftir at Smyril Line ikki kundi veita kravdu trygdina SMYRIL LINE Ey›un Klakstein Einki er at frætta um, at samband hevur veri› mill- um Smyril Line og t‡sku skipasmi›juna, sum skal byggja n‡ggju Norrønu. Ta› eydna›ist okkum ikki fyrrapartin í gjár at fáa fatur á stjórunum á Smyril Line og skipasmi›juni í Flensburg. Mikukvøldi› seg›i Óli Hammer vi› Útvarp Før- oya, at Smyril Line ikki hev›i hoyrt frá t‡skarum, eftir at felagi› gav skipa- smi›juni bo›ini um fíggj- arligu trygdina t‡sdagin. Kundu ikki veita trygdina T‡ska skipasmi›jan hevur kravt Smyril Line eftir størri trygd, um teir skulu halda fram vi› byggingini av n‡ggju Norrønu, men Smyril Line kundi ikki veita ney›ugu trygdina. Hetta bo›a›i Smyril Line skipasmi›juni frá t‡sdagin á middegi, tá teir í Flensburg høvdu sett freist fyri at fáa trygdina. Smyril Line hevur sein- astu tí›ina roynt at bøtt um fíggjarorkuna, men hetta hevur ikki eydnast. Allir lánveitararnir – uttan Kaupthing – hava svara› nei til Smyril Line, og landsst‡ri› nokta›i eisini fyri at lata eitt ve›hald. Strí›ast um treytir 2000 hevur veri› eitt av verru árunum hjá Smyril Line, og hetta hevur havt vi› sær, at felagi› ikki hevur klára at goldi› t‡sku skipasmi›juni avdráttirnar eftir sáttmálanum. Smyril Line hevur roynt at fingi› avdráttirnar settar ni›ur, men t‡ska skipa- smi›jan hevur afturímóti kravt størri trygd. Nú Smyril Line hevur svara› skipasmi›juni er spurningurin, hvat fer at henda ví›ari í málinum. T‡ska skipami›jan hevur hótt vi› at ste›ga bygging- ini av n‡ggju Norrønu og at draga gomlu Norrønu inn fyri skuld. Hetta seinasta avvísir Óli Hammer skal bera til næstu nógvu árini. Fer›asambandi› sveik, tá útoyggja- nevndin skuldi hava seinasta fundin í Havn mikudagin ÚTOYGGJAR Ey›un Klakstein Útoyggjanevndin mátti lúta, tá fer›asambandi› sveik mikudagin. Ætlanin var at hava sein- asta fundin hjá útoyggja- nevndini, sum í løtuni skrivar frágrei›ing, í Havn, men bert helmingurin av teimum 10 limunum í nevndini møttu á fundin- um. Restin av nevndini noyddist at geva avbo›, tí tyrlan, sum skuldi heinta fólkini í millum anna› Fugloy og Svínoy, fekk ikki sett orsaka av ve›rinum. – Vit, sum møttu á fund- inum, tosa›u saman og gjøgnumgingi› nøkur ting, men vit fingu onga ni›ur- stø›u gjørt, tí helvtin av nevndini mangla›i, sigur Olga Biskopstø, sum er nevndarforma›ur og sam- skipari av arbei›num hjá nevndini. Hon er í løtuni í holt vi› at skriva frágrei›ingina, og arbei›i› er komi› væl álei›is. Seinka› Løgma›ur hevur sett út- oyggjanevndina at arbei›a vi› vi›urskiftunum, sum eru serlig fyri tey, sum búgva á útoyggj. Nevndin skal koma vi› ítøkiligum menningaruppskotum fyri útoyggjarnar og or›a ein menningarpolitikk. Arbei›i› hjá nevndini er naka› seinka›, tí eftir ætl- anini skuldi løgma›ur havt fingi› frágrei›ingina, men hann noy›ist nú at bí›a til januar mána›i, á›renn hann fær ni›urstø›urnar hjá nevndini. Útoyggjanevndin fer mi›skei›is í næstu viku at gera eina n‡ggja roynd at halda nevndarfund. Máttu avl‡sa útoyggjafund Eingin avger› tikin Enn er ikki greitt, hvat t‡ska skipasmi›jan fer at gera, eftir at Smyril Line hevur sagt frá, at felagi› ikki kann veita kravdu trygdina Nr. 242 - 15. desember 2000 3 gult cyan magenta svart 2 Nr. 242 - 15. desember 2000 Havnarkona av Kirkju sjeytifimm Í dag ver›ur Bergtóra Jac- obsen í Havn 75 ár. Berg- tóra er fødd og uppvaksin úti á Kirkju í Fugloy, men kom sum ung genta til Havnar á kostskúla hjá nunnunum. Foreldur henn- ara vóru Karolina Matras dóttir S. M. Zachariasen og Gullak Matras bæ›i av Kirkju. Hon giftist í 1951 vi› Óla Simonsen, sonur Erik hjá Magnus Sivard. Tey búsettust tá úti í Grøn- landi, har tey fingu tvey børn saman. Óli anda›ist í 1957, og tískil mátti hon út at arbei›a fyri at uppihalda hús og heim. Fyrst var hon krambakvinna í handlinum »Tubbak« hjá Christian Dahl Restorff, i› var á Áar- vegnum, har Flogfelag Før- oya er í dag. Tá handilin lat aftur, fór hon í skrivstovu- arbei›i á Fiskasøluni. Har var hon fram til 1965, tá hon giftist uppaftur vi› Frits hjá Gøtu Anton, sum sjálvur var einkjuma›ur eftir Lilly Dam, systir Petur M. Dam sála: Tá flutti hon vi› mammu síni, sum var hjá henni, og bá›um børnu- num út í J. C. Svabosgøtu. Men ikki var teimum teim- um bá›um langt lív laga › saman. Tí longu í august 1967 doy›i Frits, og eftir sat Bergtóra vi› f‡ra børn- um, harav tveimum dreing- um, i› tey høvdu saman. Í 1968 flutti hon út aftur í Grønland at búgva. Her tók hon ymisk arbei›i uppá seg, millum anna› vaska›i hon í fleiri ár í Kommunu- skúlanum. Seinni, tá lagnan enn einafer› vildi ta› so, at heilsubrek fóru at gera um seg, var so heppin at fáa ar- bei›i hjá Postverk Føroya, sum um ta› mundi› kom vi› teim føroysku frímerkj- unum. Hon fekk starv á Frí- merkjadeildini. Har var hon til sín pensjónsaldur fyri ákkurát átta árum sí›an. Men sum pensjónsnistur hevur hon onga løtu kett seg ella lati› tí›ina fari› til einkis. Tí húsi› er eins væl røkt innan sum uttan, eisini stykki› rundan um vi› blómum og runnum, sum um summari› stendur sum eitt prógv um ta› sama, sum ta› altí› hevur veri›. Ta› hevur hon gingi› sera høgt uppí, ta› veit ein og hvør, sum kennir Bergtóru. Eisini hevur hon havt til- kn‡ti til Meinigheitshúsi› og tess virksemi, og K.F.U.K. ikki at gloyma, har hon millum anna› hev- ur siti› í nevndini. So eru ta› sjómanskvinnuringurin og tílíkt, men altí› lítinlát- in, hevur hon gingi› fremst til at taka eina hjálpandi hond í, hvat ta› so skuldi veri›. At enda ver›ur ynskt henni tillukku vi› sjeyti- fimm ára degnum í dag og nógv gó› ár afturat. Dag- urin ver›ur hildin hjá soni- num Eiriki – vi› sí›una av, har hon b‡r, har børnini hava skipa› fyri. Rani Nolsøe »business developer« Alnót Rani Nolsøe í Klaksvík er settur sum »business devel- oper« hjá n‡ggja telefelag- num, Alnót, í sambandi vi›, at felagi› fyrireikar seg til fjarskiftisvirksemi í Føroy- um. Rani Nolsøe skal í høv- u›sheitum taka sær av at menna markna›arføring- ina, søluna og kundarøktina hjá felagnum. Í tí›indaskrivi frá Alnót sigur Bjarni Askham Bjarnason, stjóri, at føroy- ingar í næstum fara at hava fleiri fjarskiftisveitarar at velja millum. Hann sigur, at Alnót fer at markna›arføra allar van- ligar tænastur á fjarskiftis- økinum, og tá i› øll loyvi eru fingi til vega, fer Alnót at bjó›a út sína egnu GSM- skipan í summar. Navni› »Alnót« kundi eisinin bent á, at felagi› eisini ætlar at bjó›a út tænastur, i› hava vi› alneti› at gera. Bjarni A. Bjarnason sig- ur, at felagi› fer í sínum virksemi at tryggja før- oysku brúkarunum kapp- ingarførar prísir og tænast- ur. Rani Nolsøe, sum m. a. er kendur úr tónleikabólki- num Frændum í Klaksvík, er sonur Lis og Eli Nolsøe, fyrrverandi landsst‡ris- og tingmann Sambandsfloks- ins. Rani starvast í løtuni sum menningarstjóri í Klaksvíkar kommunu. Hann er 41 ára gamal og tekur vi› starvinum í Alnót 1. januar komandi. Sosialurin Stovna›ur: 1927 Ábyrgdarbla›stjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Bla›stjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tí›indalei›ari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Markna›ardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Dagbjørt S. Hansen dagbjort@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Bla›fólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Ey›un Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turi› Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmi›stø›in Avgrei›sla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Bla›i› ver›ur prenta› mánadag-fríggjadag klokkan 1400 L‡singar Freistir: Tekstl‡singar Størri l‡singar L‡singartorgi› Heilsanir T‡sdagsbla›i› Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsbla›i› T‡s. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsbla›i› Mik. kl. 10 T‡s. kl. 15 T‡s. kl. 12 T‡s. kl. 12 Fríggjadagsbla›i› Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsbla›i› Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri l‡singar, sum nógv arbei›i stendst av, mugu vera inni í gó›ari tí› og á›renn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbi›jast í gó›ari tí›. Stødd: Ein heil sí›a í Sosialinum er 254mm brei› og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmi› millum teigarnar er 4mm. DAGSINS MEINING Krevur nógv av bá›um pørtum Í gjár hittust umbo› fyri oljufeløgini, i› hava fingi› leitiloyvi vi› Før- oyar saman vi› umbo›- um fyri Oljumálast‡ri›. Hetta er fyrsti veruligi fundurin millum før- oyskar oljumyndugleikar og fyristø›ufeløgini (op- eratørarnar), sí›ani loyv- ini vór›u latin fyri eini tí› sí›ani. Tá loyvini vór›u latin seg›i landsst‡risma›urin í oljumálum, at loyvis- havararnir høvdu bundi› seg til stu›la uppundir ymsar verkætlanir í Før- oyum, sum m.a. høvdu til endamál at menna førleikan hjá føroyskum virkjum. Tilsamans høvdu feløgini játta› at lata knappar 100 mill. kr. til slík endamál. Higartil hava vit fingi› líti› at vita um, hvat hesin peningurin í veru- leikanum skal brúkast til, hvør hevur ábyrgdina av honum og hvørjar ringvirkningar hann kann fáa. Vit hava hoyrt, at bretska oljufelagi› BP vil seta pengar av til ein serstakan samskiftiska›- al millum Føroyar og Bretland. Men í gjár var› so skjøtil settur á eitt av teimum stóru projektunum í hesum sambandi, nevniliga stovnsetan av grunni, sum skal taka sær av út- búgvingarmálum í sam- bandi vi› eina komandi oljutilgongd. Ta› skilst, at ein stórur partur av teimum 100 mill. kr. skal kanaliserast nettupp yvir í útbúgvingarmál av ymsum slag. Hvussu hetta skal gerast var› vi›gjørt á fundinum í Oljumálast‡rinum í gjár. Vit eiga at fegnast um, at peningaorka ver›ur tøk til at menna før- oyska samfelagi› út um ta›, sum ver›ur sett av á okkara egnu fíggjarlóg. Ta› vilja altí› vera øki, sum fíggjarlógin ikki røkkur, og tá talan er um at skapa grundarlag fyri útlendskum feløgum, sum vilja gera íløgur her vi› tí vón, at tey fara at vinna pening, so er einki anna› enn náttúrligt, at tey eisini kenna ábyrgd mótvegis tí øki tey virka í. Ta› vil altí› vera ein spurningur um javnvág. Tvs. at føroyskir mynd- ugleikar eiga at kunna seta útlendskum vinnu- fyritøkum, sum vilja vinna pengar burtur úr møguligum føroyskum tilfeingi, krøv, men sam- tí›is má samfelagi› eis- ini skapa hesum fyritøk- um ney›ugu karmarnar at virka undir. Hóast føroyska samfel- agi› hevur lætt vi› at umstilla seg til n‡ggjar avbjó›ingar, so er tó greitt, at avbjó›ingin, sum liggur í n‡ggju olj- uvinnuni, er so stór og øgilig, at ta› krevst nógv av føroyskum myndugleikum og vinn- ulívi. Ta› er tí altumrá›- andi, at føroyingar standa saman heldur enn hvør í sínum lag at dyrka egináhugamál. Vit mugu standa saman - ikki sum andstø›a til út- lendsku feløgini - men fyri at tryggja okkum, at naka› skilagott spyrst burtur úr fyri heildina eitt nú vi› at kunna veita mest møguligar tænastur á einum kvali- tetsstø›i. Oljufeløgini mugu so eisini vísa for- stáilsi, tí hetta er naka› n‡tt fyri okkum, og tí mugu tey vísa ein positivan vilja móti tí føroyska samfelagnum, eisini har hetta setir teimum eyka krøv. Sosialurin NØVN Í VIKUNI Vi› hesum ver›ur kunngjørt fyri ætt og vinum, at gó›a mamma, omma, langomma og vermó›ir okkara: MAGDALENA JOENSEN (MENA) Hvítanes anda›ist í heiminum t‡sdagin 12. desember 2000, 73 ára gomul. Fari› ver›ur úr kapellinum á Landssjúkrahúsinum fríggjadagin 15. desember kl. 18, og jar›arfer›in ver›ur úr Havnar Kirkju leygardagin 16. desember kl. 13. Fyri tey avvar›andi Poul Åge, Marius, Andreas, Ey›un, Lena og Bergtóra Tøkk Hjartaliga takka vit øllum, i› mintust okkum á gullbrúdleypsdegnum 5. november. Blí›ar heilsanir og gle›ilig jól Nicolina og Joen Jacob Thomsen