fríggjadagur 30. mars 2007síða 4

4 Nr. 64 - 30. mars 2007 tíðindi Í ávísum førum ber tað til at seta upp­tø­ ku­tól upp fyri at an­sa eftir fólki, sigur Dá­tu­ ef­tir­litið Brotsverk Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Tað kann ikki útihýsast, at tað ber til at seta upptøkutól upp ymsastaðni at ansa eftir fól­ki. Men tað skal vera inn­ an­fy­ri heilt ávísar karmar. Tað sigur Ingunn Ei­riks­ dót­tir, stjóri í Dá­tu­ef­tir­lit­in­ um. Hon sigur, at spurningurin um at ansa eftir fólki við upp­tø­ku­tól­um er lógarfest í yms­um lógum. Vit hava bæði per­sóns­upp­lýs­ing­ar­ lóg­ina, lógina um “forbud mod privates tv-over­våg­n­ ing” og harumframt hevur ei­si­ni revsilógin reglar um he­si viðurskifti. - Reglurnar eru ymiskar alt eftir hvør tað er, sum an­sar eftir og hvør útgerð verð­ur nýtt. Men yvirskipað kann sigast, at privat kunnu ik­ki hava eftirlit við fólki á al­menn­um plássum. - Verða treytirnar í lógina hild­nar kann tað ikki úti­hýs­ ast, at eftiransing við upp­tø­ ku­tól­um ber til fyri at tæna á­vís­um sakligum en­da­mál­ um. Men hon leggur dent á, at het­ta er eitt stórt inntriv í priv­at­lív­ið hjá fólki. - Verða upptøkutól sett upp, verða øll skrásett, sum eru á plássinum, sum upp­tø­ ku­tól­ið er á og tað er eitt ál­vars­li­gt inntriv í priv­at­lív­ ið. - Tí er tað ein treyt, at eitt slíkt inntriv hevur sera stórt sam­fel­agsligt gagn. Men hon heldur eisini, at eitt so stórt inntriv eigur al­tíð at vera seinasta loysn­ in, sum bara eigur at royn­ ast, tá ið allir aðrir mø­gu­ leik­ar eru troyttar til fá­nýt­ is. Skal vera sakligt Hon sigur, at hon kann ikki siga nakað um ítøkilig mál, el­la ítøkiligar ætlanir. Tí tos­ ar hon bara um málið yvir­ skip­að. - Er endamálið við einum upp­tø­ku­tó­li at uppklára brots­verk, er hetta eitt sak­ ligt endamál, men tó má um­hugs­ast um endamálið ik­ki kann røkkast á annan hátt, eitt nú við at løgreglan er sjónligari í býnum. - Hetta er eitt so stórt inn­ triv í rættartrygdini hjá fól­ ki, at tað eigur ikki at vera sett í verk, fyrrenn allir mø­gu­leik­ar eru troyttir fyri at røkka endamálinum á ann­an hátt. Tað heldur Dátueftirlitið hev­ur eina størsta týdning í slík­um føri. Hinvegin sigur Ingunn Ei­riks­dótt­ir, at tað kunnu ei­si­ni hugsast at vera dømi, har ágóðin er so mikið stór­ ur, at fólk eiga at tola, at tey verða eftiransað við upp­ tø­ku­tóli. - Men verða upptøkutól sett upp, skulu reglar gerast um trygdina hjá teimum, sum verða eftiransað. Ì hes­ um sambandi er tað altíð ein treyt, at skelti eru sett upp, har tað stendur, at økið verð­ur eftiransað við upp­tø­ ku­tó­li, og tað er eisini ein treyt, at upptøkutólið skal ik­ki geva fleiri upplýsingar enn neyðugt. Ì hesum sambandi nevnir hon, at eitt mál hevur verið uppi í sambandi við eitt vev­ myn­da­tól hjá Strand­ferðs­lu­ ni á kajøkinum í Klaksvík. Snýr tað seg um vev­myn­da­ tól, er treytin vanliga, at fólk skulu ikki kennast aft­ ur á myndini, uttan so at tey h­a­va givið samtykki. Í málinum um Strand­ ferðs­lu­ni var endamálið at sígg­ja, hvussu nógvir bilar bí­ða­ðu eftir at sleppa við strand­fa­ra­skipunum. - Ì hesum føri metti Dá­tu­ ef­tir­lit­ið, at tað var nóg mik­ ið at síggja bilarnar og ikki, hvør var í teimum. Tí setti ef­tir­li­tið sum treyt, at mynd­ in skuldi zoomast út og at mynd­in skuldi vera svørt/ hvít og so kornut at per­són­ ar ikki kundu kennast aftur. Men hvør skal so meta um, hvussu neyðugt tað er at seta upptøkutól upp. - Tað má vera tann, sum setir upptøkutólið upp, men fram­man­und­an mugu tey so hava gjørt sær greitt, at treyt­ir­nar í lógini eru hild­ nar. - Men ein og hvør, sum verð­ur avmyndaður, kann ge­ra vart við seg hjá tí, sum hev­ur sett upptøkutólið. Er tal­an um eitt øki, sum er fevnt av Dátueftirlitinum, ber til at gera vart við seg hjá eftirlitinum og annars ber altíð til at melda ella roy­na málið í rættinum. Men hon leggur afturat, at er ætlanin at fara út um tað, sum lógin loyvir til, verð­ur neyðugt at broyta lóg­ir­nar. Eftiransing við myndatóli eigur at vera síðsta loysnin - Verða treytirnar í lógina hildnar kann ikki útihýsast, at eftiransing við upptøkutólum ber til fyri at tæna ávísum sakligum endamálum. Og at uppklára brotsverk kann vera eitt sakligt endamál, men fyrst eigur at verða umhugsað, um endamálið ikki kann røkkast á annan hátt, sigur Ingunn Eiriksdóttir, stjóri á Dátueftirlitinum Tað hevur alstóran týdning, at ar­beið­ið at gera Ská­la­fjarð­ar­ tun­nil­in ikki dregur út. Tí skal tunn ilin hvør­ki bjóðast út el­la verða almenn ur, si­ga tær tríggjar kom­mun­ ur­nar við Ská­la­fjørð­ in Skála­fjarð­ artunnil Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Arbeiðið at gera und­ir­sjóv­ ar­tun­nil­in ímillum Ská­la­ fjørð­in og Streymoynna, má undir ongum umstøðum dra­ga út. Tað kann Hans Jacob Lam­hau­ge, borgarstjóri í Ru­na­vík ikki siga nóg greitt. Og hann talar ikki bara fyri seg sjálvan. Teir tríggir bor­ga­r­stjór­ar­ nir í Runavík á Nesi og í Sjóv­ar Kommunu, hava nú lagt seg út í kjakið um Ská­ la­fjarð­ar­tunn­i­lin og um hann skal bjóðast út ella ik­ki og um hann skal vera priv­at­ur ella almennur. Í eini áheitan á po­li­tik­ar­ ar­nar heita teir tríggir stað­i­ li­ga á teir um at hildið verð­ ur fram eftir tí leisti, sum arbeitt hevur verið eftir nú í fleiri ár. Tað merkir, at teir vilja, at politikararnir skulu lata pri­va­ta partafelagið fyri Ská­l­a­fjarð­artunnilin sleppa ígon­gd við arbeiðið. Og tað skal vera uttan drál. Skunda undir Hans Jacob Lamhauge sig­ ur, at tað, tey ræðast al­lar­ mest, er, at arbeiðið upp á tun­nil­in verður seinkað. - Orsøkin til at vit tríggir bor­g­ara­stjórarnir gera vart við okkum, er fyrst og fremst fyri at skunda undir æt­lan­ina, sigur hann. Tí heldur hann, at tað hev­ ur stóran týdning, at tað verð­ur partafelagið, sum hev­ur arbeitt við ætlanini al­la tíðina, eisini sleppur at full­fø­­ra hana. - Verður arbeiðið nú bjóð­ að út, fer tað bara at seinka tun­li­n­um. Og skal hann ver­ ða almennur, verður hann part­ur í eini raðfesting hjá land­in­um Har eru nógvir tun­lar frammanundan og so veit ongin, hvar í rað­fest­ing­ ini, Skálafjarðartunnilin verð­ur. - Hetta er eisini ein so mik­ið stór verkætlan, at skal hann verða almennur, fer hann at binda landsins fígg­jar­orku í fleiri ár og so­statt fer hann at forða fyri út­bygg­ing­um aðrastaðni. Tí hal­da vit avgjørt ikki, at tun­ nil­in skal leggjast undir tað al­men­na, sigur Hans Jacob Lam­hau­ge. Men verður hann boðin út, hevði tað so seinkað hon­ um í meiri enn eitt ár, ella so? Tað vita vit ikki. Verður pilkað við ætlanina nú, er ómøguligt at vita, hvørja lagnu hon fær. Tað einasta, vit vita, er, at tey, sum hava arbeitt við tunlinum, eru komin væl áleiðis og eiga at sleppa at halda fram fyri at stígur ikki skal koma í. Landsverk sigur eisini, at verður tunnilin privatur, fer tað at vera væl dýrari at koy­ ra ígjøgnum hann, tí kravið til avkast fer at verða størri, enn um tunnilin var al­men­ nur? - Hatta duga vit ikki at sígg­ja. Vit duga bara at sígg­ ja tað, at verður tað ov dýrt at brúka hann, fara fólk ba­ra at koyra tað gomlu leið­ina eftir oyggj ístaðin, tí tað kostar einki. At vit lon­ gu hava eina farleið eftir oyggj, er best hugsandi prís­ til­lag­ing­in, sum hugsast kann, sigur hann. Annars skulu helst sam­ ráð­ing­ar verða millum fel­ ag­ið, sum skal gera tunnilin og landið um eina loysn, sum er so bílig sum gjør­ ligt. - Verður tað ov dýrt, verð­ ur tað so undir øllum um­­ støð­­um bara tey, sum brúka tun­nil­in, sum koma at gjal­ da og ikki øll hini, sig­ur Hans Jacob La­m­hauge. Hevur stóran skund Borgarstjórin í Runavík sig­ ur, at tað merkja týðiliga, at bæði privatfólk og vinnulív ba­ra bíða eftir, hvørja lag­ n­u, Skálafjarðartunnilin fær. - Verður tunnilin gjørdur, hev­ur tað ongan týdning at búg­va á Skálafjørðinum og at arbeiða í Havn, tí tað verð­ur lítil munur á at búg­ va á Skálafjørðinum og at búg­va í Hoyvíkshaganum. - Tað sama ger seg gald­ an­di fyri vinnulívið, tí ei­si­ ni vinnuliga hevur tað al­stór­an týdning fyri fram­ tíð­ar­æt­lan­ir­nar at vita, hvør­ ja lagnu tunnilin fær. Hans Jacob Lamhauge sig­ur, at fyri fram­tíð­ar­æt­lan­ ir­nar hevur tað sostatt stór­ an týdning, at ein avgerð verð­ur tikin um tunnilin sum skjótast, so at bæði priv­at­fólk og vinnulív kun­ nu leggja til rættis eftir tí. Skálafjarðartunn il má ikki draga út Tað, sum borgarstjórarnir við Skálafjørðin ræðast mest, er, at arbeiðið at gera Skálafjarðartunnilin, verður seinkað. Tí vilja teir hava Løgtingið at lata privata partafelagið sleppa ígongd við arbeiðið og tað skal vera uttan drál