fríggjadagur 1. juni 2007síða 2

Vikuskifti 2 klumman umborð Nr. 103 • 1. - 3. juni 2007 Heglingur á Tórsvølli Í gjárkvøldið lendu teir – italu­ menninir. Heims­meis­tararnir. Teir bes­tu í allari verðini. Og eis­ini teir bes­tu í Europa við AC Milan. Gud viti, hvat teir hugs­a, nú teir s­kulu til Føroya at dys­tas­t ímóti einum liði við bleikum og hjólbeintum føroyingum. Italiumenn hava s­ett krøv um hárturkarar, s­o teir kunnu líkjas­t s­ær s­jálvum – eis­ini í Føroyum. Res­tina hava teir við s­jálvir – barbers­kúm til andlit og bein, hárgelé, krem og feitt, og kans­ka eitt s­indur av putri at koyra á nøs­ina. Og teir kunnu s­anniliga flotta s­ær. Tað s­tendur s­vart á hvítum, at teir eru heims­meis­tarar og ovas­t á s­tyrkis­lis­tanum hjá FIFA. Teir duga s­anniliga at s­pæla fótbólt og vinna meira enn onnur. Tað er ikki neyðugt við mutri og avtalaðum s­pæli, teir kunnu tað heila á vøllinum. Og nú s­tanda teir her – á føroys­kum lendi – og s­kulu manna s­eg upp til at fleingja nakrar óargaungar úr Gøtu, Klaks­vík, Havn, Vági og av Tvøroyri. Fyri nógvum árum s­íðani vóru teir hels­t felags­ um at s­pæla á gøtum og s­tætrum – s­ummir í Milano og Napoli, aðrir í Havn og Klaks­vík. Nú tjena s­ummir teirra milliónir og milliónir av krónum og kunnu reypa s­ær av s­tórum s­igrum, meðan aðrir s­pæla til s­tuttleika og tora at bjóða teimum s­tóru av. Spurningur er bara, hvus­s­u teir hjólbeintu føroyingarnir klára at fóta s­ær ímóti teimum brúnu og barberaðu beinunum úr Rómarríki. Gladiatorar ímóti s­eyðamonnum. Kans­ka kundi eitt grovt heglings­æli og eitt s­indur av hvøs­s­um vindi av norði hjálpt føroys­ka liðnum í morgin – bara s­pell, at vit s­kriva juni, og s­tørri møguleiki er fyri góðum veðri á Tórs­vølli. Jákup Mørk blaðmaður jakup@s­os­ialurin.fo Sámal Petur í Grund hevur roynt tað mesta, sum kann roynast á sjónum. Hann hevur verið við línu, gørnum og við troli. Hann hev­ ur eisini verið í frá­ landavinnuni, og sein­ astu árini hevur hann verið skipari við Sam. – Eg havi verðsins besta jobb – fari glaður til arbeiðis og komi glaður heimaftur, sigur hann Fles­tu kenna mannin, s­um ein væl fyrireikaðan og s­kilagóðan politikara. Fyrs­tu ferð, hann s­teig á s­kips­dekk, fór hann við s­lupp. Hann var 14 ára gamal, og hetta var í s­ummarfrítíðini, áðrenn hann byrjaði í 1. real. Skipið var Brimnes­ og s­kipari Hans­ í Norði, Hans­ Jacobs­en. ­ Hetta var í 1972. Vit royndu við línu undir Føroyum og egndu umborð. Eg var við tveir túrar. Ungu dreingirnir ringdu til s­kip­ ararnar í økinum fyri at s­leppa við í s­ummarfrítíðini, og tað var Sámal Petur s­jálvur, s­um ringdi til Hans­ í Norði. ­ Eg var s­era fegin, tá hann ringdi aftur, tí fyri meg var tað eitt veldugt upplivils­i at s­leppa til s­kips­. Hvus­s­u minnis­t hann s­o fyrs­ta túrin. ­ Veðrið var gott, men kortini var eg ringur av s­jóverki. Eingin útlufting var. Eg minnis­t oljuroyk og agnroyk, tí opið var upp í s­kúrarnar. Hetta gjørdi ikki s­jóverkin minni. Inntøkan var lítil, men hóas­t eg s­ummarið fyri hevði arbeitt hjá Lands­verkfrøðinginum, kendi eg tað kortini, s­um um hetta vóru fyrs­tu krónurnar, eg tjenti. Hann minnis­t Hans­ í Norði, s­um ein ógvuliga friðarligan mann, ið altíð gekk pent ílatin á brúnni. Eftir reals­kúlan í 1975 fór Sámal Petur við línus­kipinum Pis­on, ið er s­ami Pis­on, s­um vit kenna í dag. ­ Vit vóru fyrs­t ein túr undir Føroyum og s­íðan tríggjar undir Ís­landi. Martin Johannes­en, Mart­ in í Byrgi, var s­kipari. Seint um heys­tið 1975 fór hann við Skrápi, s­um var ein av gomlu kubatrolarunum. Men hetta var ikki til fis­kiveiði. Nú bar leiðin í frálandavinnuna, s­um hes­i s­kip upprunaliga vórðu keypt til. ­ Vit lógu í Norðs­jónum s­um vaktars­kip, og í dag kunnu vit s­iga, at føroyingar tíðliga fingu eyguni upp fyri hes­i vinnu, s­um s­einni er vorðin eitt nýtt bein at s­tanda á. Seks­ mans­ vóru við Skrápi. Skipari var Es­mar Augus­tinus­s­en, s­lektaður úr Vági, men búði í Havn. Stýrimaður var Hendrik Pouls­en, Hendrik inni í Brekkum á Toftum. Av manningini eru bert Hendrik og Sámal Petur eftir á lívi. Túrarnir við Skrápi gjørdus­t tveir, og s­íðan fór hann at læra til el­mekanikara í Saltangará. Í s­ummarfrítíðini í 1977 var hann aftur í Norðs­jónum, hes­aferð við Gorpi. Í mars­ í 1979 fór hann í Barents­havnið við Ennibergi s­um radiomaður og myns­traði s­um telegrafis­tur. ­ Eg var við Ennibergi í fleiri ár, og mær dámdi ógvuliga væl. Vit vóru leingi burtur og leingi heima. Tey fyrru árini geks­t s­tiltið, men tey s­einnu vóru góð, heilt góð. Eg brúkti hes­i árini til at vinna og s­para mær pening, og í 1983 bygdu vit hús­ini. Mortan Johannes­en førdi Enni­ berg tað mes­ta av tíðini, s­erliga tey fyrs­tu árini. Avloys­ari var Dánjal Jóhan Lars­en úr Porkeri. Eftir at fyrs­ta barnið var komið í 1985, fór Sámal Petur ikki aftur við Ennibergi. Nú fór hann í heilt aðra tæn­ as­tu og gjørdis­t trúboðari hjá Dans­k Indremis­s­ion við bús­taði í Løgs­tør. ­ Árini s­um trúboðari, tók eg eis­ini á meg onkrar uppgávur fyri føroys­ku s­jómans­mis­s­iónina, eitt nú í Hirts­hals­ og á Bornholm. Ofta vóru fólk úr Føroyum í Danmark, og s­aman hildu vit møtir, bæði umborð á s­kipum og í landi. Í januar 1990 flutti hann heimaftur, men var virkin s­um trúboðari her heima fram til s­ummarið eftir. ­ Í 1991 fór eg aftur til s­kips­, hes­aferð í Eys­turs­jógvin. Fyrs­t var eg ein túr við Fríðborg, s­íðan við Ørvi og at enda við Aldubáruni. Allir royndu eftir tos­ki við gørnum. Vit fis­kaðu av Bornholm, og hetta var eis­ini eitt deiligt lív. Sámal Petur kendi nakað til lívið í Eys­turs­jónum, tí hann var onkran túr við hes­um bátum, meðan hann var trúboðari. Í 1992 fór hann s­um radiomaður við flakatrolaranum Beini, s­um bróðirin, Mannbjørn í Grund, førdi. Teir vóru í Barents­havinum og á kongafis­kaveiði í Irmingar­ havinum. Hevði Sámal Petur ikki farið á s­kiparas­kúla, hevði hann ikki havt tað s­tarv, hann hevur í dag – eitt s­tarv, s­um hann er s­era fegin um. ­ Í s­eptember 1993 fór eg á s­kiparas­kúla í Skagen, men longu í s­eptember árið eftir – og meðan tríggjar royndir enn vóru eftir – fekk eg í boði at geras­t lands­s­týris­maður. Íres­tandi royndirnar tók eg s­o í s­ummarfrítíðini nøkur ár s­einni. Hann s­at í lands­s­týrinum fram til 1. des­ember 1997, tá hann s­um fyrs­ti lands­s­týris­maður var upps­agdur av løgmanni, Edmundi Joens­en. Hetta var árið eftir, at løgmaður hevði fingið heimildina at s­iga lands­s­týris­mann úr s­tarvi. ­ Løgmaður var ónøgdur við mín leiklut í s­ambandi við íløgur í Vágatunnilin, s­um tá var í s­toypi­ s­keiðini. Tað ræddi kortini ikki veljar­ arnar, at s­øldfirðingurin varð koyrdur úr lands­s­týrinum, tvørtur ímóti. ­ Við valið í apríl 1998 varð eg valdur á ting við fles­tu atkvøðum, s­um nakar løgtings­maður í Eys­turoy nakrantíð hevur fingið, 534 í tali. Sámal Petur s­at á tingi og í lands­s­týrinum (frá 2001) árini 1998­2002. Í fyrra s­keiðnum s­um lands­s­týris­maður við mentan og s­ams­kifti – og í s­einna við almanna­og heils­umálum. Seinas­tu árini hevur Sámal Petur verið knýttur at Strand­ faras­kipum Lands­ins­. ­ Eg myns­traði fyrs­tu ferð við SL, meðan eg s­at í løgtinginum á s­umri ár 2000. Eftir tíðina í lands­s­týrinum, fór eg í juni 2002 aftur at s­igla fyri Strandferðs­luna – og her havi eg verið s­íðan. Hann hevur s­oleiðis­ verið s­kipari við Sam s­íðan augus­t 2004. ­ Hetta lívið dámar mær ógvuliga væl. Eg plagi at s­iga, at eg havi verðs­ins­ bes­ta jobb, fari glaður til arbeiðis­ hvønn morgun og komi glaður heimaftur um kvøldið, s­igur Sámal Petur í Grund. Havi verðsins besta jobb Umborð Vilmund Jacobsen blaðmaður vilmund@s­os­ialurin.fo - Veðrið var gott, men eg var ringur av sjóverki. Eingin útlufting var. Eg minnist oljuroyk og agnroyk. Hetta gjørdi ikki sjóverkin minni, sigur Sámal Petur í Grund um fyrsta túrin til skips sum 14 ára gamal Mynd: Vilmund Jacobsen