týsdagur 24. juli 2007síða 19

19 vinnusíðurnar Nr. 140 - 24. juli 2007 Ótolnast eftir oljuni Í Løgumkloster í Danmark ótolnast tey eftir, at oljan skal koma upp úr jørðini Olja Árni Joensen: arni@sosialurin.fo Fyri tveimum árum síð­ani fekk oljufelagið­ Wexco rættindi til at útvinna olju í umráð­num við­ býin Løgumkloster í Suð­urjútlandi. Men enn er eingin olja komin upp úr jørð­ini, og sambært JydskeVestkysten eru fólk á stað­num farin at ótolnast. Men tey eru ov ótolin, sigur Steffen Bjørn Olsen í Orkustýrinum við­ danska útvarpið­. – Hetta er púra vanligt í hesari vinnuni. Feløgini keypa seks ára loyvir, og tað­ er púra vanligt, at tey brúka tey fyrstu fýra árini til at kanna við­urskiftini á stað­num, áð­renn tey søkja um loyvi at bora, sigur Steffen Bjørn Olsen við­ DR. Eitt felag, sum ætlar sær at leita eftir olju í Danmark, skal rinda tí almenna 25.000 krónur, áð­renn borurin verð­ur settur í jørð­ina. Vísir tað­ seg so, at tað­ kann loysa seg at útvinna olju ella gass, skal felagið­ rinda ríksikassanum 100.000 krónur, áð­renn tann fyrsta oljan verð­ur útvunnin, og harafturat skal ríkiskassin hava ein fastan part av tí árliga avlopinum. Við verandi gongd er vandi fyri, at villi laksurin fer at doyggja út í Noregi laksur Árni Joensen: arni@sosialurin.fo Minni og minni av villum laksi er at síggja í teimum norsku áunum, og norska deildin hjá World Wildlife Foundation sigur seg nú bera ótta fyri, at tann villi laksurin fer at doyggja út. Í einari nýggjari frágreið­ing hjá felagsskapinum stendur millum annað­, at kanningar í 200 norskum áum vísa, at har er tann villi laksurin minkað­ur so nógv, at tað­ kann benda á, at hann er um at doyggja út. – Hetta er ein ræð­andi gongd, sum vit mugu taka í størsta álvara, sigur fiski­ vinnuráð­gevin hjá WWF, Maren Esmark, við­ blað­ið­ VG. Hon heldur, at tað­ eru serliga dálking, vatnorkuút­ byggingar og laksaparasitt­ urin Gyrodactylus salaris, sum hótta tann villa laksin. Jarle Steinkjer, sum starv­ ast í norska stýrinum fyri náttúruumsiting, stúrir eis­ ini fyri gongdina við­ tí villa laksinum. Hann sigur við­ VG, at tað­ eru fleiri ár, síð­­ ani minkingin byrjað­i, men at nú er stovnurin vorð­in so lítil, at okkurt má gerast. Minni sleppur út Í sambandi við­ trupulleik­ arnar hjá tí villa laksinum hevur ofta verið­ víst á, at alt ov nógvur alilaksur sleppur úr ringunum, og at tað­ er óheppið­ fyri tann villa laks­ in. Tey seinastu árini hava norð­menn lagt stóran dent á at forð­a fyri, at aldur lask­ ur skal rýma úr ringunum, og hetta arbeið­ið­ vísir seg nú at geva úrslit. Sambært norska alarafe­ lagnum hava alararnir mist 247.000 fiskar higartil í ár, og tað­ er nógv minni enn fyrra hálvár í fjør, tá umleið­ 800.000 fiskar sluppu til rýmingar úr alibrúkunum. Av teimum 247.000 ali­ fiskunum, sum eru slopnir til rýmingar í ár, vóru 32.000 laksar. 165.000 síl og 77.000 toskar fóru eisini til stroks, sigur alarafelag­ ið­. Villi laksurin í vanda                                                                                                                Tað er millum annað ávirkan frá aldum laksi, sum kann forkoma tí villa laksinum