mánadagur 23. apríl 2007síða 13

Nr. 77 - 23. apríl 2007 13 Tórshavnar býráð eigur til kom­andi val at taka av tær staðbundu nevndirnar, sum eru í øllum bygdunum, ið hava lagt saman við Tórs­ havnar komm unu. Tíðin er far­in frá hesum nevndum, sum í dag at kalla bert gera mismun á borgarum í komm ­ un­uni. Hesar nevndir vóru part­ur av sa­man­legg­ing­ar­ sát­t­mál­u­num, sum vórðu gjørd­ir, og endamálið við teimum var tá,at tær skuldu kunna, ráðgeva og veg­leiða býráðnum í ymsum mál­um. Men nú hevur hetta fyr­i­ brigdi útspælt sín leiklut, og ásannast má, at tíðin er farin frá hesum nevndum. Skulu allir borgarar fáa eins viðferð, so skulu fólk í ymsu býarpørtunum í Havnini eisini hava stað­ bundn­ar nevndir, so tey hava sama møguleika at kunna, ráðgeva og vegleiða, hvørja ferð okkurt hendir í teirra nærumhvørvi, ið hevur upp­i­borið viðgerð á sama hátt, sum tá okkurt hendir í bygdunum í komm ununi. Tað stendur einum og hvørj­um greitt, at skal ein slík javnvág gjøgnumførast, so fáa vit eina endaleysa røð av staðbundnum nevndum, og tað er væl ikki meiningin. Spurningurin er eisini, um hesar nevndir eru objektivar og siga fólksins meining, ella um tær eru subjektivar og merktar av eintáttaðum og snævurskygdum mein­ in­g­um, sum tær ikki tæna fjøld­ini, men bert ávísum borg­arum. Tarnandi millumlið Ein annar spurningur er eis­ ini, um hesar nevndir ikki bert eru eitt tarnandi mill­um­ lið, ið ger sítt til, at nógv mál verða nógv seinni av­greidd, enn tey annars høvdu verið. Um eitt nú ein umsókn kemur av Velbastað, so skal staðbundna nevndin siga sína hugsan, áðrenn mál­ið verður sent víðari til fyr­i­sit­ ing­ina, sum síðani beinir tað í nevnd. Øll henda tilgongdin kann lættliga taka eitt hálvt ár, meðan tað gongur mun­ andi skjótari, um talan er um borgarar í Havn, sum ikki skulu umvegis eina stað­bundna nevnd. Kem­ ur ein umsókn frá ein­um havn­ar­borg­ara, so kann málsviðgerðin byrja bein­an­ veg­­in í viðkomandi nevnd hjá Tórshavnar býráði. Vit kunnu sostatt staðfesta, at her verða borgararnir ikki viðgjørdir eins og fáa ikki somu rættindi, men í staðin er viðgerðin tengd at, um tú býrt í einari av bygdunum ella í sjálvari Havnini. Tí er púra greitt, at staðbundnu nevnd­ irnar als onga nyttu gera og eiga at verða tiknar av, tí fólk­a­valdu býráðslimirnar eru jú valdir til at umboða alt fólkið í nýggju Tórshavnar komm­unu, óansæð hvar í komm­ununi tú býrt. Allir borgarar í teimum gomlu komm ununum, sum hava lagt saman við Tórs­ havnar komm unu, eru nú borgarar við somu rætt­ind­ um og somu skyldum sum hinir allir aðrir borgarar í komm­ununi. Tí veruleikin er jú, at bygdirnar í dag eru ein býlingur í Havn! viðmerkingar Tølini hjá Heðini Mortensen, borg­ar­stjóra í Havn, hava onki við heildarveruleikan at gera. Í høvuðsstaðnum eru langt oman fyri 80 al­menn­ir stovnar við meiri enn 800 mió. krónum í løn­ ar­út­gjaldingum, umframt alt annað virksemi, hetta gevur av sær. Beint undan páskum hevði Heðin Mortensen, borg­ar­ stjóri grein undir heitinum, »Ein hjálpandi hond til Jógv­ an við Keldu«, har hann skeikl­ar fatanina av lands- og ríkisalmennu rakstrar- og íløguútreiðslunum, sum í høvuðsheitum bæði bein­leið­ is og óbeinleiðis í størst­an mun fíggja rakstur og íløgur í høvuðsstaðnum. Hann nevn­ir bara fá endatøl, sum eru úr blokkstuðlinum: Ser­ forsorg, pensjónir og sjúkr­a­ húsverkið. Heðin Mortensen veit fullvæl, at hetta er uttan hald í veruleikanum. Orsøkin til, at við­mer­k­ing­ ar­nar ikki koma fyrr enn nú, er, at so stutt var til páskir, og tí helt eg, at páskafriðurin átti at havast í huga. Danski blokkstuðulin er 615 mió. krónur, umframt 231 mió. krónur í rakstrar- og løguútreiðslum av rík­ is­goldn­um stovnum í Før­ oyum. Harafturat eru krígs­ pen­sjónir og annað komið. Samlaða upphæddin, sum kem­ur til landið úr danska rík­is­kass­a­num, er sostatt til­ sam­ans 947 mió krónur. ­Vanliga havi eg ikki ser­stakt hongt meg í danska blokk­ stuðulin, men í heildarinn- tøk­ur­nar. Føroyskar og dansk­ar, og hvussu og hvar hes­ar almennu upphæddir fella aftur í lønum og øðrum rakstri. Tí fari eg at vísa á, sum Heðin Mortensen veit betur enn nakar annar, at langt yv­ir 80 almennir stovnar und­ ir landinum liggja í høv­uðs­ staðnum við meiri enn 800 mió. krónum í útgoldnum løn­um. Hesar geva aftur minst 160 mió. krónur í bein­ leið­is komm unuskatti. Upp í hetta eru ikki tald­ar lønir til fólkaskúlan, røkt­ar­ heim, skip hjá fiskiveiðueftir- lit­i­num ella tól hjá SSL, løn­ ir hjá donskum- ella norð­ur­ lendskum stovnum o.s.fr. Heldur ikki tær vørur, sum verða framleiddar úti um landið og avskipaðar til útflut-nings og vanliga fara yvir bryggjukant hjá Tórshavnar Havn, og so­leið­ is í stóran mun gera, at av­lopið hjá Tórshavnar Havn ligg­ur um 25 mió. krónur ár­liga, meðan aðrar havnir í Før­oyum lítið og einki geva í avlopi. Eisini eiga vit at hava í huga, at lands- og rík­is­al­ mennir stovnar í høv­uðs­ stað­num byggja út, byggja nýtt og umvæla fyri yvir 100 mió. krónur um árið. Umframt hetta vaksa mongu tænastufyritøkurnar utt­an um almennu stovnarnir, sum jú eru stórforbrúkarar av almennum, keyptum tæn­ ast­­um. Við at uppbyggja meiri sterk, fjøltáttaði og sam­ an­løgd øki úti um landið, har breiddin av fyritøkum og átøkum eru neyðug, har sam­fel­ags­bygnaðurin er sam­ansettur, vinna, mentan, heilsu- og almannaverk og útbúgving, o.s.fr., er eitt dømi økið Klaksvík/Kambs­ dalur. Tá fært tú samfeldan dyn­a­mikk, sum tænir øllum land­inum. At miðsavna í økir gev­ ur eina meining, men at miðsavna alt í eitt ein­ stakt øki, ger av við all­an dynamikk. Hetta er vís­und­ a­liga prógvað. Tað kann eisini tykjast løg­ið, at politikarar í Suð­ ur­streymi geva ilt av sær, bara tí, einir tríggir av yvir 80 almennum stovnum eru lagdir til Miðvágs og Tvør­ oyrar. Nei, Heðin Mortensen, gev mær eina »hjálpandi hond« við at flyta stovnar, har teir nátúrliga hoyra heima og geva ein dyggari dynamikk sam­felagsliga. Tá fáa vit eitt yvirorðnað sterkt samfelag og ikki sum nú eina linliga menning. Her verður bæði neyð­ugt við samaløgdum sterk­um økjum, útflyting av al­menn­ um stovnum og útjavning av skattakrónunum. Tá­st­ aðni fæst eitt visjónsríkt sam­felag. So tølini hjá Heðini Mort­ en­sen eru burturvið og onki høpi í. Tað veit hann eisini sjálvur. Eitt danskt orðatak sig­ur, at: »Den der fortier, lyv­er også«! Heðin Mortensen veit betri Løgtingsmaður Jógvan við Keldu Tíðin er farin frá staðbundnum nevndum - um nakað er í tí ella ikki, skal ein søla ikki beina fyri kapp­ingini á trygg­in­garøkinum Nú nógv er komið undan kavi, og vit ikki rættiliga kunnu skyna á, hvat er eft­ i­rfarandi ella ikki, so eru tað kortini ivi, sum eigur at fáast uppá pláss. Sjálvur eri eg av teirri fat­an – eftir at hava starv­ ast á Kalli seinastu fimm árini – at skulu vit bara droyma um nakra veruliga kapp­ing innan eitt nú trygg­ing­ar- og teleøkið, er tað ein skylda hjá okkara pol­itiska myndugleika at skipa soleiðis fyri, at lív verður hildið í teirri kapp­ing, sum er komin á økjunum. Tryggingin skal IKKI keypa! Tað eigur ikki at vera neyð­ugt at koma við eini við­merking sum hesari, men tá eg hoyrdi um, at Tryggingarfelagið Før­oy­ ar, saman við øðrum, var ein møguligur keypari av parti av bankanum, fór tað mær kalt oman eftir rygg­inum. Føroya Banki eigur P/F Trygd, og er tað veruliga so, at ætlanir eru um, at Tryggingarfelagið Før­ oy­ar er við at keypa seg inn í Føroya Banka, er kappingin á trygg­ing­ar­ øk­i­num farin í søguna. Er hetta ætlanin? Eg minnIst, at tá lib­e­ral­ i­ser­ing­in innan trygg­ing­ ar­økið varð framd á sinni, vóru nógvar kreftir innan Trygg­ingina, ið royndu at beina fyri hesum. Tí er hetta kanska ein roynd at fáa gjørt tað soleiðis, at vit nú aftur skulu verða bumbaði aftur í mon­o­pol­ tíð­ina, tá tað vóru mon­ o­pol­páv­arnir, sum settu dags­skránna! Avgerðin er TYKK­ ARA! Eg fari heita á okkara pol­it­iska myndugleikan at steðga á og gera sær greitt, hví bankin skal selj­ast. Tit hava júst gjørt av, at tað verður ongin søla framd av Føroya Tele í hes­um valskeiðnum, so kanska áttu tit líka at steðga á, so allur ivi kann beinast av vegnum í sam­bandi við søluna av Føroya Banka. Eg taki fult undir við all­ari liberalisering, men hon skal bara ikki beina fyri kapping á øðrum økj­ um! www.brekkstein.com Annfinn Brekkstein Tryggingin má ikki sleppa at keypa seg inn í Føroya Banka Fríðálvur Jensen Skipað verður fyri flagg­dags­renning í Vági flaggdagin. Hetta er fyrstu ferð, at skip­að verður fyri flagg­dags­renning í Vági. Tað er Ítrótt­ar­ fel­ag­ið “Hvistan”, ið skip­ar fyri tiltakinum Renning dagfinn@sosialurin.fo Byrjað verður við Fram­tíð­ ina kl. 13.30, har lut­tak­ar­ ar­nir eisini møta. Runnið verð­ur oman á niðaraveg, vest­ur í Bø og rundan um vatnið, niðan við hjá Eyð­ finn Mørk og niðan á Foss, út í Toftar og oman í­gjøgn­ um Toftabrekku, út á vend­ i­plássið á Gartnaroyri og síð­an eftir niðaraveg vestur aft­ur til Framtíðina. Strekkið er uml. 5 km. Børnini renna bert hálvan teinin. Kappingin er fyri børn og vaksin. Gjørt verður vart við, at øll – ung og eldri, skjót og minni skjót – eru vælkomin. Fólk vælkomin at ganga allan teinin. Tá komið er á mál, fáa all­ ir luttakararnir frukt, sunkist og kaffi. Heiðursmerki verður latið nr. 1,2 og 3 í hvørjum bólki, og teir eru: Veteranar 45 ár og eldri Vaksin 21 og 44 ár Ung árg. 87-90 Ung árg. 90-95 Ung árg. 94-96 Børn árg. 97-2000 Gentur og dreingir kappast ikki ímóti hvør øðrum. Luttøkugjaldið er 30 kr fyri vaksin og 10 kr fyri børn, og tilmeldingin fer fram í Framtíðini millum kl 12.00 og 13.15. Saman við start­numm­ar­i­ num, verður latið eitt gáv­u­ kort frá Bailine í Vági v/ Kar­ in Strøm, til allar kvinnur 18 ár og eldri. Flaggdagsrenning í Vági