fríggjadagur 12. januar 2007síða 54

Nr. 9 • 12. - 14. januar 2007 Vikuskifti  - Eg var í starvsvenjing á Hot­el Føroyum, meðan eg gekk á kokkaskúla í Klaksvík, og tað var leið­ andi kokkurin á hotellinum, sum mælti mær til at fara í læru sum slaktari. Fór eg ong­antíð á kokkaskúla, hevði eg heldur ongantíð bliv­ið slaktari, sigur kokk­ urin umborð á línu­skip­i­ num Eystnesi, Eyðbjørn Andreasen Hesaferð hava vit ringt um­ borð á línuskipið Eystnes. Vit høvdu skiparan, Jákup Eli Ej­des­gaard og nýggja kokkin umborð, Eyðbjørn Andreasen, í telefonini. Eystnes byrjaði hendan túrin seinasta leygardag og mik­u­ dagin, tá ið vit frættu, vóru teir stadd­ir einar 7-8 fjórðingar úr enda­num á Suðuroynni. - Vit hava roynt her, síðan vit komu út. Aftrat okkum er Fugl­ túgv­an her, og teir komu nakað seinni enn vit. Skiparin, Jákup Eli Ejd­ es­ gaard, sigur, at teir fingu 14.500 pund á setuna týs­dag­ in, men annars hevur fisk­i­ skap­urin verið brúkiligur, eini 10.000 pund í miðal um dagin. Hann vísir á, at teir línubátur, sum vóru fyrstir úti eftir nýggj­ ár og gjørdu ein skjótan túr, seldu rættiliga væl. - Onkur fekk ein miðalprís, sum lá oman fyri 20 krónur fyri kilo, og tað er óførur prísur. Línubátarnir eru bundnir at streym­viðurskiftum. Tí fara ofta fleiri út í senn – og koma tí­skil eisini innaftur um somu tíð. Men tað eru nakrir, sum eru hepnir og kunnu gera onkr­an stuttan túr og selja, meðan minni línufiskur er á marknaðinum. - Vit ætlaða okkum at fiska í eina lítla viku aftrat. Veðrið hev­ur verið gott, men í kvøld sig­ur hann storm, sigur Jákup Eli Ejdesgaard. Eystnes var til fiskiskap í 237 dagar í fjør. Skipið fiskaði 1.100 tons, sum vórðu seld fyri 16,6 miljónir krónur. Mann­ing­ar­parturin var 452.000 krónur. Í telefonini hendan dagin, vit ringdu umborð á Eystnes, hittu vit eisini kokkin, Eyðbjørn Andr­e­asen, sum er fyrsta túrin við skipinum. - Eg eri nýliga byrjaður at sigla aftur og var soleiðis tríggj­ar túrar fyri jól við Eyst­ uroyingi. Nú eri eg komin um­ borð á Eystnes, og her dámar mær sera væl. Fólkið er rakst, og arbeiðsumstøðurnar sum kokk­ur eru sera góðar. Her er alt, sum mær tørvar. Eyðbjørn, sum bæði er út­ búgv­in skipskokkur og hand­ils­ slakt­ari, hevur eisini kokkast um­borð á øðrum skipum. - Eg haldi, at umstøðurnar um­borð á Eystnesi lutfalsliga eru líka so góðar, sum umborð á Akrabergi, ið er eitt nógv størri skip. Umborð á Eystnesi eru 14 mans. - Vanliga eri eg ikki á dekk­i­num, men eg tók mær olju­ klæð­ini við, tá eg fór, sigur frynt­ligi kokkurin. Eyðbjørn heldur seg vita, at hann hevur fingið fastan kjans við Eystnesi, sum hann heldur vera eitt stórt og gott skip. - Um eg sleppi, ætli eg mær at verða umborð út í eitt í fyrsta lagi fram til summarið. Vit eru jú inni ímillum túrar, og streymur og veður gera, at vit hóast alt eisini fáa nakrar dag­ar í landi. Eyðbjørn Andreasen hevur siglt í eini 10 ár tilsamans, og hesi árini hevur hann verið um­borð á fleiri skipum – heilt frá trolbátinum Hansu Mariu til flakatrolaran Akraberg. - Eg fór á kokkaskúla í Klaks­ vík eftir at Beinir, sum eg tá hevði verið við, var farin av knór­anum í kreppuárunum, sum tá vóru. Hetta var ein tíð, har trupult var at fáa kjans við nøkrum skipi. Eftir at hava ging­ ið heima í eitt ár, avgjørdi eg at fara á kokkaskúla. Prógvið sum skipskokkur fekk eg í 1994. Eyðbjørn sigur, at um hann ongantíð var farin á kokk­a­ skúla, hevði hann heldur ong­ an­tíð blivið slaktari. - Eg var í starvsvenjing á Hot­ el Føroyum, meðan eg gekk á kokkaskúla, og tað var leiðandi kokkurin á hotellinum, sum mælti mær til at fara í læru sum slaktari. Í 1999 fór hann í læru sum handilsslaktari í Miklagarði í SMS, og eftir at hann varð liðugur at læra í 2003, arbeiddi hann sum slakari har í eini trý ár. - Hotell-kokkurin segði, at fór eg í læru sum slaktari, fór eg at læra nógv meira um tað at hagreiða kjøt. Á kokkaskúlanum snúði læran seg meira um ymiskar rættir, pynt og annað. Nú er Eyðbjørn so aftur sjómaður burtur av. - Mær dámar væl at sigla. Sum er, verður hetta mítt lívsstarv fyribils – og eg havi í løtuni ikki ætlanir um annað enn at vera verandi sjómaður. Sjóverkurin bilar ikki, men tá ið vit fóru avstað hesaferð, hevði eg sjóverk í eitt gott samdøgur ella so, sigur Eyðbjørn Andreasen. Yngsti maður umborð á Eyst­ nesi hendan túrin er 17 – og tann elsti er 52. Elsti maðurin, sum annars siglir við skipinum, er 65 ár, men hann er ikki um­ borð hendan túrin. Umborð er tískil ein góður bland­ing-ur av ungum, til­komn­ um og eldri monnum – ella, sum ein maður tók til her í blaðnum: - Vit hava bæði nýtt og gott gamalt. Klumman Eirikur Lindenskov blaðstjóri Cigarin, manna­rætt­ indi og ­for­­stopp­ils­i Tað er so herligt at hoyra hvin­ ini frá roykjarum, sum halda tað vera í ordan at forpesta til­veruna hjá øðrum. Hósdagin hoyrdu vit ein ad­vo­kat – ein serfrøðing í mann­arættindum – halda tað ganga privatlívinum ov nær, at hann ikki sleppur at festa sær í ciruttina á advokatskrivstovu síni. Men tað skal valdast, hvat tú heldur ganga privatlívinum ov nær. Hetta er eitt gott dømi um, at tað altíð eru privat áhuga­ mál sum koma í fremstu røð. Ad­vok­at­urin – og serfrøðingurin í mannarættindum – heldur tað vera eina privata søk, at hann ikki sleppur at forpesta ar­beiðsdagin hjá t. d. skrivara sínum... Tað kann vera, men vit onn­ ur, sum hava dugað og hava megnað at leggja heils­u­skað­ i­­liga tubbakkið til viks – ella als ongantíð hava fest okkum í, kunnu so bara fegnast um, at landsstýrismaðurin eisini hev­ur lagt tubbakkið til viks, og at hann hevur rygg og vilja til at leggja hetta uppskotið fram. Eisini formaður Javnaðar­ floks­ins á tingi hevur fingið ilt fyri bróstið av hesum. Hann er so passaliga politiskt ó­korrekt­ ur, at man ikki kundi væntað ann­að, enn ein eina útsøgn sum »puri­tanskt forstoppilsi«. Her er tað aftur privatu á­hug­ a­málini, sum koma í fremstu røð. Hví hevur hann ikki somu hugsan, tá hann áleggur okkum eyka skatt og avjøld? Hví er tað ikki at ganga privatlívinum ov nær? Ella tá tingmenn tryggja síni ellisár við feitari pensjón, meðan palliba er við sviðusoð? Tað skal sjálvandi valdast, hvussu vit seta tingini í per­spek­ tiv – og hvat endamálið er. Eg legði av at roykja fyri 19 árum árum síðani. Um eg skuldi keypt tann dagliga sig­a­rett­ pakkan síðani, hevði tað – við dags­ins prísum – kostað mær 346.750 kr, og fyri at goldið tað skuldi eg tjent tað dupulta: 693.500 kr. Við vanligari tím­a­ løn skuldi eg arbeitt í yvir trý ár – bara fyri at goldið tubb­akkið! Umframt heilsuskaðan, so kann persónliga frælsið eisini verða dýrt (og tápuliga) keypt... umborð Skipskokkur og slaktari við Eystnesi Umborð Vilmund Jac­ob­sen blaðmaður vilmund@sosialurin.fo - Nú eri eg so aftur sjómaður, og mær dámar væl at sigla. Sum er, verður hetta mítt lívsstarv fyribils – og eg havi í løtuni ikki ætlanir um annað enn at vera verandi sjómaður, sigur Eyðbjørn Andreasen Mynd: Vilmund Jacobsen