fríggjadagur 5. januar 2007síða 14

Nr. 4 • 5. - 6. januar 2007 Vikuskifti 14 er, kann vera torført at siga, held­ur Peter Holm. Hóast Kaupthing longu nú, umvegis móðurbankan í Íslandi, hevur fingið ein rím­ u­liga stóran part av køkuni í Før­oy­um, so er Peter Holm ikki nøgd­ur. - Tað er ikki nakað ókent fyr­i­brigdi, at um tú fyrst byrjar at verða nøgdur, so blívur tú dov­in, og so ert tú liðugur, sig­ ur Peter Holm. Jan Otto Holm letur ongan iva vera um, at Kaupthing hev­ur slóðað veg fyri hin­um peningastovnunum á íløg­u­ øki­num. At hinir eru komnir aft­an­á og eru farnir at gera tað sama, tulkar hann sum, at Kaupthing hevði fatur á rætta end­a­num frá byrjan av. - Vit vóru teir fyrstu í Før­ oyum við ymsum tænastum. Vit vóru teir fyrstu sum burt­ ur­av vendu okkum til kundar, sum ynsktu at gera øðrvísi íløg­ ur enn at seta pengar á bók, og vit vóru eisini teir fyrstu sum byrjaðu at gera tær hall­tryggj­ aðu íløgurnar, sum tað nú er so nógv fokus er á, sigur hann. Ert tú ikki bangin fyri, at tit verða yvirhálaðir at hinum. - Nei, als ikki. Eg trúgvi upp á okkara dy gdir, og eg eri als ikki bangin fyri kapping, tvørt­ ur­í­móti er tað bara gott, leggur hann afturat. Men heldur ikki á íløg­u­øki­ n­um ætlar Kaupthing sær at vera discount-banki, men kort­ ini ivast Jan Otto ikki í, at teir vera kappingarførir. Burtur við antitrust-lóg Eitt sunt og væl rikið vinnulív er ein fortreyt fyri, at lán­veit­ arar eisini kunnu vinna pening, og tí fylgir stjórin á Kaupthing við gongdini á hesum øki. Væntar tú, Peter Holm, at vit koma at síggja eitt meiri fjøl­broytt vinnulív í Føroyum í fram­tíð­ini? - Tað vóni eg. Vit koma helst at síggja eitt meiri dy namiskt vinn­u­lív við einum meiri dy n­ am­isk­um eigaraskara. Teir nógvu virkishandlarnir, vit hava sæð seinastu tíðina, eru heilt av­gjørt eitt gott heilsutekin. Al­samt størri krøv verða sett til nýggju eigararnar um renting av eginpeningi, og tað haldi eg er sunt, sigur Peter Holm Men fer tað ikki at gerast ov tungt hjá nýggju eigarunum at for­renta eginpeningin, tá teir seta seg í so nógv størri skuld, enn gomlu eigararnir gjørdu? - Eingin sigur, tað skal vera so lætt, men teir nýggju eig­ ar­ar­nir skulu duga betri enn teir gomlu. Og at teir nýggju eig­ar­arnir, hvør í sínum lagi, seta størri krøv til sín sjálvs er nakað, sum vil gagna øllum sam­fel­ag­num sum heild, held­ ur Peter Holm. Peter Holm er ikki feg­in um, at broytingin í lóg­ini um vinn­ uligan fisk­­i­skap, sum verður løgd fyri tingið í næstum, setir stórar avmarkingar fyri samanleggingum av fisk­i­loyv­ um. Hetta kallar hann fyri ant­i­trust-lóg. - Hesar forðingar fyri sam­an­ legg­ing­um seta fiskivinnuna í eitt land­bún­að­ar­líkn­andi støði, har hvør bóndi hev­ur sín garð. Hetta er ikki gott, tí fyritreytin fyri at fáa sum mest burturúr fiskivinnuni er, at ríkidømið verða gagn­nýtt­ir á mest effektivan hátt, og tað vísir seg, at tess størri eind­ ir­nar eru, tess betri eru tær førar fyri at vinna pening, si­g­ur Peter Holm. Hann heldur ikki, at mið­ savn­an av fiskiloyvum í sær sjálv­um er av tí ónda. - Eg síggi tað ikki sum nakra nátt­úr­u­r­lóg, at ein og hvør føroyingur skal kunna fáa eitt fisk­i­loyvi. Um málsetningurin er at býta fiskatilfeingið út á nakrar smáar eindir, so fáa vit ikki gagn av teimum fyri­mun­ um, sum stórrakstur hevur, held­ur stjórin í Kaupthing. Pilka ov nógv við smálutir Peter Holm heldur, at føroyskir pol­it­ikarar hava lyndi til at blanda seg ov nógv í smálutir hjá vinnulívinum, samstundis sum teir hugsa ov lítið um tær stóru linjurnar – ella karmarnar – sum vinnan upp á longri tíð skal virka undir. - Tað er umráðandi at skapa støð­ug­ar politiskar karmar fyri vinn­una. Politikarar hava ringt við at halda fingrarnar burtur, har teir burdu latið vera við at pilka við. Her hugsi eg serliga um antitrust-lógina, sum nú er kom­in á tingborð, sigur hann. Er nakað gott at siga um vinn­u­politisku karmarnar í Før­oyum? - Ja, har fekst tú meg. Tað er altíð lættari at finnast at enna at rósa. Men tá vit nú eru inni á hesum, lat meg so nevna partafelagsskattin. Tað er sera positivt, at part­a­felags­skatt­ ur­in er lutfalsliga lágur, og ynsk­i­ligt hevði verið, um henda gongd­in hevði hildið fram. Á tann hátt kunnu vit draga út­lendsk virkir hendanvegin at gera íløgur í okkara landi, sigur Pet­er Holm. Part­afelagsskatturin er í løt­uni 18 prosent. Er tað ikki rím­u­ligt, at vinnan eisini lyftir sín part av skattabyrðuni? - Jú avgjørt! So er eitt mark fyri, hvussu nógv partafelagsskatturin kann lækka? - Tað er eisini ein spurn­ ing­ur, hvat tú vilt við part­ a­fel­a­gs­skatt­inum. Vilt tú draga fremmandar íløgur hend­avegin, so skulu vit hava nakrar­ fyrimunir, sum okkara grann­a­lond ikki hava, sigur hann. Samanumtikið heldur Peter Holm tað vera av alstórum týdn­ ingi, at vinnan fær støð­ug­ ar karmar at virka undir, og at tað ikki altíð verður lóggivið hvørja ferð, okkurt smávegis er á vási. Og hann skilir fram­ vegis ikki, hvat endamálið er við antitrust-lógini hjá Fisk­i­ mála­rá­ðn­um. Men sum virkandi vinn­ ulívsmaður innan fíggjarheimin til­lag­ar hann og Kaupthing seg til teir givnu karmar, sum poli­ti­ k­ar­ar­nir seta. So­leiðis er tað! 36 ára gamli Jan Otto og 38 ára gamli Peter eru ávik­a­vist íløgustjóri og stjóri í Kaup­thing Bank. Bankin hev­­ur nú tikið enn eitt stig longur fram á leiðini til at gerast ein veruligur pen­ing­a­ stovnur í Føroyum Mynd: Jens Kristian Vang