fríggjadagur 6. juni 2008síða 9

Nr. 107 - 6. juni 2008 Í skúla hjá reiðarínum Íslendska reiðaríið Samskip hevur nógvar útlendingar í starvi, og teir seinastu mánaðirnar hava umleið 70 av hesum starvsfólkunum gingið í skúla hjá reiðarínum fyri at læra seg tað íslendska málið. Fyrradagin endaði skúlin, sum fær stuðul frá mentamálaráðnum, og tá fingu 53 starvsfólk av útlendskum uppruna prógv í íslendskum. Samskip sigur, at málið er lykilin til samskifti millum felagið og viðskiftafólk. Útseta skurðviðgerðir Í Danmark hava sjúkrahúsini verið noydd at útseta nógvar skurðviðgerðir, tí sjúkrasystrarnar eru í verkfalli. Nú sigur Dronning Ingrids Hospital í Nuuk, at tað noyðist eisini at útseta skurðviðgerðir, tí sjúkrahúsið hevur ikki nóg mikið av røktarstarvsfólki so sum sjúkrasystrum. Birgitte Asmin Schurizek, læknastjóri, sigur við KNR, at fyribils eru allar skurðviðgerðir, sum ikki eru átroðkandi, útsettar í tríggjar mánaðir. Formaðurin í Fiski­ mannafe­lag­num he­ldur ikki, at politiski myndug­­ le­ikin e­r g­re­iður yvir, hvussu álvarsom støðan hjá fiskiflotan­ um í ve­rule­ikanum e­r. ­ Te­y billa sær ymiskt inn, me­n tað nyttar e­inki at lata e­yg­uni aftur og­ halda, at alt fe­r at lag­a se­g­ – uttan at nakað ve­rður g­jørt fyri at byrg­ja uppfyri tí stóru kre­ppu, ið bankar á dyrnar, sig­ur Jan Højg­aard Kreppa Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í gjárkvøldið var stórur fundur um kreppuna í fiski­ flotanum á Seglloftinum á Tvøroyri. Tað vóru mann­ ingarfeløgini hjá fiskimon­ num, sum høvdu kallað til fundar, har serliga støðan hjá djúpvatnstrolarum varð umrødd. Feløgini, sum høv­ du umboð á fundinum, vóru Fiskimannafelagið, Føroya Skipara­og Navigatørfelag, Maskinmeistarafelagið og Motorpassarafelagið. Einir 60­70 mans vóru á fundi, sum vardi í einar 2­3 tímar, og hetta vóru serliga menn, sum sigla við djúp­ vatnstrolarum í Suðuroy. Fundarstjóri var Sjúrður Heinesen, skrivari hjá Maskinmeistarafelagnum. Skriva niðurstøðu Jan Højgaard, formaður í Fiskimannafelagnum, sig­ ur, at manningarfeløgini nú fara at skriva eina niður­ støðu og eitt útspæl, sum teir fara at senda Reiðara­ felagnum. Spurdur, um talan verður um, at manningin møguliga fer at taka lut í oljuútreiðsl­ unum hjá djúpvatnstrolarun­ um – ella um talan kanska heldur verður um eina min­ ni lækking í býtisprosenti­ num, sigur hann, at endalig støða ikki er tikin til hesi viðurskifti enn. ­ Eg fari at bíða við enda­ ligu niðurstøðuni, til hon er fest á blað, og feløgini eru samd um hana. Tað skilst kortini á Jan Højgaard, at talan ikki verð­ ur um bæði luttøku í olju og lækking í býtisprosenti. ­ Vit halda ikki, at mann­ ingarnar hava so nógv at lata burtur av, tí vit luttaka í so nógvum sum er. Hann vísir á, at býtispro­ sentið hjá djúpvatnstrolar­ unum á pappírinum er 27, men av tí, at manningin lut­ tekur í eitt nú landingarút­ reiðslum, ísi og provianti, er reella býtisprosentið hel­ st minni enn 20. ­ Men hetta er so bara eitt tal, sum eg sjálvur meti er tað reella, tá saman um kem­ ur, leggur Jan aftrat. Í sonevnda oljuprotokoll­ átinum, sum var við í sátt­ málanum millum Fiskiman­ nafelagið og Reiðarafelagið, stóð, at spurningurin um møguliga luttøku í oljuút­ reiðslunum skuldi takast upp millum feløgini, um oljuprísurin til skipini fór upp um 2,90 krónur fyri liturin. Hóast oljuprísurin nú er tað tvífalda av hesum, hong­ ur reiðarin framvegis upp á alla oljuna í flestu skipa­ bólkum. ­ Eg trúgvi, at vit heldur eru sinnaðir at slaka eitt sindur í býtisprosentinum yvir eina ávísa tíð enn at lut­ taka í oljuútreiðslunum. Men lat okkum nú fyrst skri­ va niðurstøðuna og semjast við hini manningarfeløgini um útspælið til Reiðarafe­ lagið, sigur Jan Højgaard, sum ikki dugir at ímynda sær, at talan bæði verður um luttøku og slaking í býtisprosenti. Tað almenna Formaðurin í Fiskimannafe­ lagnum heldur, at skal nøk­ ur vón vera fyri stavn hjá djúpvatnsflotanum, verður neyðugt, at tað almenna veitir eina hjálpandi hond við stuðli til olju. Alt annað ber ikki á mál, so hesin part­ urin av flotanum kann hóra undan. Spurningurin er eisi­ ni, um tað ikki longu er ov seint hjá nøkrum av hesum skipum, sum neyvan standa til at bjarga. ­ Oljan er nú vorðin ein so stórur partur av útreiðslu­ num í rakstrinum, at tað munar so lítið, sum fiski­ menn kunnu gera. Jan heldur, at politiski myndugleikin hevði fingið nógv burtur úr einum slík­ um fundi, sum fundinum á Tvøroyri í gjárkvøldið, men hesin fundur var bara fyri manningarfeløgini og teir, sum sigla við nevndu skip­ um. ­ Nú umstøðurnar í fiski­ skipavinnuni eru vorðnar so truplar, munar tað ov lít­ ið, sum fiskimenn kunnu gera. Tí er neyðugt, at tað almenna eisini ber sín part, fyri at fáa fiskiflotan at hó­ ra undan. Um tað almenna ikki vil verða við at stuðla, og verandi gongd við høg­ um og hækkandi oljuprísum heldur fram, liggur flotin um stutta tíð. Tá noyðist tað almenna í staðin at veita hesum monnum og familj­ um teirra sosialhjálp, sigur hann. Bíligari rakstur Jan Højgaard ásannar, at ymiskt er, hvussu skipini verða rikin, og hann heldur, at umráðandi er, at útreiðs­ lurnar av umsiting í landi ikki gerast ov stórar. ­ Tað er úti á fiskifeltinum, at inntøkurnar verða skapt­ ar, og tað eru í fyrsta lagi hesir menn, ið eiga ágóðan av tí, ið veitt verður. Formaðurin í Fiskimanna­ felagnum heldur ikki, at politiski myndugleikin er greiður yvir, hvussu álvar­ som støðan hjá fiskiflotan­ um í veruleikanum er. ­ Tey billa sær ymiskt inn, men tað nyttar einki at lata eyguni aftur og halda, at alt fer at laga seg – uttan at nakað verður gjørt fyri at byrgja uppfyri tí stóru kreppuni, ið bankar á dyrn­ ar, sigur Jan Højgaard. Oljustuðul ella sosialhjálp Einir 60-70 mans vóru á fundi um álvarsligu støðuna hjá djúpvatnsflotanum Mynd: Niels Hammer Umboð fyri manningarfeløgini á kreppufundi á Tvøroyri í gjárkvøldið Mynd: Niels Hammer Meira enn helmingurin av djúpvatnstrolarunum liggja, teir flestu í Suðuroy Mynd: Niels Hammer tíðindi 9