týsdagur 8. mai 2007síða 21

21 vinnusíðurnar Nr. 87 - 8. mai 2007 Analysa Jan Müller jan@sosialurin.fo Síðani føroyingar fóru at vísa møgu­ligari olju og gassi í undir­ grundini áhuga og ans hevur út­viklingurin í londunum rundan um okk­um skundað undir ynski og royndir okkara at finna olju og gass í føroysku undir­ grundini. Hóast Norðsjógvurin ikki er so langt vekk, so vóru tað kortini stóru oljufundini beint hinumegin markið, Foinaven og Schiehallion, sum fingu nakkahárini at reisast hjá føroyingum. Hví ikki eisini hjá okkum, tá olja og gass er so nær í grannalagnum, varð spurt. Og vit kenna øll oljusøguna, har fyrst yvirtøkan av rá­evnu­num skund­aði undir marknasamráðing­ ar­nar við bretar, sum síðani skund­aði undir lóggávuarbeiðið, ið so aftur varð grundarlagið und­ir kanningum og loksins leiting. Og soleiðis fer søgan helst at halda fram nakað væl aftrat, nevni­liga at vit neyvt fara at fylgja til­gongd­ini hinumegin markið og alla tíðina ímynda okkum, hvønn týdning framstig, tað verið seg leit­ing og út­bygging har kunnu hava fyri okkum sjálvi. Og tað er í hesum anda, at greinin niðanfyri skal lesast. Nevni­liga í hvønn mun útbygging av infrastrukturi vest­an fyri Hetland við gass­leiðing­um og gassfram­leiðslu­støð­um kann fáa fyri okkara egnu olju- og gassframtíð. Tí hendir tað, at nógv gass verð­ur funnið á føroyska landgrunninum, so er stóri spurningurin, hvussu vit fáa gassið á marknaðin. Og her er tað, at ein komandi infrastrukturur á bretskum øki kann koma før­oyskum gassfeltum væl við. Tí eiga vit í Føroyum at fylgja gongd­ini hinumegin markið við stórum áhuga. Og her koma spennandi ætlaninar hjá bretsku stjórnini og olju­ feløgunum at menna eitt infra­ kervið til m.a. flutning av gassi sum ein møgulig hjálpandi hond til eina framtíðar føroyska gass­ vinnu. Tað er greitt, at kunnu bretska stjórnin og olju­feløgini, sum ar­beiða á Atlantsmótinum, semj­ ast um at fara undir at byggja upp ein infratstruktur í øki­num, sum skal rudda slóð fyri útbygging av fleiri smærri gassfundum, so er hetta eisini nakað, sum kann ger­ast týðandi partur av eini framtíðar føroyskari oljuvinnu, har vit, sum liggja nógv meira avsíðis og fjar­skotin, kunnu knýta føroysk gass­framleiðandi felt í eina bretska flutnings­skipan og síðani víðari á marknaðin. Men alt hetta stendur og fellur við framtíðar gassprísi­num og í hvønn mun bretska stjórnin vil geva feløgunum, sum vilja fara undir at útbyggja smærri gass­ feltini, skattafyrimunir. Tíðindini úr Ukraina um, at hol er komin á eina gassleiðing úr Ruslandi, hað­ani ein stórur partur av gassbrúki­num í Europa verður nøktaður, siga okkum eisini so mikið sum, at bretska stjórnin heldur enn feg­in sær, at gass­ goymslurnar á At­lants­mótinum verða troyttar. Gongdin eystan fyri markið týdning fyri føroyska oljumenning smótinum metir prísin á bretskum gassi fara at vera umleið 35 dollarar svarandi til tunnu av olju frá 2010 til 2015, tá flestu av gasskeldunum vest­an fyri Hetland eru farn­ ar at framleiða gass. - Okkara metingar siga, at Laggan er lønandi á ein­ um slíkum prísstøði segði Gillies, hóast tað er margi­ nalt, um tað ikki eydnast at býta kostnaðin av infrastruk­ turi við aðrar verkætlanir. Stjórnin má lækka skatt Men tað er ógreitt, um smærri keldur vestan fyri Hetland eru lønandi, sjálvt við hægri prísum, fáa út­ byggingar av hesum ikki nakað av stuðuli frá stjórn­ ini. - Stjórnin má umhugsa av nýggjum, um hon hevur tann rætta skattapolitikkin segði Tholen frá UKOOA á oljuráðstevnuni. Og hesum var Mendelson frá Total ikki ósamdur við honum í. – Eg haldi, at skattafyrimunir eiga at vera partur av loysnini segði hann. Hann sá fegin, at stjórnin hevur ein leiklut í ætlanini at menna ein infrastruktur í øki­num við at lata skatta­ lætta í sambandi við tær stóru íløgurnar, sum standa fyri framman. – Stjórnin má gera íløgu í hesa verkætlan við at lætta um skattliga. Feløg, sum fram­leiða olju og gass frá nýggjum keldum á bretska landgrunninum, rinda 50% í skatti sammett við ein standard partafelagsskatt uppá 28%. Nógv bendir á, at tað er rætt at lækka skatt­ in, segði Tholen, um tað so verður avgerandi faktorurin fyri, um økið skal útbyggjast ella ikki. At fáa 40% av nógv­um pengum er betri enn at fáa 50% av ongum legði hann aftrat. Darling frá orkumálaráðnum segði: - Vit eru sera upptiknir av hesi sannroynd, nú meðan vit staðfesta, at Norð­sjógv­ urin er fult troyttur. Tá vit fara inn í meira torfør øki sum tað vestan fyri Hetland, so mugu vit vera vís í, at skattaskipanin er tann rætta. Vit eru tilreiðar at seta okk­ um niður og arbeiða saman við ídnaðinum fyri at tryggja, at vit hava ta røttu skipanina fyri at fáa sum mest upp úr Norðsjónum. DTI talsmaðurin Richard Shrubb segði, at tað er ov tíðliga at siga nakað um, ant­in ein skattalætti fer at vera partur av útbyggingar­ ætl­anini fyri økið vestan fyri Hetland ella ikki. Tað stigið, sum er tikið til eina útbygging, kann vera lykil­ in, sum letur upp fyri longu funnum keldum í økinum segði Mandelson. –Um vit hava ein infrastruktur í øki­ num, so fer hann at skunda undir enn meira leiting. Og um smærri fund verða gjørd, so merkir tað, at tað longu finst ein leið at flyta gassið á marknaðin. –Har er framvegis nógv av olju og gassi har úti segði Dar­ ling. Keldur: Dow Jone, skotskar og bretskar heimasíður og bløð. Transocean Rather boripallur borar tríggjar brunnar í løtuni, sum kunnu fáa týdning fyri framtíðar menningina á øllum Atlantsmótinum