mánadagur 12. februar 2007síða 10

10 Nr. 30 - 12. februar 2007 Tað, sum er hent í seinastuni við Sambandsflokkinum og Tjóðveldisflokkinum, tykist standast av einum nýggj­um ráki í føroyskum politikki. Tað, sum eyðkennir hetta rák er, at ávísir politikkarar og teirra veljarar orien­tera seg meira eftir átrúnaðarligum enn eftir polit­ iskum linjum. Hetta rákið kom við núverandi Mið­flokk­ inum og hevur hetta rákið støðugt vundið upp á seg. Fyri nøkrum árum kunndu allir flokkar rúma øllum átrún­aðarligum áskoðanum, samkomum og fólka­kirkj­ unar limum. Tað, sum var avgerandi, var politiska áskoð­­anin. Hetta var í tráð við meginreglu í okkara fólka­­ræði, sum snýr seg um, at vit býta okkum upp eftir okkara politiska og ikki eftir okkara átrúnaðarligu sjónar­miðum. Tað tykist, sum tann gamla demokratiska megin­reglan um átrúnað fyri seg og politikk fyri seg er undir sterkt vaksandi trýsti. Við hesum nýggja ráki er føroyskur politikkur komin til eitt vegamót, sum allir teir gomlu flokkarnir mugu fyrihalda seg til. Úrslitið av hesum nýggja ráki er eins týðuligt og tað er komið óvart á flokkarnar í hesum føri Sambandsflokk og Tjóðveldisflokk. Næstu ferð verður tað onkur annar flokkur, sum kemur at gera hesa royndina. Tað er iva­ samt, hvørt hetta nýggja rákið gagnar fólkaræðinum. Hví skal lóggávuvaldið nýtast við átrúnaðarligum enda­ máli? Skulu fólk við lóg noyðast til at hava ávísa trúgv ella til at trúgva tað sama sum politiska valdið? Var tað ikki júst hetta, at statsvaldið tvingaði fólk til ávísa trúgv, sum førdi til kúgan og trælkan í gomlum døgum? Er ikki átrúnaðarfrælsið í grundlógini ein ómissandi rættur hjá borgarunum i einum fólkaræði? Tað er ikki vandaleyst, at føroyskur politikkur er við at flyta seg inn á hesa nýggju kós. Forsprákararnir eru harðmæltir, og tann, sum talar ímóti, kann skjótt verða stemplaður sum ógudiligur, sum er nakað av tí versta ein rættur føroyingur kann vera. Alfred Olsen og Karst­ en Hansen hava átikið sær eina sera stóra ábyrgd við at fara inn á hesa leið. Teir kunnu við avgerðum sínum slóða fyri einum valstríði, sum fer at snúgva seg um átrúnað heldur enn um politikk. Hetta er valla gagnligt fyri nakað og als ikki fyri demokratiið, sum er tað besta, ið vit eiga. Vit skulu ikki ferðast langt fyri at koma til lond og samfeløg, sum eru syndrað av beiskum átrúnaðarligum stríði og ósemjum. Er tað nakar, ið ynskir sær írsk ella balkanansk, fyri ikki um at tala irakisk viðurskifti her í okkara elskaða, friðarliga og djúpt kristna landi? Hví so blanda politikk og átrúnað? Hvør vinnur við hesum og hvat verður vunnið við at politisera átrúnaðarligu viðurskifti og trúarlív føroy­ inga? Hvønn rætt hava ávísir politikkarar og flokkar til at taka sær patent uppá kristindómin? Tað er ein spurn­ ingur, sum mong munnu seta sær í hesum døgum. Sosialurin Átrúnaður og politikkur SAMBAND eirikur lindenskov eirikur@sosialurin.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Henrietta Hammer henrietta@sosialurin.fo Birgir Waag Høgnesen birgir@sosialurin.fo Bjarta Joensen bjarta@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Niels Uni Dam nielsuni@sosialurin.fo Teitur Joensen teitur@sosialurin.fo Eyðhild Jacobsen eydhild@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Kykmyndir: Alvin Ellebye Andersen alvin@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 og boða frá, leygardag tó frá kl. 11.00-13.00 Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað­leiðsl­an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kvinna biður Brynhild Thom­sen um umbering fyri mistak í nýggjastu Kvinnu nr. 1/2007. Av misgávum er navnið hjá Brynhild komið at standa við okkara egnu grein og manglar við tær greinarnar, sum hon hevur skrivað. Brynhild Thomsen hevur nevniliga skrivað áhuga­ verdu greinarnar um Benju Stig Fagerland, Elisabeth Møller Jensen og Trine Gre­ gorius. Her vantar hennara navn. Brynhild hevur ikki skriv­ að innleiðandi tekstin við kunning um kvinnudagin 8. mars. Og av misgávum stendur hennara navn her. Vit eru sera hørm um mis­ takið. Brynhild er ein sera dugnaligur og seriøsur jour­ nalistur. Vit vóna, at okkara mistak ikki fer at ávirka henn­­ara umdømi negativa vegin. Hinvegin vóna vit, at góðu greinarnar undirstrika hennara dygdir sum jour­ nalistur.   Kvinna takkar Brynhild Thomsen fyri hennara stóra og væl úr hondum greidda arbeiðið. Umframt at skriva greinarnar, hevur Brynhild verið ein góður samstarvs­ partnari til at finna røttu nøvn­ini til Kvinnudagin 8. mars og til at gera samrøð­ urnar. Vit takka Brynhild fyri góða samstarvið og biðja orsaka mistakið. Umbering til Brynhild Thomsen Blaðstjóri Lena L. Mohr Løgtingið hevði aðalorða­ skifti um fólkaskúlan, og hevði eg fyrireikað meg til orðaskiftið. Men eg kom ikki so langt, tí eg endaði á skaðastovuni, tí eg kom í eitt ferðslu­ óhapp. Mær tykist, at í hesi orrustu loypa fólk upp, sum so ofta, og siga at einasta rætta er at leggja skúlan út til kommununar. Hví skuldi tað verði tað rætta? Ikki tí, kommunurnar umsita meginpartin av skúlaverkinum. Tær kommunur, sum hava verið tyngdar av láns­ byrðum, og sum ikki eru náddar niður, har ið landið krevur skuld at verða, fáa ikki loyvi at gera nakað við skúlan viðv. umbygging ella nýbygging. Hetta er eitt sum má rætt­ ast, at kommunurnar gerða bestu karmar til børnini. Síðani fari eg at skriva tað, sum skúlastýrið á Sandi vísti mær á, og kann eg ásanna tað sama frá Skop­un­ ar skúla. Eg fari at skriva brævið so nøkurlunda, sum eg fekk tað. Her verður víst á, at hesi 10 árini hava børn í ein­ um minni skúla fingið 600 til 800 tímar minni enn í ein­ um størri skúla. “Í fjølmiðlunum herfyri hoyrdu vit, at ført varð fram, at allir 1. flokkar í land­inum hava sama tíma­ tal. Men so er ikki. Vit eru foreldur, ið hava samanborið tímatalvur hjá okkara børn­ um við tímatalvur í øðrum skúlum, og har er munur á. Børnini í okkara skúla hava minni tímar um vikuna enn onnur børn í landinum. Hvussu ið hetta verður roknað út í Menta­mála­ráð­ num, kemur sum so ikki okk­um foreldrum við, men vit eru eitt samt skúlastýrið, ið heitur á tykkum, um at gera eitthvørt við hesa støðu, so at vit eisini kunnu gera okkara til at vánaligu úrslitini hjá Pisa-kanningini fara at venda innan næstu kanning í 2009. Sum er sigur Pisa-kann­ ingin, at børn ið ganga á smærri skúlum klára seg verri enn børn, ið ganga á størri skúlum. Og mann ein av orsøkunum ikki vera tann, at børnini í smærri skúl­un­um hava færri tím­ ar? Eitt barn í 1. flokki í okk­ ara skúla hevur 17 tímar, og tá fær tað deilda undirvísing, tað vil siga, at tað eru tveir flokkar í hvørjari stovu. Um børnini í okkara skúla so hava minni tímar enn hini børnini í 10 skúla­ ár, so kann roknast út, at tey í hesi 10 árini verður tað til ein 600 – 800 undir­vís­ing­ artímar. Hetta er als ikki nøktandi, og hetta mótmæla vit harð­ liga!” Sum vit síggja, so eru møguleikarnir nógv verri úti á minni skúla. Minni tím­ar tí flokkarnir eru 2 býtt­ir. Skúlarnir verða ikki gjørd­ ir til tann tørv nútíðin krev­ ur, tí sum áður nevnt, fáa kommunurnar ikki loyvi at lána til t.d. skúlar. Hvussu er stætt við børn­ unum, sum krevja serundir­ vísing, vegna at tey eru sein? Tað er ein kampur, sum ikki er at koma í gjøgnum. Tímarnir til sertørv minka og minka. Ofta er svar­ið, at onkur skal koma og meta um næmingin, eftir at skúlastýrið hevur gjørt vart við henda stóra vanda. Eg havi so upplivað, at spurt eftir nær hesin kemur, ella sum skriftin sigur, skulu vit vænta ein annan?. Hesi viðurskifti skulu virka! Tá tosað verður um, at børn skulu fyrr í skúla, so er mítt svar nei. Og um 10. flokkur skal strikast, so er mítt svar: Hann skal verða. Til seinast. Formaðurin í Lærarafelagnum hevur ver­ ið nógv frammi, og hevur hann ein brennandi vilja fyri at fáa ein betur fólka­ skúla, og eri eg so samdur við honum, at peningur skal á borðið. Álvaran við fólka­ skúlanum eiga vit løgtings­ fólk at taka til okkum. So latið okkum øll rætta hendur út og vísa okkara besta vilja. Lærarar, foreldur, skúla­ stýrið, kommunur og land­ ið. Latið okkum gerða bestu karmar fyri okkara børn. Ein útrætt hond til Fólkaskúlan Løgtingsmaður og borgarstjóri Gerhard Lognberg Hjartaliga væl­ komin inn í Mið­flokkin Hansen! Eg fari at takka tær, at tú stóð fæst við tít val vegna grein 266B. Eg taki hatt­ in av fyri einum manni, ið stendur við sítt orð. Tað er gott at vita, at tú valdi Miðflokkin til tín flokk, sum hevur somu pri­meru mál sum tú sjálv­ ur gongur inn fyri. Eg veit, at tú kemur at sigra við hesi avgerð, og vit fara at vaksa enn meir til komandi val, hvør veit, um vit ikki verða fýra ella enn fleiri. Karsten, hjartaliga væl­ komin inn í flokkin. Varamaður á tingi Vinjard Johansen