fríggjadagur 9. mars 2007síða 23

Nr. 49 • 9. - 22. februar 2007 Vikuskifti 23 parl­a­mentariska grundarlagið undi­r heimamarknaðarverju og isolasjón frá útlendskari kapp­ing. Fleiri politikarar hava be­ dýrað okkum, at føroyski fígg­ing­armarknaðurin er “fult li­b­eraliseraður” og at ein og hvør útlendskur banki kann koma á føroyska marknaðin, bara hann hevur hug. Men hvussu vita teir tað? Hvussu mát­ar man tað? Og man má so eisini spyrja: var føroyski fígg­ing­ar­marknaðurin ein fríur marknaður, hví skal søl­ u­til­gongd­in so leggjast soleiðis til rættis, at hon í frægast møg­u­ligan mun skal forða fyri at ein útlendskur banki fær fótafesti her heima sum van­lig­ur innskotsbanki? Er tað ein lib­e­r­ alur marknaður við fríum nið­ur­ seturætti? Tað kann heldur ikki standa ó­svar­að, at Annfinn Kall sberg sig­ ur – ”Tað vildi verið til óbót­aligan skaða fyri føroyska sam­felagið, um til dømis ein útlendskur íleg­ gjari setti seg á avgerðandi mei­ rilutan av partabrøvunum. Hetta kundi sum fráleið sett okkum í eina monopolstøðu, sum í síðsta enda hevði gjørt, at kappingin á peningamarknaðinum hvarv.” Eitt minsta mark av skili má vera í. Um onkur eigur meirilutan í Føroya Banka, so hevur tað als onki við monopolisering av føro­ yska fíggjarmarknaðinum at gera. Um viðkomandi var útlendingur ell a føroyingur, er rætt og slætt irrelevant. Monopoll íknandi støðu og monopoll íknandi prísir kunnu vit saktans fáa um tveir stórir bankar á marknaðinum kunnu gera sátt um stóran rentumarg­i­nal ell a høgar kostnaðir. Tveir bank­ar, sum hóast eina ávísa kapp­ing um kundarnar, megna at gera sær lívið lætt við tigandi avtalum um príslegu og markn­að­arpart. Hetta hendir utt­an mun til um eigarin er før­oyskur ell a útlendskur. Man kundi enntá freistast til at hildið, at møguleikin fyri slíkum var minni, um annar eigarin var útlendskur. Um føroyski fígg­ing­ar­markn­að­ ur­in líður und­ir monopoll íkn­andi brekum, kann ikki lesast av lóg­ artextum. Álitið á at vit hava ein ”fult liberalan fígg­ingarmarknað”, kann ikki grundast á eitt lógarverk eina. Um skil er á kappingini á fíggingarmarknaðunum, kann einans metast út frá um prís­irnir, viðskiftafólkið skal gjalda, eru kappingarførir við um­heim­in. Van­ din fyri monopolisering er altíð til staðar um ein ell a tveir bankar fáa ov fast tak á marknaðinum, og tað er støð­an, uttan mun til hvør ið eigur bank­an. Útlendingar eru ikki verri enn onn­ur fólk. Hermann Oskarsson er stjóri á Hag­ stovu Føroya. Hann er búskaparfrøð­ ingur og fyrrverandi formaður í Búskaparráðnum rligir? Privatir skora milliónaupphæddir “Føroyingar all ir” ell a “Før­oya fólk” fær bara ágóðan á ein hátt – og tað er um mest møguligt fæst fyri bankan í fríari sølu. Men, verð­ur bankin seldur eftir gald­ andi leisti, fáa nakrir priv­atir kapitalsterkir føroyskir grunn­ar ein møguleika at skora upphæddir í fleirfalda milj­ ónklassanum, meðan ein vælbjálvað miðalstætt við pengum á kistubotninum fær hinar vælkendu silv­ ur­peng­arnar fyri at verða eið­svor­in. Fyri at vera tigandi parl­a­mentariska grundarlagið undi­r heimamarknaðarverju og isolasjón frá útlendskari kapp­ing. - Eitt minsta mark av skili má vera í. Um onkur eigur meirilutan í Føroya Banka, so hevur tað als onki við monopolisering av føroyska fíggjarmar­ knaðinum at gera. Um viðkomandi var útlendingur ella føroyingur, er rætt og slætt irrelevant, sigur Hermann Oskarsson