fríggjadagur 29. mai 2009síða 21

Vikuskifti 21 variatión av tarum, ið er tengd at bæði árstíðini og umhvørvinum, sum tarin livir í, hevur hetta bert verið enn truplari. Man veit t.d. at Laminaria- tarasløg, sum eru útsett fyri nógvari aldu, hava nógv styttri stelk, enn hvat teir vanliga hava, tá tarin er í einum meira vardum øki. Blaðið er ofta eisini smalri og tjykkri, og stelkurin meira hulin, har tað er aldubart. Morfologisk variatión er eitt rættuliga kent fyrbrigdi í lívfrøðini, og tað eru nógvir ymiskir faktorar, ið gera tað trupult at seta tvær strikur undir úrslitið. Sukurtarin, og tískil eisini Føroyatarin, livir best í einum økið, har rákið ikki er ov stórt, og streymurin ikki ov harður. Vanliga sigur man, at teir finnast á 3 til 15 metra dýpið í vardum til miðal aldubardum økjum. Krossing Tá tað finst so stór variatión millum Laminaria-sløgini, eru fleiri royndir gjørdar, har man hevur krossað tarasløgini. Hetta fyri at vissa, at talan ikki er um krossparing millum sløgini. Tað hevur eyðnast at fingið livandi tara í hesum royndum. Men allir hesir tararnir hava verið sterilir, og kunnu tískil ikki roknast sum eitt millumlið millum artirnar. Eitt slag verður allýst sum ein bólkur av verum, ið kunnu parast við hvørjum øðrum og fáa fruktagott avkom. Man helt annars, at hetta kundi verið støðan hjá føroyska taranum. Men so var ikki. Tann føroyski tarin, sum Fredrik Børgesen fann í Føroyum í 1896 er seinni eisini funnin í Íslandi. Og við hesum verður allur ivi um tann serføroyska tara staðfestur og vísur, at tað skulu bert nakrir serligir umhvørvisfaktorar vera tilstaðar fyri at finna hesa variatiónina av sukurtaranum. Nr. 101 • 29. mai 2009 Tari er bólkaður saman al­ gum við í evolutionera lívs ættar trænum. Algur og tari eru ikki ein mono­ fylet isk eind, t.v.s. at tey eru ikki ættaði úr somu grein í fylo gene t iska æt­ tartrænum. Fylo genetikkur er ætta r­ gransk ing millum ymiskar bólk ar av verum (t.d. slag). Hetta verður gjørt við ílegugranskingar úrs­ lit um og morfologiskum út grein ingum. Tar ar hava eins og blómu­ plantur nar á landi evnir at ljós sam evna. Men tarar kunnu ikki samanberast við plantur, tí teir hava ikki rót, legg og blað, sum blómu planturnar hava. Eisi ni víkur formeringin hjá tarum heilt frá for mer­ ing ini hjá blómu plant u n­ um. Harafturat taka tarar­ nir ikki tøðevnir úr jørðini. Tari er oftast festur í stein ar ella hellubotn, og tískil upptekur tarin tøð­ evnir beinleiðis úr sjón­ um. Tari hevur festi, stelk og blað. Festið syrgir fyri, at tar in situr fastur. Stelku r­ in, sum er elastiskur og sterk ur, ansar eftir, at tar­ in ikki verður skræddur leys ur av aldum, meðan blað ið upptekur tøðevnir. Fakta: Tari – sera ólík syskinabørn er ikki føroyskur Sukurtari við sínum eyðkenda rukkuta og avlanga blaðið liggur á turrum, meðan tað fjarðar – ein heldur óvanlig sjón Fylogenetiska lívstræðið. Tararnir eru markeraðir við svørtum Her er sukurtarin avmyndaður vaksandi á einum togi, sum hongur niður úr eini boyðu