mánadagur 21. mai 2007síða 7

7 tíðindi Nr. 95 - 21. mai 2007 Gamla hvalastøðin við Áir skal setast í stand og nýtast til sjó­ vinnusavn og upp­ livingardepil. Økið við Áir er eisini væl egnað til kamping­ pláss, smábátahavn og annað virksemi Mentan Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Á tíðindafundi mánadagin handaði Armgarð Weihe, fulltrúi í Mentamálaráðnum, Jógvani á Lakjuni, lands­ stýrismanni í mentamálum, vegna nevndina ið varð sett nevnd at kanna spurningin um varðveiting av hvalastøðini við Áir, ávegis álit um varð­ veiting av hvalastøðini sum sjóvinnusavn. Hvalastøðin við Áir hevði stóran búskaparligan týdning fyri Sundalagið frá tí hon varð bygd í 1905 og hálva øld fram. Støðin hevur allar dagar drigið fólk at sær og hevði stóran búskaparligan týdning fyri Sundalagið í fyrru helvt av 20. øld. Sum sjóvinnusavn fær hvalastøðin aftur møgu­ leika at draga børn og ung, familjur og ferðafólk at sær ­ hesaferð sum partur av upplivingardepli í Sunda­ lagnum. Seinastu nógvu árini hevur hvalastøðin staðið óvirkin, men nú er aftur møguleiki fyri, at hvalastøðin kann gerast virkin. Hesuferð ikki sum ídnaðarverksmiðja, men sum sjóvinnusavn og upplivingardepil. Tað var Jógvan á Lakjuni, landsstýrismaður í menta­ málum, sum á heysti 2006 setti eina nevnd at kanna spurningin um varðveiting av hvalastøðini við Áir. Í nevndina vórðu sett Andras Mortensen, landsantikvarur, Føroya Fornminnissavn, Dor­ ete Bloch, stjóri á Føroya Náttúrugripasavni, Jógvan Mørkøre, bygdaráðslimur í Sunda kommunu, sum í februar varð settur í nevnd­ ina fyri Heðin Zachariassen, borgarstjóra, og Armgarð Weihe, fulltrúi í Mentamála­ ráðnum, nevndarforkvinna. Ole Jensen, arkitektur á Landsverk, varð settur sum ráðgevi hjá nevndini. Í dag hevur so landsstýrismaðurin í mentamálum fingið handað ávegis álit frá nevndini um varðveiting av hvalastøðini sum sjóvinnusavn. Álitið vísir á, at hvala­ støðin við Áir er varð­ veitingarverd sum dømi um ídnaðarsamfelagið, ið tók seg upp í Føroyum síðst í 19. øld. Tann einasta á norðaru jarðarhálvu Hvalaveiðan hevði stór­ an týdning í tátíðar sam­ felagnum, og hvalastøðir vórðu bygdar um allan heim. Sjey av teimum vóru í Føroyum. Í dag er mest sum øll hvalaveiða burtur og harvið eisini tær allarflestu hvalastøðirnar. Hvalastøðin við Áir er seinasta hvalastøðin í Føroyum og tann einasta, ið er eftir á norðaru jarðarhálvu. Á sunnaru hálvu eru hvala­ støðir varðveittar í Albany, í Avstalia og í Grytviken á South Georgia. Hvalastøðin við Áir er tí eisini varðveit­ ingarverd sæð úr alheims sjónarhorni. Økið við Áir er væl egn­ að til campingpláss, smá­ bátahavn, matstovu­ og ráðstevnu­virksemi og við hvalastøðini sum høvuðs­ atdrátti kann ymiska virk­ semið í upplivingardeplin­ um stuðla undir hvørt ann­ að, so lønandi vinna fæst burturúr. Álitið staðfestir, at tað er í tøkum tíma, at avgerð verður tikin um, at hvalastøðin skal varðveitast. Tørvur er tó á nærri fyrireikingaraarbeiði áðrenn endaligt uppskot um savns­ og upplivingardepil kann fyriliggja, og neyðugt er við knappari millión kr.á komandi løgtingsfíggjarlóg til endamálið. Niðurstøða Mælt verður til: • at prinsippavgerð verð­ ur tikin um, at hvala­ støðin við Áir verður varðveitt sum savn • at økið við Áir verður skipað sum ein depil fyri ferðavinnu og ment­ anarsøguligum uppliv­ ingum við serligum atliti at sjóvinnu • at virksemið verður skipað í samstarvi mill­ um land, kommunu og privata vinnu • at eitt stýri, útnevnt av landsstýrismanninum í mentamálum og Sunda kommunu verður sett til at standa fyri fyrireiking­ ararbeiðinum • at ein játtan verður sett á paragraf 7 í løgtings­ fíggjarlógini áljóðandi kr. 990.000 til ”Hvala­ støðina við Áir” til bráfangis viðlíkahald og tøkniligt fyrireiking­ ararbeiði. • at stýrið kannar møgu­ leikar fyri eksternari fígging til umvæling av hvalastøðini og upp­ bygging av sjóvinnu­ savni Sjóvinnu­ savn og upplivin­ gardepil við Áir Armgarð Weihe, fulltrúi í Mentamálaráðnum, handar Jógvani á Lakjuni, landsstýrismanni í mentamálum, ávegis álit um varðveiting av hvalastøðini sum sjóvinnusavn Mynd: Álvur Haraldsen Hvalastøðin við Áir. Hvalaveiðan hevði stóran týdning í tátíðar samfelagnum, og hvalastøðir vórðu bygdar um allan heim Myndir: Fornminnissavnið Upplivingardepil við Áir