mikudagur 28. februar 2001síða 5

Nr. 41 - 28. februar 2001 9 gult cyan magenta svart 8 Nr. 41 - 28. februar 2001 gult cyan magenta svart – Vit mugu út á privata marknaðin og heita á byggifeløgini um at koma við alternativum loysn- um, tí vit noyðast at ásanna, at kommunan ikki einsamøll megn- ar at ganga øllum á møti sum ynskja eina bústaðarloysn, sigur Jan Christiansen, býráðsformaður í Havn BÚSTAÐARTROT Turið Kjølbro Rættiligur gravgangur er eftir grundstykkjum í Tórs- havnar kommunu. Í dag bíða 330 fólk eftir grundøki og hvønn dag koma nýggir umsøkjarar á listan. Út- stykkingarnar í Hoyvíks- haganum fara skjótt í gongd, og umframt tað hava fleiri byggifeløg ætlanir um at fara undir størri sethúsa- bygging. Í Hoyvíkshaganum verð- ur talan um 170 nýggj grundøki. Fólk kunnu velja ímillum 300, 400 og 500 fermetrar stór stykki. Íroknað eru eisini randar- hús, sum verða bygd eftir sama leisti sum Millum Gilja og Inni á Gøtu. – Upplendið rundan um Havnina er ikki óavmarkað. Tí mugu vit gera smærri grundøki eisini. Fólk ynskja ymiskar búloysnir, og tey, sum ynskja tað, skulu hava møguleikan at keypa eitt minni grundøki. Hyggja vit í miðbýin í Havn eru nógv smærri hús bygd á smá stykki. Í dag hava vit nakrar ásetingar sum eitt nú siga, at tú skalt halda teg 2,5 metrar frá mark, tá ið tú byggir. Á teim smæstu grundøkjun- um í nýggju útstykkingini er ætlanin, at byggjast skal heilt út til veglinju og til mark hjá grannanum øðru- megin, sigur Jan Christian- sen, býráðsformaður í Havn. Bústaðarmynstrið broytast Við tí vøkstri sum er í høv- uðsstaðnum í løtuni verður um fá ár trupult at finna øki til útstykkingar. Bústaðar- mynstrið má tí broytast, heldur býráðsformaðurin. Hann ásannar eisini, at kommunan einsamøll megnar ikki at ganga øllum á møti sum ynskja eina bústaðarloysn. – Vit mugu út á privata marknaðin og heita á byggifeløgini um at koma við alternativum loysnum. Tað veri seg samanbygd hús, íbúðarblokkar, tvíhús ella annað. Á Berjabrekku verða nógv hús bygd aftur- at og ein onnur útstykking afturat verður í Hoyvíks- haganum, sigur Jan Christi- ansen. Her sipar hann til byggi- felagið Guttesen & Staks- berg, ið ætlar at stykkja út við Løgmannabreyt. Talan verður um eini 100 bústað- areindir eftir nøkulunda sama leisti sum húsini á Berjabrekku. – Byggifeløgini banka uppá nú og vilja sleppa í gongd, og vit kunnu ikki annað enn taka væl ímóti. Einasta kommunan skal gera er at lata lendi og góð- kenna byggiætlanina. Arbeiðið bjóðast út Tíðarætlanin yvir útstykk- ingarnar í Hoyvíkshagan- um sigur, at ráskitsan yvir, hvussu økið skal síggja út, skal verða liðug 1. mars. Miðskeiðis í apríl verða grundstykkini lutað út. Høvuðsverkætlanin skal verða liðug í juli mánaði. Eigarafelag skal setast á stovn um sama mundið, og síðani verður arbeiðið boð- ið út seinast í juli mánaði. Tá yvirtekur eigarafelagið arbeiðið. Miðskeiðis í aug- ust byrjar arbeiðið. – Tíðarætlanin er kanska nakað bjartskygd, men í heyst skuldi arbeiðið verið byrjað, sigur Jan Christian- sen. Býráðsformaðurin rokn- ar við, at grundstykkjaprís- urin fer at liggja um slakar 300.000 krónur fyri eitt øki á 500 fermetrar. Stóra tilgongdin til høv- uðsstaðin trýstir ikki bert á bústaðarmarknaðin. Bíði- listin eftir dagstovnaplássi veksur tilsvarandi, og skúl- arnir í høvuðsstaðnum eru um at verða fyltir nú. Í út- stykkingini í Hoyvíkshag- anum skulu dagstovnur og skúli byggjast, og Jan Christiansen roknar við, at um ikki so langa tíð verður farið undir at gera ein barnaskúla. – Okkum dámar sjálvsagt væl at kommunan veksur og hevur tað gott, men risa- stóri vøksturin, sum er í løt- uni, leggur eitt ógvuliga stórt trýst á kommununa. Bergur Hanusson, djóralækni Heri Joensen, prestur Heri Krage- steen, sálar- frøðingur Ingi Højgaard, løgfrøðingur Jens Andre- assen, lækni Jóhanna á Tjaldrafløtti, føðslu/húsar- haldsfrøðingur Jón Klein Olsen, politistur Jón Krage- steen. Ferðslu- trygd Julianna Næs, pedagogur Sjúrður Johannesen, sosialráðgevi Turid Thom- sen, lestrarveg- leiðari Marius Staksberg, málfrøðingur TIT SPYRJA VIT SVARA FERÐSLUTRYGD Gonguteigar vanta Hvussu ber tað til, at eingin gonguteigur er til skúla- børnini, sum skulu tvørtur um landavegin at taka bussin, sum koyrir út móti Havnardali? Hesin spurningur er eisini beindur til teknisku deild hjá Tórshavnar Býráð. Svarið er, at ásannað verð- ur, at tað er sera óheppið at gonguteigar vanta á Landavegnum – í Kina- brekkuni – og eisini í Mattalág. Vónandi verður trupulleikin loystur, um ætlanin við at gera rund- koyring her verður framd. Fyribils er eitt skitsuprojekt í gerð. Frælsið ótrygt Nær hendir ein vanlukka í ferðsluni uttan fyri Venj- ingarskúlan? Eg spyrji, tí eg beri ótta fyri henni, nú alt er í einum eljuroki, tá børnini fara í skúla á morgni – bilar og børn hvørt um annað. Hetta kann ikki halda fram leingi aftrat uttan at onkur vanlukka hendir. Hvat ger Ráðið fyri Ferðslutrygd fyri at loysa henda trupulleika? Nær ein ferðsluvanlukka hendir, ber ikki til at siga. Hinvegin mugu vit ásanna, at ferðsluviðurskiftini á Frælsinum við Venjingar- skúlan eru ikki góð, um vit hugsa um tey, sum skulu yvir um vegin. Nógvir eru bilarnir, sum koyra eftir hesum vegi, og av tí at hann er beinur og slættur, hava bilførarar lyndi til at koyra skjótari enn væl er. Frælsið er sambindingarvegur mill- um býarpartar og tí koyra her nógvir bilar, sum ein- ans vilja sleppa ígjøgnum, og tað skjótast til ber. Um- framt at fleiri skúlar eru í økinum, er eisini ein nógv vitjað bensinstøð. So tað sigur seg sjálvt, at foreldur kenna ótta á sær, tá ið børn teirra skulu krossa vegin. Tað ber sjálvsagt til at gera broytingar í vegnum, so- leiðis at annaðhvørt verða børnini, tey “bleytu vega- farandi” og bilarnir skildir at, ella kann so verða skip- að fyri, at bilarnir ikki koyra skjótari enn t.d. 30 km/t. á teimum støðum, har mest sannlíkt er, at børnini fara yvir um vegin. Hvussu hetta kann verða gjørt, skal ikki verða komið inn á her. Upp á spurningin, hvat Ferðslutrygd ger fyri at loysa trupulleikan skal verða svarað, at vanliga fer Ferðslutrygd ikki inn í serstøk mál, men arbeiðir meira generelt. Spurningurin er eisini settur Býráðnum og svarið er, at tað er sera óheppið at “bleyt vegfarandi” verða blandað saman við ferðslu, men hetta er ikki bara ein- dømi við Venjingarskúlan. Spurningurin verður lagd- ur fyri ferðslunevndina í næstum. Spyrjið serfrøðingarnar Hava tit spurningar til serfrøðingarnar, kunnu tit senda teir til: Sosialin postsmogu 76 110 Tórshavn ella á fax: 314720 og teldupostadressuna: spyr@sosialurin.fo 330 bíða eftir grundstykki í Havn Nýggjasta ráskitsan yvir útstykkingarnar í Hoyvíkshaganum – Við tí vøkstri sum er í høv- uðsstaðnum í løtuni verður um fá ár trupult at finna øki til útstykkingar. Bústaðar- mynstrið má tí broytast, sigur Jan Christiansen, býráðsfor- maður í Havn. Mynd: Jens Kristian Vang Føroyar eru á skránni bæði í dag og í morgin í Fólkatinginum, har Poul Nyrup Rasmussen skal greiða frá um undirgrundaravtalun a og nýggjastu útmeldingina úr Føroyum um at avlýsa fólkaatkvøðuna. SAMRÁÐ Magnus Dam, Keypmannahavn Meira enn 1000 síður við skjølum, frágreiðingum og metingum um undir- grundaravtaluna frá 1992 skulu í dag og í morgin við- gerast í Fólkatinginum. Forsætisráðharrin skal í dag svara einari røð av spurningum frá Peter Ska- raup úr Danska Fólka- flokkinum, og í morgin skal Nyrup á fund við Føroya- nevndina og Politiskt-Bú- skaparligu nevndina um undirgrundaravtaluna og ætlanina hjá løgmani at av- lýsa fólkaatkvøðuna í mai. Peter Skaarup hevur mill- um annað spurt forsætis- ráðharran, um tað ikki er so, at allur tann danski stat- urin eigur oljuna og gassið, sum møguliga er í undir- grundini undir danska rík- inum, sum hann málber seg. Hann spyr eisini, um avtalur, har hetta ikki ger seg galdandi, eru ógyldug- ar. Hesin spurningurin er settur á skránna fyri fundin í dag, og har skal forsætis- ráðharrin greiða frá, um hann er samdur ella ósamd- ur við hesum sjónarmiðun- um. Peter Skaarup hevur eis- ini sett forsætisráðharran- um eina rúgvu av øðrum spurningum um undir- grundaravtaluna, og um møguleiki er fyri at broyta hana, og hesir verða helst svaraðir í næstu viku. Samráð í tveimum nevndum Tað er nógva skrivingin seinastu vikurnar, sum hevur fingið limir í Fólka- tinginum at seta spurnar- tekin við undirgrundar- avtaluna. Hesar seinastu dagarnar hava embætisfólk leita í skjalagoymslunum hjá donsku ráðharraskriv- stovunum, og meira enn 1000 síður eru býttar út til limir í Politiskt-Búskapar- ligu nevndini og tí serligu Føroya-nevndini. Tær báðar nevndirnar fara í morgin at sláa seg saman í eina, og klokkan 9.30 kemur forsætisráð- harrin at greiða frá inni- haldinum í teimum mongu skjølunum og støðuni ann- ars hjá donsku stjórnini til undirgrundaravtaluna. Tað eru serliga teir smærru flokkarnir í Fólka- tinginum, sum seta spurn- artekin við avtaluna, meðan teir stóru flokkarnir ikki halda, at stjórnin kann nerta við avtaluna, nú meira enn átta ár eru liðin, síðani hon varð undirskriv- að. Hvørja støðu stjórnin hevur, fæst at vita eftir samráðið í morgin. Frágreiðing um fólkaatkvøðuna Tað er kortini ikki bara olja, sum verður á skránni í morgin. Nú løgmaður hev- ur boðað frá, at hann ikki tekur undir við at halda eina fólkaatkvøðu 26. mai, so vilja fólkatingslimirnir eisini hava eina frágreiðing um hetta. Fleiri teirra hava kallað avgerðina hjá løgmanni fyri eina klóka avgerð, men for- sætisráðharrin vil ikki enn gera viðmerkingar til út- spælið hjá løgmanni. Á tíð- indafundi í gjár segði Nyr- up, at tað ikki er hansara uppgáva at geva løgmanni karakter, men hann stað- festi, at vit nú enn einaferð hava eina nýggja støðu. Hesa støðuna hevur Føroya-nevndin biðið um eina frágreiðing um, og hana skal Nyrup koma við í samráðnum í morgin. Vestlax og harvið eisini PanFish ger í løtuni útbyggingar á smoltstøðini við Laksá í Oyndarfirði. Hendan støðin kann í dag virka umleiðs tvær mill- iónir smolt árliga og ætl- anin er at økja hetta til fimm milliónir árliga Ein nýggj stór høll verð- ur bygd í løtuni og hendan skal tryggja Vestlaks smolt í framtíðini. Panfish er størsti útlendski eigarin í Vestlaks samtakinum. Vest- laks er í dag størsta alifyri- tøka í landinum og hon veksur skjótt. je Skotski fiskiflotin stendur fyri eini nýggjari avbjóðing. Fyrst og fremst hava teir sama trupulleik- an at dragast við sum allar aðrar fiski- vinnutjóðir, nevniliga ov lítlar kvotur, men nú eru manningar- trupulleikarnir við at vaksa upp um oyri. Skotar tíma ikki at sigla longur og hetta kemst av at framtíðin er ikki trygg hjá fiskimonnum. Óvissan stavar fyrst og fremst av, at tað er ikki longur lætt av vera fiskimaður, tí skriv- stovuveldi hevur tikið yvir, kvoturnar verða minkaðar og leiðir verða stongdar. skrivar norska netsíðan Intrafish. Fyrr hevur tað verið so- leiðis, at sonur hevur fylgt pápa í yrkinum, men hetta er broytt og nú er tað olju- vinnan sum lokkar. Tá skeið fyri fiskimenn vóru hildin fyrr í ár var tað ongin sum teknaði seg úr teimum báðum týdningarmiklastu fiskihavnunum í Skotland, Peterhead og Fraserburg. Trupulleikin er so stórur í Skotlandi, at bátar og skip liggja tí teir einki fólk hava. Dáma ikki sjólívið Vestlax víðkar á Hellunum Gólvuppboðssølan Knappliga 11 tons vórðu seld á gólvsøluni hjá Fiskamarknaðinum mánadagin, og høvdu í alt 15 bátar landað hesa nøgd Syslu– nummar Skipanavn Reiðskapur kilo FD 79 HAVØRNIN SNELLA 76 FD 101 STRANDINGUR LÍNA 69 FD 492 KLETTUR LÍNA 281 TG 300 LÍÐARBRØÐUR V/H. JOENSEN SNELLA 3.546 TG 349 TRÝ DRANGUR SNELLA 512 TG 628 ALIS T LÍNA 4 TG 670 VÍKABERG SNELLA 850 TN 483 ÆGIR LÍNA 4.134 TN 485 SNÆVAL– HEYGGUR LÍNA 152 VA 132 LÍV SNELLA 58 VA 164 NIKLÁI SNELLA 115 VA 28 ÁLITIÐ SNELLA 180 VA 324 SKARVUR SNELLA 172 VN 405 KRABBIN SNELLA 300 VN 408 JÓNVØR SNELLA 507 – Men skulu vit vera við, skal nýggj sam- gonga skipast. tað frægasta hevði verið at havt nýval til Løg- tingið, sigur Jóannes Eidesgaard, formaður javnaðarfloksins FULLVELDI Áki Bertholdsen –Tað er einki at ivast í, at tað, sum løgmaður nú hev- ur gjørt, minkar um hansara trúvirði. Men kortini haldi eg, at hann hevur tikið eitt klókt stig. Jóannes Eidesgaard, for- maður javnaðarfloksins, staðfestir, at tað er hend ein øgilig broyting í fullveldis- tilgongdini hjá landsstýrin- um. Men hann fegnast um, at fólkaflokkurin hevur lagt á annan bógv og hevur ásannað, at tann breiða semjan, hann hevur sóknast eftir, ikki kundi finnast innanfyri teir karmar, sum upprunaliga vórðu lagdir fyri fullveldistilgongdini. – Tí er tað onki at ivast í, at tað, sum fólkaflokkurin nú hevur lagt fram, liggur munandi nærri tí, sum ein stórur meiriluti av Føroya fólki kann taka undir við. Hann sigur, at uppskotið, sum fólkaflokkurin nú hev- ur lagt fram, líkist rættiliga nógv uppskotinum hjá javnaðarflokkinum um, hvussu viðurskiftini ímill- um Føroyar og Danmark skulu skipast. Sjálvt upp- skotið hjá fólkaflokkinum hava vit prentað aðrastaðni í blaðnum. –Tey fýra fyrstu punktini í uppskotinum hjá fólka- flokkinum, fær javnaðar- flokkurin ongar trupulleik- ar við at góðkenna. Tey eru púra í samsvar við okkara sjálvstýrislóg. –Tað fimta punktið, um at minkað blokkin niður í onki eftir eini skipaðari ætlan, eru vit ikki heilt samd í. Vit halda ikki, at veitingin skal fella burtur eftir einum ávísum ára- máli. Vit halda, at tað er rættast at minka blokkin úr Danmark so hvørt føroyski búskapurin veksur. Hinvegin heldur for- maður javnaðarfloksins, at yvirtøkurnar, sum fólka- flokkurin nevnir í punkti seks, eru ein spurningur um politiska raðfesting, sum eigur at verða nærri við- gjørd. –Búskapargrunnin taka vit undir við. Men vit halda kortini ikki, at hetta er eitt mál, sum skal viðgerast í hesum samanhagninum, tí tað er eitt føroyskt mál burturav. Yvirvaldsrættur ongin trupulleiki Eitt, sum tjóðveldisflokk- urin serliga heftir seg við í nýggja uppskotinum hjá fólkaflokkinum, er, at eftir tí skal danskur yvirvalds- rættur í Føroyum góð- kennast. Men tað voldir ikki javnaðarflokkinum trupulleikar – Nú veldst um, hvussu veruleikakent, ella veru- leikafjart, vit uppfata hug- takið yvirvaldsrættur. Hjá javnaðarflokkinum er ong- in ivi um, at vit eru í danska ríkinum. Eftir okkara tykki hevur ríkisfelagsskapurin eitt innihald, tvs, at tað eru summi málsøki, sum hoyra ríkinum til og sum verða umsitin av ríkisfelagsskap- inum. Tað eru hesi málini, ið Løgmaður í sínum upp- skoti nevnir mál, "ið eru tengd at yvirvaldsrætti ríki- sins". – Tí síggja vit ongan trupulleika at góðkenna danskan yvirvaldsrætt í Føroyum á summum økj- um, sigur Jóannes Eides- gaard. Jóannes Eidesgaard nevnir undirgrundina sum eitt dømi. – Vit hava fingið lóg- gávuvaldið og umsitingar- vald yvir undirgrundini. Men sjálvan yvirvaldsrætt- in hava vit ikki fingið. Men Jóannes Eidesgaard leggur framvegis dent á, at Javnaðarflokkurin fer ikki at vera stuðulsflokkur hjá samgonguni í hesum mál- inum. – Skulu vit taka lut í arb- eiðnum at umskipa viður- skiftini ímillum Føroyar og Danmark, skulu vit hava eina nýggja samgongu, sig- ur Jóannes Eidesgaard. Hann sigur, at tað rudd- ligasta hevði verið at havt eitt løgtingsval, so at veljar- in fekk høvi at siga sina hugsan. Ikki minst nú, løgtingsval skal vera um eitt ár kortini. Hinvegin er tað til stóran skaða, at málið um viðurskiftini ímillum Føroyar og Danmark ikki verður loyst, tí sum er, tekur tað allar politiskar kreftir, so at øll onnur mál liggja á láni. Í so máta hevði tað verið at fegnast um, at hetta málið fekk eina skjóta loysn nú. Men í øllum førum skal nýggj samgonga skipast, sigur Jóannes Eidesgaard. Fólkaatkvøða og olja á skránni í Fólkatinginum Løgmaður hevur borið seg klókt at