fríggjadagur 19. januar 2007síða 18

18 Nr. 14 - 19. januar 2007 tíðindi SAMBAND árni joensen fartekst@mail.dk tlf 341800 útlond – Irak-kríggið hevur gjørt, at veljararnir hava gloymt alt tað rætta, sum vit hava gjørt (bretskur ráðharri). Fýra ráðharrar í bretsku stjórn­ini mæla stjórnar­flokk­ inum til at við­ganga síni mistøk í sam­ bandi við Irak-kríggið Teir fýra ráðharrarnir siga, at skal Labour endurvinna álitið frá bretska fólkinum, noyðist flokkurin at viðganga, at mistøk eru gjørd í sambandi við bretsku luttøkuna í Irak- krígnum. Ráðharrarnir siga, at stjórnin gjørdi fleiri mis­tøk, tá hon gjørdi av at stuðla USA í at gera innrás í Irak í 2003. Hilary Benn, menn­ ingarráðharri, sigur við The Guardian, at tað var skeivt av Bretlandi at taka lut í innrásini uttan at hava minsta prógv fyri, at Irak veruliga hevði hópoyðingarvápn. – Vit eiga at taka í egnan barm, viðganga mistøkini og læra av teimum, sigur Hilary benn við blaðið. Ein annar ráðharri, Peter Hain, sigur, at stjórnin legði alt ov stóran dent á at hava góð viðurskifti við tann mest høgravenda amerikanska forsetan í nýggjari tíð, og kríggið í Irak hevur gjørt, at bretska fólkið hevur gloymt alt tað rætta, sum vit hava gjørt aðrastaðni, skrivar hann í tíðarritinum New Statesman. Tveir aðrir ráðharrar, James Purnell og Yvette Cooper, hava fyrr sagt, at Labour eigur at viðganga mistøkini í sambandi við kríggið í Irak. Eiga at viðganga mistøkini 38 fólk, teirra millum tvey smábørn, lótu lív í illveðrinum, sum herjaði stórar partar av Norðurevropa í gjár Illveðrið stóðst av einum djúpum lágtrýsti, sum kom uttan úr Atlantshavinum, og sum elvdi til nógvan vind í Onglandi, Norðurfraklandi, Niðurlondum, Belgia og Týsklandi. Har suðuri í Danmark var eisini nógvur vindur, og á oyggjunum úti fyri suðurjútsku strondini kom vindferðin væl upp um 30 metrar um sekundið. Illveðrið gjørdi serliga stóran skaða í Onglandi, har tólv fólk doyðu. Teirra millum var eitt tvey ára gamalt barn, sum kom at liggja undir einum veggi, sum rapaði. Nógv trø fóru um koll og duttu niður á vegir og jarnbreytir, og tað órógvaði ferðsluna nógv. Nógvir elsteyrar fóru eisini, og fleiri túsund húsarhald høvdu framvegis ongan streym í morgun. Í Ermasundi kom eitt farma­ skip í havsneyð. Manningin, sum taldi 26, gjørdi av at fara av skipinum, og tað eydnaðist tyrlum at bjarga teimum. Myndugleikarnir siga, at farmaskipið, sum flýtur enn, er fermst við spreingievni og ymsum evnafrøðiligum løði. Í Niðurlondum kravdi ill­veðrið fimm mannalív. Teirra millum var ein ellivu ára gamal drongur, sum feyk á ein bil. Í Týsklandi doyðu sjey, teirra millum eitt átjan mánaðir gamalt barn, sum fekk eina hurð oman yvir seg. Í Týsklandi var vindurin so nógvur, at fyri fyrstu ferð nakrantíð bleiv øll tokferðsla avlýst. Í øllum londunum noyddust loftferðslumyndugleikarnir at avlýsa nógvar flogferðir, og toksambandið tvørtur um Ermasund varð eisini steðgað. Í morgun koyrdu tokini aftur sum vant. Illveðrið helt fram inn yvir Miðevropa, og bretsku veður­menninir søgdu í gjár, at veðrið kundi blíva uppaftur verri har. Í morgun høvdu umleið 20.000 húski í Eysturríki ongan streym, tí elveitingin var farin av vindinum. Illveður í Evropa Tann 24 ára gamli amerik­ anski hermaðurin Paul Cor­tez hevur viðgingið, at hann var við til at neyðtaka eina irakska gentu í bygd­ ini Mahmoudiyah tann 12. mars í fjør. Aftan á neyð­­tøkuna skutu hann og fel­­agarnir gentuna, eina yngri systir hennata og for­ eld­ur teirra. Verjin hjá Paul Cortez sigur, at hermaðurin hevur játtað seg sekan fyri at sleppa undan deyðadómi. Ein fel­agi hansara, tann 23 ára gamli James Barker, hev­ur fyrr fingið lívlanga fongs­­­ulsrevsing í sama máli. Hann játtaði seg eis­ ini sek­an. Játtaði seg sekan Edmund Stoiber, sum er for­maður í týska stjórnar­ flokkinum CSU, kunngjørdi í gjár, at hann stillar ikki upp­aftur, tá formansval verður í flokkinum tann 30. september. Orsøkin til av­gerð hansara er, at leysa­tíðindi vilja vera við, at floksleiðslan njósnaðist ímóti einum av tinglimum floksins, sum hevði funnist at Stoiber og hinum í leiðsluni. Endamálið við njósningini skal hava verið at spinna onkra søgu um privatlívið hjá tingliminum. Nýggj hagtøl hjá norsku heilsumyndugleikunum vísa, at meiri enn helm­ing­ urin av teimum yngru kvinn­ unum í Oslo, sum gerast við barn, velja at taka fostrið. Tølini umfata bara kvinnur av norskum uppruna, og sum eru yngri enn 25 ár. Somu tøl vísa, at árliga fáa umleið 14.000 norskar kvinnur fosturtøku, og at tað eru yvirhøvur ungar kvinn­ur í Oslo og norðuri í Finnmørkini, sum velja at taka fostrið. Nógvar fosturtøkur Stoiber fer frá Edmund Stoiber STUTT SAGT