fríggjadagur 5. januar 2007síða 11

Nr. 4 - 5. januar 2007 11 Eg segði einki í grein míni tann 28. desember um, antin Rúni Rasmussen helt tað vera gott ella rætt at senda 266B út til fólkaatkvøðu. Eg undirstrikaði tað í greinini. Eg undraðist bert yvir, at hann yvir høvur kundi nevna tann møguleikan. Tú sigur, at hann bert nevndi tað sum eitt tekniskt dømi. Veit ikki hvat tað merkir. Men eg spyrji, hvat hevði Jóan Pauli sagt, um Rúni sum eitt reint tekniskt dømi tók, at man kundi spurt Føroya fólk, um tað skal vera loyvi til at stjala ella ei. Um tað skal vera loyvt at neyðtaka ella ei. Tekniskt ella ei, so má mark vera fyri, hvat ávísir persónar siga alment. Finnur Helmsdal Hugtikin av friðarløn Nobels og smálánunum hjá Yunus og Grameen banka, samstundis sum hann av øllum alvi vil steðga heimligu vinnu­lívs­ monnum. Er hetta smá­ borgaraligt ella ber øvund uttan umhugsan Nýggjársrøður løgmans fáa altíð atfinningar frá andstøðuleiðarum. Soleiðis hevur verið og soleiðis fer at verða. Hinvegin haldi eg, uttan at fara ov vítt, at henda nýggjársrøða løgmans utt­ an samanbering man fara í søguna, sum hin mest løgna, luftiga og fyri føring­ in óviðkomandi og peri­fer­ iska. Møguliga hevur hann ikki lættan leik av so mongum orsøkum. Við temaðnum, hvussu friðar­heiðurs­lønar­­mót­tak­ ar­ar Nobels, Muhammad Yunus og Grameen banki, gera sítt arbeiði við at lata fátækum smálán, so tey við fyritøkum kunnu seta føtur undir egið borð, tosar løgmaður um samhaldsfesti, tí sum hann sigur: “Fríu marknaðarkreftirnar greiða so langt ífrá allar trupul­ leikar”. Ofta hevur verið sagt, at løgmaður undantekur at viðgera egin torgreidd mál, men tosar heldur um onnur meiri ella minni óvið­ komandi viðurskifti. Yunus, Hanus og Johan Páll Tað má tykjast løgið fyri føroyska borgaran, at sam­ stundis, sum løg­mað­ur brúkar út við helm­ing­in av røðuni at vísa hvussu hug­ tikin hann er av smálánunum hjá Yunus og Grameen banka, mótarbeiðir hann av øllum alvi heimligu vinnulívsfólkum, sum hava goldið og framvegis gjalda hundraðtalsmilliónir út í lønum sum ger, at onnur fáa sett fyritøkur á stovn, sum aftur geva øðrum fólk­ um og fyritøkum vinnu­ møguleikar. Tá Johan Páll Joensen og Frank Uhrenholt keyptu Faroe Seafood Grimsby, mót­mælti núverandi løg­ mað­ur harðliga og segði al­ment, at: “Hesir menninir mugu steðgast”. Fyri tveimum árum síðani, tá Hanus Hansen keypti meirilutan í fyritøkuni JFK, ikki bara mótmælti løgmaður gongdini, men ynskti formannin í Føroya­ grunninum frá, tí henda fyritøka nú var komin aftur har hon hoyrdi heima, nevni­ liga á privatar hendur. Løgmaður vildi hava alt at ganga umaftur, rendi “land og ríki” út í satt óveður, tí hann ikki góðtók hetta, hóast rætt var atborið. Tíbetur hevði løgmaður ikki “makt, sum hann hevði akt”. Politikarin má virða vinnulívið og lønmóttakaran Spurningurin vendur aftur og aftur, meinar løgmaður nakað við, at vit skulu verða millum fremstu tjóðir í 2015? Er hetta bert tos og dreymar, sum onnur hava ført hann út í? Hesar viðmerkingar, tí sum hesi trý árini eru farin, eftir at eg var við til at velja Jóannes Ejdesgaard til løgmann, kann bert staðfestast, at hann í mong­ um førum er bæði óreal­ist­ iskur og óseriøsur. Eg fari tí at heita á løg­ mann og øll okkara løg­ tings­fólk, latið okkum virða okkara vinnulívsfólk og okkara lønmóttakarar á fría marknaðinum, sum er so grundleggjandi táttur undir okkara framtíðar møguleikum. Latið okkum lækkað øvundatrongdina. Annars fari eg at ynskja bæði løgmanni, løgtingi og øllum Føroya fólki eitt gott og gróðrarríkt nýggjár við vónum um at land okk­ ara vinnur longur fram í oddinum. Stutt aftursvar til Jóan Paula Joensen Kann løgmaður vera so órealistiskur og so óseriøsur løgtingsmaður og samgongulimur Jógvan við Keldu Jenis av Rana hevur, síðan eg saman við Annitu legði uppskotið um at víðka grein 266B í revsilógini fram aðru ferð, áhaldandi roynt at dømt meg og mín persón til heljar. Hann hevur rætt og slætt dømt meg til at vera ein helvitismann. Sam­stundis hevur maðurin gingið runt við søgum og øðrum um meg, bert við tí endamáli at seta meg í ringt ljós og í teirri vón, at eg fór at leypa fram av undir viðgerðini av málinum. Skal bert nevna trý dømi, har Jenis hevur roynt at spilla meg út og annars døma meg burtur frá øllum møguleikum at fáa lut í tí ævinleika, sum hann dag­ liga boðar um. Fyrsta dømi snýr seg um, at eg sum lærararvikarur fyri 30-35 árum síðan for­­fylgdi næmingum av yms­­um orsøkum. M.a. tí hesir vóru synir ella døtur av fólkum, sum hoyrdu til Brøðrasamkomuna. Kann bara siga væl roynt Jenis, men hevði tú for­ talt, at eg favoriseraði bap­tista­børn, so hevði tú kanska verið eitt vet nærri sannleikanum. Sjálvandi fær man betri samband við nakrar næmingar enn aðrar, men eg havi sjálvandi ikki forfylgt nøkrum teirra. Jenis royndi at lýsa men sum ein persón, ið ikki er tolsamur. Næsta dømi er frá ting­ salinum undir 2. viðgerð av fíggjarlógini. Tá tosaði eg upp í saman um at fáa tingfólk til at stuðla und­ir, at fáa lívfrøðiliga margfeldni í okkara náttúru allýst. Jenis fór upp og vendi øllum á høvdið, hann segði at eg bert hugsaði um at ganga móti náttúruni, og hann skýrdi meg fyri antikrist. Her sipaði hann til uppskotið um revsilógina. Og nú hevur hann so í blaðgrein skýrt meg og helst flestu tjóðveldisfólk fyri nasistiskar despotar. Hetta í samband við at hann snar­aði nøkrum orðum, sum eg skrivaði um, hvat ávísur stjørnmálafrøðingur hevði sagt. Hetta og mangt annað slíkt kann ein maður, sum er floksformaður, lækni, samkomuleiðari, familju­ maður og útvarpsstjóri loyva sær. Men vit sum kenna Jenis vita, at hann sigur og ger slíkt móti betri vitan. Jenis veit væl, at eg havi ikki forfylgt nøkrum næmingi, hann veit væl, at eg eri ikki antikrist, og hann veit væl, at eg so langt frá sympatiseri við nasistiskum despotum. Men hann sigur og ger slíkt fyri at senda bestu hóskandi boðini og somuleiðis myndirnar inn í viðbreknar og aðrar mót­ takiligar veljarasálir, hetta fyri at vinna so nógvar atkvøður, sum til ber. Tað eru atkvøðurnar sum telja, og so leggur hann vertin á mátan. Jenis hevur eisini eitt starv aftur at øllum hin­ um, sum eru nevnd oman­ fyri. Hann er meira ella minni sjálvsettur stjóri á einari av himmalsku ferða­skrivstovunum her á landi. Og kanska er bæði virksemi og umsetningur størri enn á øðrum líknandi ferðaskrivstovum. Jenis er nevniliga ikki bert umboð fyri himmalekspressuna. Nei, hann útskrivar minst líka nógvar ferðaseðlar til helvitisekspressuna. Sjálvur havi eg fingið neyvt lýstan ferðaseðil frá honum til ta farleiðina. Vóni bert ikki fyri Jenis av Rana, at hann fer at uppliva tað, at tá hann skal tjekka sína ferð inn til himmals, at hann fær boðini við diskin, at ferðaseðilin er ógyldugur. Og tá Jenis so roynir at siga, at talan er um eina misskiljing, so sigur avgreiðslufólkið við Hann: Jenis, tú fekk alt givið. Tú fekk serstakan intellegens, tú fekk talugávur sum fáur, tú fekk nógv jørðiskt góðs, góða útbúgving, fólk lurtaðu eftir tær, tú hevði alla møguleikar Jenis, men tú gloymdi tað týdn­ingar­ mesta, nevniliga at hugsa og tosa frá hjartanum. Jenis góði, eingin kann mani­ pulera seg inn um dyrnar, heldur ikki tú. Sum tingmaður telist tú millum teir klárastu heil­ arnar, men tú telist eisini millum teir óærligastu, og ikki minst millum teir, sum duga allar best at gera nýtslu av ísakaldari og barbariskar kalkylu. Ein søga um kristni Kann at enda fortelja eina søgu um frálæru í kristni. Var lærararvikarur í tveimum umførum. Fyrst frá 74 til 77 á Venjingarskúlanum. Síðan tá eg kom heim sum avlædur sosialráðgevi 1980. Var fyrst nakrar góðar og gevandi mánað­ ar í stokkunum hjá Timb­ ur­handlinum, men tók so við vikarstarvi í Komm­ unuskúlanum í november. Undirvísti m.a. 6. flokk í kristni, og dámdu næm­ing­ unum so væl hesa undir­ vísing, at tey ikki vildu hoyra talan um annað enn kristni í tímunum, beint fyri jól. Fekk tvær reaktiónir frá foreldrum í samband við, at eg hevði 6. flokk í kristni. Tann eina var frá einum pápa, sum sjálvur var trúboðari. Hann gav mær eitt herðaklapp og segði takk fyri, at barn hans­ ara var vorðið væl meira áhugað í bíbliusøgu. Hann segði, at barn hansara nú skilti nógv betur tey ymsu líknilsini. Hin reaktiónin var frá foreldrum at næm­ ingi, sum hevði sagt teim­ um, at eg hevði bannað í kristnitímanum. Og høvdu tey sagt við Absalon, at tey ynsktu at klaga meg í tí sambandinum. Sjálvsagt er tað alt annað enn heppið, at lærarin bannar, meðan undirvíst verður. Men hesar báðar rættiliga ymisku reak­ tiónirnar søgdu mær ikki so lítið. Støðan í IRAK er at líkna við støðuna eftir seinra heimsbardaga og tí er dómur Sadam Hussains ein neyðug avleiðing Tá fyrrverandi forsetin í Irak, Saddam Hussein, varð dømdur og avrætt­ aður, varð formaður Sam­ bandsflokksins siteraður í fjølmiðlunum fyri at siga at rættvísi hevði sigra í Irak. Hetta var eisini fult í tráð við sjónarmiðini hjá nýggja ST aðalskrivaranum Ban Ki- Moon: “ Saddam Hussein hevði ábyrgdina av and­ styggiligum brots­gerðum og ræðuligum harðleikum ímóti sínum fólki, og vit mugu ongantíð gloyma, hvussu umfatandi hansara brotsgerðir vóru!” Sambært fjølmiðlunum undirstrikar ST aðal­skriv­ arin, at avgerðin um at nýta deyðarevsing er upp til stjórnirnar í teimum ymsu londunum, og at ongin, sum er sekur, eigur at sleppa undan revs­ing orsakað av síni ting­ar­ støðu. Gloyma skjótt Vit mugu eisini minnast at IRAK er framvegis í krígsstøðu og uppgerðin við fortíðina undir ræðu­ liga einaræðinum hjá Hus­ sein ikki enn er liðug. Fyri bert 60 árum síðan var eisini uppgerð við leiðarar í Nazi Týsklandi og flestu av oddamonnum Hitlers endaðu gálganum. Eftir at teir sameindu høvdu fríað Danmark og Norra vóru stuðl­ar hjá týskunum somu­leið­is av­rættaðir. Á politi­garð­ inum í Keyp­manna­havn var ein serlig politideild mannað til at taka sær av landasvíkjarum, sum vóru dømdir til deyða. Landasvíkjarar vóru still­aðir frammanfyri ein betongmúr og skotnir, og ein av “bøðlunum” greiddi fyri stuttum frá í sjónvarpssending at tað stóð ikki á at fáa sjálv­ boðin at manna serligu politideildina. Eiga at stuðla Tað man vera ein løgin kensla sum IRAKiskir fólka­valdir politikarar sita við, tá teir hoyra vest­ ur­lendingar verja gomlu ilmennini í løgdu landi í oyði við at føra long og kostnaðarmikil kríggj við grannalondini. Vit hava tíbetur avtikið deyðarevsing á okkara leiðum, tí vit hava í hálva øld liva eina friðarliga til­ veru og eru signaði við friði. Veruleikin í Irak er ein heilt annar og tí eiga vit ikki við okkara sjálvsrættvísi at siga irakiska fólkinum hvussu tey skulu skipað sína rættvísi uppgerð við fortíðina. Jenis umboðar bæði himmal- og helvitisekspressuna løgtingsmaður Finnur Helmsdal Deyðadómur í Irak formaður í Norðoya Sambandsfelag John William Joensen viðmerkingar