týsdagur 9. januar 2001síða 2

Nr. 5 - 9. januar 2001 3 2 Nr. 5 - 9. januar 2001 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Mentan: Birgir Kruse birgir@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254mm breið og 346mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Landsstýrið leggur upp til heitt vár Tey flestu ásanna longu nú, at várið á føroyska arbeiðsmarknaðinum verður heitt. Nógvir sáttmálar ganga út í vár og í summar og nógvir eru sagdir upp. Enn eru krøv ikki sett fram - al- ment í hvussu er. Men øllum er greitt, at lønar- krøvini verða neyvan smá. Harafturat kann væntast, at onnur krøv verða til sáttmálarnar, sum nærum ikki eru broyttir í eini 10 ár. So kunnu vit spyrja, hvussu landsstýrið hev- ur tæðað undan samráð- ingunum? Eisini kunu vit spyrja, um landsstýr- ið hevur sýnt, at tað lærdi nakað av seinastu samráðingunum, sum endaðu í einum longum verkfalli á almenna ar- beiðsmarknaðinum? Svarið er, at landsstýrið hevur helst einki lisið í sól og mána, og lands- stýrið tykist einki at hava lært nakað av sein- astu samráðingum. Lønarspurningurin hongur næstan eina og aleina saman við, hvussu nógv fólk hevur at liva fyri. Tá føroying- urin rindar nógv í skatti og avgjøldum er lítið eftir. Tí økjast lønar- krøvini. Her skal eina- ferð afturat sláast fast, at samráðingar eru ikki spurningurin skatta- ella avgjaldslætta, men ein spurningurin um løn. Men tað skerst ikki burtur, at hevði sam- gongan sæð skriftina á vegginum og lækkað tað órímiliga høga skatta- og avgjaldstrýst- ið, høvdu lønarkørvini óivað verið lægri. Veruleikin er tann, at hvørki láglønarfamiljur ella familjur við meðal- inntøku fáa endarnar at røkka saman. Ráðini eru ikki til annað enn mat í munnin. Lítil og eingin peningur er til viðlíkahald, og tær flestu familjur mugu raðfesta, hvørjar rokn- ingar skulu gjaldast henda mánaðin og hvørjar kunnu bíða til februar ella mars. Nú í vetur var landsstýr- ismaðurin í fíggjarmál- um tvingaður til at lata ein skattalætta til lág- lønarbólkin, men hann er so lítil, at tað røkkur bara til ein hálvan olju- tanga! Taka vit so arbeiðs- marknaðarpolitikkin hjá landsstýrinum, so hevur landsstýrið tæðað væl fyri ósemju við at royna at fáa eina høvuðsav- talu, sum fakfeløg ikki vilja vit av, og ein ar- beiðsrætt (les arbeiðs- gevararætt) gjøgnum bakdyrnar! Harafturat hevur lands- stýrið ikki megnað at fáa eitt prístal tøkt til samráðingarnar. Tá fak- feløgini seinast vístu á, at reallønin var lækkað so og so nógv, svaraði landsstýroð aftur, at tøl- ini vóru ikki haldgóð, tí vit høvdu ikki nakrar prístalsútrokningar. Ein prístalsútrokningarskip- an skuldi gerast beinan- vegin. Men hóast tey ár eru gingin, so er skipan- in ikki liðug. Landsstýr- ið kann tí ikki fáa annað enn dumpikarakter! Vit hava ikki ráð til verkføll og vit skuldu helst varðeitt okkara góða kappingarføri, men sitandi landsstýrið slóðar væl fyri ósemjum á arbeiðsmarknaðinum og kann koma okkara annars góða kappingar- føri í vanda. Sosialurin NØVN Í VIKUNI DAGSINS MEINING Tá eg fekk boðini um, at tú ikki longur var í millum okkum, runnu nógvir tank- ar fram fyri meg. Fyrst um alt tað, sum Strøm familjan hevur verið ígjøgnum, um persónar, sum hava verið ryktir frá okkum inn í æv- inleikan. So aftur nú, nu vóru boðini efitr tær. Og vit lesa í Sálma 139,16: »Sum fostur sóu eygu tíni meg, og í bók tíni stóðu teir allir upskrivaðir, dagarnir, ið ásettir vóru, áðrenn nakar av teimum enn var komin«. Fyri eini 10 árum síðani kom eg at kenna teg. Vit vóru staddir inni í uppi- haldsstovuni á Sjómans- heiminum í Havn, vit bíð- aðu eftir bussinum, eg á veg norð til Norðdepils og tú til Oyndarfjarðar, til bát- in hjá tær, »Suðuroy«, sum lá har, gjørdur klárur til at fara á Norðhavið. Tað var lætt at koma í prát við teg, áhugamál okk- ara vóru tey somu. Tosað varð um útróðrarleiðir, og um umstøðurnar hjá útróðr- armonnum. Serliga kom eg tær uppá nær hond í 1995. Tá var á- gangurin á útróðurin við- víkjandi kvotum so harður, at flestu bátar niðan fyri 20 tons sigldu til Havnar at vísa sína misnøgd. Serliga hugsi eg um tá dagatal skuldi leggjast á út- róðrarbátarnar, tá gjørdist tú oddamaður fyri útróðrar- menninar í Føroyum, og ikki varð helmað í fyrrenn umstøðurnar hjá útróðrar- monnum aftur komu í ord- an, hetta hava vit tær at takka fyri, so eisini eftir- komararnir kunnu halda fram í hesum stætti. Tú var so sera røkin mað- ur, hetta sást eina best á báti tínum, sum tú sjálvur hevði gjørt. Báturin var fiskibátur burturav, men eisini en lyst- yacht, altíð so reinur bæði innan og uttan. Man føldi seg, sum at koma inn í eina stovu, tá man fór umborð til tín at drekka kaffi. Eg var eisini umborð á trolaranum, tú sigldi við, einaferð tit lógu á Klaksvík, har var á sama hátt eitt sera nosligt maskinrúm. Hetta lá alt so ræði fyri hjá tær, tí soleiðis vart tú av nátúr. Siðani tá tosaðu vit altíð saman ofta tvær ferðir um mánaðin, seinast fjúrtan dagar áðrenn tú andaðist. Tú vart altíð hin sami frí- lynt maðurin hvussu so um- støðurnar vóru. Føroyingar hava mist ein mann, ið vildi nakað vog serliga fyri tann meiniga mannin. Hvat stendur so eftir, nú tá alt stríð er liðugt. Tað er at hava vissa sær pláss heima há Gudi í ævin- leikanum. Mangan tosaði tú um tað kvøldið í Havn, tá tú komst til hesa sannfør- ing, at tað bert var við trúgv á Kristus, so áttu tú frið við Gud. Orðatøkini 10,25 siga: »Tá ið stormurin kemur, er úti við hinum gudleysa, men hin rættvísi stendur á ævigari grund.« Vit hava hjartans sam- kenslu við tykku, konu, børnum og systkjum og øll- um sum stóðu tær nær. Eina serliga heilsan tl mammuna, Louisu, sum hann var so hjartans góður við. Má Harrin geva tykk- um ta styrki og troyst, sum skriftirnar geva. 2. Móse- bók 23,20: »Eg sendi eingil undan tær, hann skal varða teg á ferðini og fylgja tær til staðið, ið Eg havi ætlað tær.« Tøkk til tín, sum nýliga ert blivin skipari, og á veg frá kapellinum gav tú mammu Martin blómur og nøkur troystandi orð á ferð- ini. Má signing Guds fylgja tær. Friður verið við minni- num um Martin. Vinur tín Martin Leygardagin, trettandadag 6. januar tók Harrin kæru konu mína, mammu, vermóðir, ommu og langommu okkara Elmu Mortensen, á Argjum, 88 ár heim til sín. Kistan fer úr heiminum í kvøld kl. 18. Jarðarferðin verður úr Argja kirkju í morgin, mikudagin 10. januar kl. 13.00 Minningargáva kann latast til leguhúsið í Nesvík. Johannes, Gertrud, Ragnhild, Karin, Gudmund, Sólbjørg og Jens Mortan við familju Kunngjørt verður, at elskaði maður, pápi og abbi okkara, VALDEMAR POULSEN Tórshavn andaðist á Landssjúkrahúsinum 6. januar, 60 ára gamal. Bønarhald verður í Landssjúkrahúskapellinum týsdagin kl. 18.00. Jarðarferðin verður úr Vesturkirkjuni mikudagin kl. 14.00. Fyri tey avvarðandi Ásvør Minningarorð um Martin Jákup Strøm føddur 30. august 1948 - deyður 18. desember 2000 Poul Petersen, ið and- aðist sunnudagin, var tann seinasti á lívi av teimum, sum sam- ráddist um nýggja stjórnarskipan í 1946 Eirikur Lindenskov Poul Petersen var tann sein- asti á lívi av teimum tingmonnum, sum vóru við til at samráðast um heima- stýrislógina eftir seinna heimsbardaga. Hann var valdur á ting fyri Fólka- flokkin í Eysturoy tann 30. januar í 1940, og hann sat til valið í 1970, tá fólka- floksmenn í Eysturoy still- aðu upp havnarmannin, Jógvan Sundstein, sum varð valdur fram um Poul Petersen. Í sendinevndini sum fór til Danmarkar at samráðast í januar 1946 vóru fyri Fólkaflokkin umframt Poul Petersen, Thorstein Peter- sen, bankastóri og varafor- maður Fólkafloksins og Richard Long, lærari. Fyri Sambandsflokkin vóru Kristian Djurhuus, sýslu- maður á Tvøroyri og Johan Poulsen, lærari á Strondum og Javnaðarflokkin umboð- aðu Petur Mohr Dam, lær- ari og formaður floksins og Jákup Fr. Øregaard, keyp- maður í Norðragøtu. Poul Petersen var útbúgv- in løgfrøðingur. Hann starvaðist eitt skifti sum sýslumaður í Klaksvík, og sat í Klaksvíkar sóknarstýri árini 1935-39. Hann starv- aðist seinni sum fulltrúi í landsumsitingini frá 1951 – 1971. Hann skrivaði bøkurnar, Ein føroysk bygd og bøk- urnar Føroyar í søguni. Poul Petersen var “seriøsur” og parta- politiskt stríð var ikki hansara sterka síða, sigur Hilmar Kass, sum sat á tingi saman við Poul Petersen í skeiðnum 1966-70 Jústinus Leivsson Eidesgaard Tann seinasti politikkarin, sum var við at leggja lunnar undir føroysku heimastýris- lógina, Poul Petersen úr Funningi, andaðist sunnu- dagin 99 ára gamal. Sein- astu 30 árini hann hevur livað sum pensionistur og hann hevur ikki verið so nógv frammi. Gav hann ikki søguligar bøkur úr av og á, so hevði hann næstan verið gloymdur. Men í sam- full 30 ár sat hann á løg- tingi í farnu øld og hann var við at taka tíðandi avgerðir fyri Føroyar. Hilmar Kass er ein av teimum, sum upplivdu hvussu Poul Petersen var at arbeiða saman við. Tá Hilmar Kass varð valdur á ting í 1966 fór Poul Peter- sen, uttan at vita tað sjálv- ur, undir sítt seinasta skeið sum løgtingsmaður. Í Havn ella í Danmark gekk tá ein ungur grannskoðari, Jógv- an Sundstein, og hevði ein tingmann í búkinum. Hann stillaði upp í Eysturoynni fyri fólkaflokkin í 1970 og vann á Poul Petersen, ein ósigur sum nívdi fast hjá hesum drivna politikkara norðan úr Funningi. – Eg upplivdi Poul Peter- sen sum ein ávarsaman pol- itikkara, sum var ógvuliga nærlagdur í politisku við- gerðini. Hann stríddist ikki nógv partapolitiskt, men gekk heldur eftir teimum málum, sum vóru fyri, sigur Hilmar Kass, sum í mong ár sat á tingi fyri Sjálvstýrisflokkin. – Ein annan eginleika hevði hann eisini, sum er hentur hjá einum politikk- ara. Hann hevði sera gott minni. Hann mintist polit- iskar viðgerðin nógv ár aftur í tíðina og tað lætti um hjá okkum, sigur Hilm- ar Kass. – Hann kom inn á ting saman við javnaðar- manninum J.Fr. Øregaard í 1940 og eg minnist, at teir fingu eitt blómutyssi í ting- inum, tá teir høvdu sitið í 30 ár. Politiskt stóð hann eitt sindur í skugganum á partamanninum Hákun Djurhuus, sum var ein dominerandi maður, men Poul fór ikki lætt um sítt politiska arbeiði at teirri søk. sigur Hilmar Kass. Poul Petersen var ógiftur og hann arbeiddi ein stóran part av ævini í Havn. Tó hevði hann ikki fastan bú- stað í Havn. Búði fyri tað mesta á pensinati, eitt nú á Hotel Føroyum. Tann seinasti frá 1946 Poul Petersen, ein álvarsamur politikkari Poul Petersen var ein av oddamonnunum í Fólkaflokkinum undir krígnum og eftir kríggið. Hann var maðurin aftan fyri uppskot hjá flokkinum um stýrisskipanina SJÁLVSTÝRIS- MAÐUR Eyðun Klakstein – Poul Petersen var ein vitandi maður, og hann visti altíð, hvat hann vildi. Hetta sigur eftirmaðurin hjá Poul Petersen á tingi, Jógvan Sundstein, sum í 1970 og 1974 stillaði upp í Eysturoynni, um fyrrver- andi tingmannin fyri Fólkaflokkin. Páll Petersen varð valdur á ting fyrstu ferð 30. januar 1940, og hann sæt út í eitt næstu 30 árini. Poul Petersen var for- maður Fólkafloksins á tingi, tá flokkurin var í landsstýrinum – í fimti- árunum saman við Sam- bandsflokkinum og í sekstiárunum sum partur av sjálvstýrislandsstýrin- um. Hann var eisini for- maður í fíggjarnevndini fyrst í fimtiárunum. Poul Petersen var partur av føroysku samráðingar- nevndini, sum í 1946 og 1947 var í Keypmannahavn og samráddist um framtíðar- støðu Føroya. Sjálvstýrismaður Poul Petersen myndaði saman við Thorstein Petersen og Rikard Long Fólkaflokkin undir krígnum og árini aftaná. – Poul stóð fyri upp- skotunum viðvíkjandi stýrisskipanini, sum Fólkaflokkurin hevði í krígsárinum og aftaná. Hann var ein veruligur sjálvstýrismaður, sigur Jógvan Sundstein. Tað varð sagt um Poul Petersen, at hann var tann fólkafloksmaðurin, sum stóð Jóannes bónda næstur. – Poul Petersen var væl lýddur í flokkinum og av øðrum. Hann var altíð siðiligur og sáttligur, sigur Jógvan Sundstein. Poul Petersen var tann seinasti av politikarunum undir krígnum, sum var á lívi. Hann var ógiftur. Vitandi maður Poul Petersen, tá vegasamband kom úr Funningsfirði til Funnings miðskeiðis í 80-unum Sendinevndin er komin til Keypmannahavnar. Vinstrumegin frá: Andreas Møller, skrivstovustjóri í danska forsætisráðnum, Rik- ard Long, Pól Petersen, Petur Mohr Dam, Nielsn Arup, ráðharraskrivari, Jóhan Poulsen, Jákup Fr. Øregaard, Kristian Djurhuus og Hilbert, amtmaður. Thorstein Petersen vantar á myndini