mikudagur 28. februar 2001síða 2

Nr. 41 - 28. februar 2001 3 gult cyan magenta svart 2 Nr. 41 - 28. februar 2001 gult cyan magenta svart Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marjun Dalsgaard marjun@sosialurin.fo Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo John Johannessen john@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Mentan: Birgir Kruse birgir@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Útgevari/uppseting: Sp/f Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin DAGSINS MEINING Sosialurin Hurlivasi í samgonguni Politiska støðan er rættiliga ógreið, eftir at An- finn Kalsberg, løgmaður, í síðstu viku saðlaði um, slepti ætlanini um fólkaatkvøðurnar og í staðin skeyt upp at yvirtaka málsøki eftir heimastýrislógini. Vit vildu sagt, at støðan er ógreið, men for- menninir í hinum landsstýrisflokkunum skíra ta nýggju støðuna, sum hevur tikið seg upp fyri »politiskt kaos« og at »Føroyar eru í und- antaksstøðu«. Tí kunnu vit ikki siga annað, enn at samgonguflokkarnir fara illa við síni egnu samgongu. Hvat skal so restin av Føroya fólki halda? Satt at siga, so virkaði løgmaður ikki serliga sannførandi, tá hann boðaði frá 1. februar, at vit skulu hava tvær fólkaatkvøður. Eina 26. mai um sjálvstýristilgongdina, og eina fólkaat- kvøðu um fullveldistøkuna um 12 ár. Men nú er greitt, at Tjóðveldisflkkurin kroysti løgmann til hesa støðutakanina - meira ella minni. Eygleiðarar vistu jú, at Fólkaflokkurin var ikki serliga fegin um hesa ætlanina hjá løgmanni, tá hann boðaði frá henni 1. februar, og haraft- urat søgdu øll tekin í sól og mána, at danska stjórnin fór ikki at góðtaka eina 12 ára langa skifistíð. Og hesin illgruni var eisini váttaður fimm dagar seinri, tá forsætismálaráðharrin boðaði frá, at tann búskaparliga skiftistíðin verður bara 4 ár. At Fólkaflokkurin - og helst eisini Sjálvstýris- flokkurin - fekk kaldar føtur, roknaðu tey flestu við. Men kortini varð hildið, at tá nú løgmaður langt um leingi hevði fngið sam- gonguna at semjast um ein nýggjan leist, fór hann at halda seg til hann. Og tað skuldi merkt, at vit fóru til eina fólkaatkvøðu tann 26. mai. Líka mikið, hvat ein veljarakanning segði. Men »føturnar vóru so kaldar og vátar«, at løgmaður legði av sínum eintingum eina nýggja kós. Enn er ikki greitt, nær samgongu- flokkarnir fingu boðini at vita, men tað tykist greitt, at teir vistu um ætlanina í fleiri dagar, áðrenn nýggja kósin hjá løgmanni varð kunn- gjørd. Staðfestast kann, at henda kósin er meiri real- istisk - ella pragmatisk - og eisini skuldi verið møguligt at fingið fleiri flokkar at tikið undir við hesi ætlanini. Men fyri tey fullveldissinn- aðu man nýggja støðan vera hugstoytandi, eins og hon er aftur eitt dømi um, at Fólkaflokkurin svíkur víðgongda sjálvstýrispolitikkin, tá á stendur. Lisbeth L. Petersen 62 Í dag verður Lisbeth L. Pet- ersen, løgtingskvinna Sam- bandsfloksins 62 ár. Lis- beth er dóttir Rachel og Ge- org Lindenskov Samuelsen, og hon er gift við Jákup Petersen av Signabø. Lisbeth er tók realprógv í Havn í 1955. Students- prógv frá Bagsværd Kost- skole og Gymnasium í 1958. Hon hevur verið húsmóð- ir og projektleiðari á Før- oya Fornminnissavni. Lisbeth L. Petersen varð vald í Tórshavnar býráð í 1984 og sat hon har til hon ikki stillaði uppaftur við seinasta býráðsval 22. nov- ember í fjør. Árini 1985-93 var hon fyrsti næstformaður í bý- ráðnum. Eftir býráðsvalið í 1992 gjørdist Lisbeth L. Petersen fyrsti kvinnuligi borgar- stjórin í Havn. Tá skipaði Sambandsflokkurin sam- gongu saman við Javnaðar- flokkinum og Tjóðveldis- flokkinum. Men eftir bý- ráðsvalið í 1996 skipaðu báðir samstarvsflokkar hennara samgongu saman við Fólkaflokkinum og valdu Leiv Hansen úr Tjóð- veldisflokkinum til borgar- stjóra. Listbeth L. Petersen var einsamøll vald í býráðið fyri Sambandsflokkin í 1984, og var flokkurin hennara politiskt sera veik- ur í býráðspolitikki. Men nú hon gavst í fjør var flokkur hennara ferfaldað- ur, og hevur Sambands- flokkurin nú fýra umboð í Tórshavnar býráð Lisbeth L. Petersen varð fyrstu ferð vald á ting fyri Sambandsflokkin í 1990. Tøkk Øllum teimum, sum sýndu samkenslu, tá kæri maður, pápi og abbi okkara Marner Simonsen andaðist og varð jarðaður, takka vit hjartaliga. Tøkk fyri blómur, kransar og gávur til Reyða Kross. Tøkk fyri alla hjálp. Tøkk fái Bjarni Bæk, dómpróstur, fyri beinasemi og góð orð. Anna, Malan og Jóna Fólkaflokkurin hev- ur lagt eitt uppskot í sjey punktum fyri hinar báðar samgonguflokkarnar um viðurskiftini ímillum Føroyar og Danmark skulu skipast Eftir at fólkaflokkurin er lopin frá avtaluni um fólkaatkvøðu í sambandi við fullveldismálið, hevur hann lagt eitt nýtt uppskot fyri hinar báðar sam- gonguflokkarnar um, hvussu farast skal fram hereftir. Talan er um eitt uppskot til samtyktar, sum skal leggjast fyri Løgtingið og ætlandi samtykkjast har. Uppskotið er í sjey punktum, sum vit prenta niðanfyri 1.Heitt verður á Lands- stýrið um at arbeiða fyri at gera djúptøknar broytingar í viðurskift- unum Føroya og Dan- markar millum við øktum føroyskum sjálv- stýri fyri eyga. 2.Øll málsøki utten tey, ið eru tengd at yvirvalds- rætti ríkisins, skulu kunna yvirtakast uttan samráðingar. 3.Lóggávuvald og um- sitingarvald í yvirtik- num málum kann ikki verða skert ella tikið aftur. 4.Heimildirnar hjá lands- stýri og løgtingi í uttan- ríkismálum verða víðk- aðar til í minsta lagi at umfata altjóða sáttmála- gerðir viðvíkjandi yvir- tiknum málum og með- avgerðarrætt í øllum málum, ið viðvíkja Før- oyum. 5.Heildarveitingin úr Dan- mark verða minkað eftir skipaðari ætlan, til veit- ingin er dottin burtur eftir avtalaðum áramáli. 6.heitt verður á Lands- stýrið um at arbeiða fyri yvirtøku av hesum máls- økjum frá 1. januar 2002 at rokna: - Skúlamál, og gera tilsvarandi tillaging í blokkinum - Revsirættarmál, per- sónsrættarmál, hús- fólkarættarmál, arva- rættarmál og fíggjar- rættarmál - Havumhvørvisvernd - Vága Floghavn - Kirkjumál 7.Ein búskapargrunnur verður settur á stovn, ið skal tryggja Føroyum eina trygga gongd frá studningsbúskapi til sjálvberandi búskap – Okkara fremsta uppgáva verður nú at forða fyri, at ein nýggj avtala verður gjørd við danir, har Føroyar ikki fáa fullveldi, sigur Heini O. Heinesen, formaður tjóðveldisfloksins á tingi FULLVELDI Áki Bertholdsen – Tað er ongin loysn at slíta samgonguna. Tað verður ikki nýval kortini. Heini O.Heinesen, for- maður tjóðveldisfloksins á tingi, sigur, at flokkurin fer ikki at slíta samgonguna, hóast niðurstøðan er, at Fólkaflokkurin hevur grov- liga brotið tær avtalur sum eru gjørdar um fullveldis- tilgongdina. Hóast samgongan hevð gjørt av, at fólkaatkvøða skuldi vera um fullveldis- tilgongdina tann 26. mai, hevur fólkaflokkurin nú givið eftir fyri trýstinum frá donsku stjórnini og hevur boðað frá, at hann vil ikki hava eina fólkaatkvøðu. Ístaðin hevur fólkaflokk- urin lagt eitt nýtt uppskot fyri samgonguna um eina skipan ímillum Føroyar og Danmark,sum líkist rætti- liga nógv uppskotinum hjá javnaðarflokkinum. – Tað uppskotið er upp- aftur verri enn heimastýris- lógin, tí sambært tí, skal skal Løgtingið viðurkenna danskan yvirvaldsrætt í Føroyum, sigur Heini O. Heinesen. Hann sipar serliga til punkt tvey í uppskotinum hjá fólkaflokkinum, sum sigur, at øll málsøki, uttan tey, ið eru tengd at yvir- valdsrætti ríkisins, skulu kunna yvirtakast uttan samráðingar. (Undirstrik- ingin er okkara. Vit prenta nýggja uppskotið frá fólkaflokkinum aðrastaðni í blaðnum). – Tí kann tjóðveldis- flokkurin ikki góðtaka upp- skotið, tí hetta er tað sama sum at staðfesta yvirvald ríkisins og tað fer tjóðveld- isflokkurin aldrin at gera Hann sigur, at Tjóveldis- flokkurin er ikki sørt skelk- aður av, at Fólkaflokkurin skuldi fremja eitt so stórt brot av avtalurnar, sum eru gjørdar. – Vanlukkan er, at vit hava fráboðað eina fólka- atkvøðu. Tí er tað ómeta- liga óheppið, at Løgmaður nú vísir veikleikar alment, og bakkar. Men tað skilst á Heina O. Heinesen, at tjóðveldis- flokkurin ætlar sær ikki úr samgonguni kortini. – Løgmaður hevur gjørt greitt, at tað verður ikki val nú, hóast samgongan skrædnar. Okkara fremsta uppgáva verður tí at forða fyri, at føroyingar ikki gera eina avtalu við danir, har vit siga yvirvaldsrættin frá okkum og lima okkum inn í danska ríkið. – Tað hevði verið ein loysn, sum vit undir ongum umstøðum høvdu kunnað góðtikið. Sostatt vil tjóðveldis- flokkurin av øllum alvi royna at forða fyri, at av- leiðingin av øllum hesum verður, at samgongan verð- ur umskipað so at javn- aðarflokkurin kemur upp í hana, ístaðin fyri tjóðveld- isflokkin. – Hendir tað, verður utt- an iva ein avtala gjørd við danir innanfyri ríkis- felagsskapin og so er sjálv- stýrismálið tapt í langa, langa tíð framyvir, sigur formaðurin í tjóðveldis- flokkinum í tingi. – Tí er tað avgjørt ongin loysn hjá okkum at fara úr samgonguni, tí so koma vit at sita í andstøðu – og har fáa vit so slett onki gjørt, leggur hann afturat. Hann sigur, at hevði Løgmaður tikið avleiðing- arnar av einum samgongu- sliti og hevði útskrivað løg- tingsval, hevði støðan verið øðrvísi. Tað hevði verið ærligari av Løgmanni at viðgingið, at Fólkaflokk- urin tekur ikki undir við fullveldinum. Nýggja uppskotið hjá Fólkaflokkinum Ístaðin fyri fólkaatkvøðu um fullvelismálið, vil Anfinn Kallsberg, Løgmaður, nú heldur hava, at eitt annað uppskot verður lagt fyri Løgtingið um, hvussu farast skal fram hereftir Heini O. Heinesen: Ongin loysn at slíta samgonguna – Uppskotið, sum Fólkaflokkurinnú hevur lagt fyri samgonguna, er verri enn heimastýrislógin, sigur Heini O. Heinesen