fríggjadagur 19. oktober 2001síða 6

10 Nr. 202 - 19. oktober 2001 Nr. 202 - 19. oktober 2001 11 Fyri Javnaðarflokkin Jóannes Eidesgaard og Kristian Magnussen Fyri Sambandsflokkin Edmund Joensen og Heðin Mortensen Umboð Javnaðarfloksins og Sambandsfloksins í utt- anlandsnevndini vilja við hesum skrivi gera vart við sína misnøgd í sambandi við handfaringina av mál- inum um at geva ameri- konskum hernaðarflog- førum loyvi til at flúgva í føroyskum loftrúmi og til annað virksemi á føroysk- um øki. Løgmaður og formaðurin í uttanlandsnevndini hava við síni lorkasligu viðgerð sett løgtingið í eina óneyð- uga- og sera píniliga støðu. Eingin ivi tikist vera um, at Føroya løgting hevði tikið undir við málinum, sum er at standa øksl móti øksl ímóti yvirgangi. Men av berum kleyvarskapi frá løgmanni og formanninum í uttanlandsnevndini slapp løgtingið ikki at vísa med- ábyrgd fyri umheiminum. Hetta er sera álvarsligt brot á álitið ímillum løgtingið og landsstýrið, og hetta má fáa avleiðingar, so at støðan ikki endurtekur seg. Hvørj- ar avleiðingar hetta eigur at fáa, má løgtingið avgera. Forsøgan er í stuttum hendan: NATO-londini vóru samd um, at hending- arnar í New York tann 11. september komu undir grein 5 í Washington sátt- málanum, sum sigur, at álop á eitt NATO-land er at rokna sum álop á øll NATO-lond. NATO hevur síðani, sum eina avleiðing av yvirgangsatsóknini akti- verað grein 5 í Washington sáttmálanum. Danska stjórnin sendi tann 4. oktober kl. 1415 (ígjøgnum ríkisumboðið) fyrispurning um loyvi til at flúgva ígjøgnum føroyskt loftrúm og annars tað neyðuga, sum støðan møguliga krevur. Sum skilst komu boðini ikki til uttanlandsnevndina fyrr enn seint á kvøldi, sum svarfreistin varð sett til kl. 13 dagin eftir. Løgmaður, sum var á fjalli, ómakaði sær ikki annað enn at biðja embætisfólk fáa boðini víðari til formannin í uttan- landsnevndini. Formaðurin í uttanlands- nevndini gjørdi seint á kvøldi eina lítið umhugs- aða roynd at fáa nevndina saman. Staddur í Suðuroy var eisini roynd gjørd at skipa fyri telefonfundi, men einki av hesum eydn- aðist. Orsøkin til at einki bar til er tann, at boðini frá lands- stýrinum vóru ikki nóg greið, fleiri limir í uttan- landsnevndini vistu als einki um málið fyrr enn dagin eftir, skrivið frá uttanríkismálaráðnum og tíðarfreistin fyri einum aftursvari vóru als ikki kend, og tíðin heimilaði ikki vanligum fundi. Um leiklutin hjá løg- manni og formanninum í uttanlandsnevndini í hesum álvarsmáli er neyðugt at siga, at makan til kleyvar- skap, skal ein leita væl og leingi eftir. Løgmaður og formaðurin í uttanlands- nevndini hava sjálvsagt alla ábyrgdina av, at uttanlands- nevndin verður tikin uppá ráð í eini slíkari kreppu- støðu. Eingin ivi kann vera um, at løgmaður í slíkari støðu beinanvegin átti at sett seg í samband við limirnar í uttanlandsnevndini. Hann átti persónliga at havt av- talað fund við formannin í uttanlandsnevndini, og hann átti somuleiðis at komið á fund í uttanlands- nevndini, fyri at greitt frá málinum, sum var av ser- ligum- og av sera týdning- armiklum slag. Hann átti eisini, um neyðugt, at havt samband við uttanríkis- ráðið. Støðan sum tikin varð, átti at havt útgangsstøði í eini avgerð hjá uttanlands- nevndini, har allir flokkar á tingi hava umboðan. Mælt verður til, at uttan- landsnevndin umboðandi flokkarnar á tingi, í felag boðar løgmanni frá síni niðurstøðu, sum samstund- is setir tingini greitt uppá pláss. Uttanlandsnevndin VIÐMERKINGAR Hans Jørgensen Tá valskrá okkara varð gjørd, varð sjálvsagt eisini gjølla viðgjørt, hvussu ætl- anin búskaparliga skuldi skipast. Men legg merki til, at valskrá Javnaðarfloksins er politikkur, og politikkur er viljin at gera broytingar. Eingir Friedmann- ella Caragata serfrøðingar stýra okkara politiska vilja. Sjálvsagt hevði tað verið lættari at gjørt broyting- arnar, um landsstýrissam- gongan ikki forkom okkum ein alt ov stóran part av donsku ríkisveitingini. Men ver vísur í, at tá veljararnir hava givið okkum álit at gjøgnumføra valskránna, so verður hon fullførd: Pensjónin fer upp á 10.000 til støk og 16.000 til hjún um mánaðin. Í minsta lagi 160 ellis- og røktarheimspláss komandi fýra árini Ein betri skúli - Børn og ung eru framtíðin o.s.fr. Var tað okkara politiski vilji at seta fullveldi fremst og síðan vælferðina hjá øllum føroyingum, so høvdu vit eisini ført tað út í lívið. Men hetta er ikki okkara politiski vilji – Vit vilja ”FÓLKIÐ FYRST”, alt annað kemur í aðru røð. Búskaparætlan okkara verður kunngjørd, tá tann tíð kemur. Men ivist onga løtu ivast í, at ætlan okkara kann fullførast og verður veruleiki, tá veljararnir geva okkum møguleikan. Orðini ”FÓLKIÐ FYRST” eru bókstaviliga meint Burtur úr kjaki á heimasíðu Javnaðarfloksins Stóra danska reiðaríið heldur tað vera neyðugt at betra trygdina orsakað av vandanum fyri yvirgangsatsóknum Hóttanin um nýggjar yvir- gangsatsóknir fekk í gjár danska reiðaríið A. P. Møller at herða trygdar- reglurnar. Avgerðin ber í sær, at nú skulu skip, sum liggja inni, hava vakt við landgongina. Reglan um- fatar øll skipini hjá felag- num og er galdandi, sama hvar í heiminum skipini liggja. Tekniski stjórin hjá A. P. Møller, Ole Høg, sigur, at vanliga hava teir ikki vakt við landgongina, men at teir hava valt at gera tað, soleiðis um viðurskiftini eru vorðin. Vanliga sleppa óviðkom- andi ikki umborð á skipini hjá A. P. Møller, tí nógva staðni eru havnirnar girdar inni við hegni pg píkatráði, og tað er ikki vorðið lættari at sleppa fram at skipunum eftir yvirgangsatsóknirnar í USA. Ole Høg sigur, at teir hava altíð ein stýrimann og ein dekkara á vakt, tá skip- ini liggja inni, men nú skal ein dekkari eisini standa á vakt við landgongina. Hann skal hava samskiftisútgerð uppi á sær, soleiðis at hann altíð kann varskógva hinar báðar, skuldi okkurt hent. Tekniski stjórin hjá A. P. Møller vil ikki siga, hvussu stóran teir meta vandan fyri yvirgangsatsóknum at vera, og hann vil heldur ikki siga, um reiðaríið setir ymisk trygdarkrøv til tær einstøku havnirnar. Í hernaðarsigling Hinvegin er lítið at ivast í, at júst skip hjá danska reiðarínum kunnu gerast álopsmál. A. P. Møller hevur í mong ár havt sera gott samband við ameri- kanarar og amerikanskar myndugleikar, og tá Flógvakríggið var fyri tíggju árum síðani, fluttu skip hjá reiðarínum herút- gerð til Persaflógvan, uttan at amerikanararnir rindaðu fyri flutningin. Herumframt eigur fe- lagið 29 skip, sum eru leigað amerikanska herflot- anum. Nøkur teirra liggja í havn ymsastaðni fullfermd við vápnum og aðrari hernaðarútgerð, meðan onnur eru fylgiskip hjá amerikanskum herskipum. Øll tey 29 skipini sigla undir amerikanskum flaggi eins og tey 25 skipini hjá amerikanska felagnum Maersk Inc., sum er dóttir- felag hjá A. P. Møller. UTTAN ÚR HEIMI Vakt við skipini hjá A. P. Møller Savnsmynd BRÆV til forseta U.S.A.´s Góði George W. Bush. Fyrst av øllum má eg siga tær mína djúpu samkenslu við tí sorgarleiki sum fór fram, tá ið illgerðarfólk framdu óbótaligu illgerð sína henda lagnudagin 11.september - W.T.C., sum hoknaði niður og øll tey sakleysu, sum lótu lív - tað var gott, at tú sjálvur og onnur sluppu undan við lívinum. Eg var heppin at síggja teg á sjónvarpsskíggjanum, tá ið tú helt røðu til tjóðina - eg hoyrdi røðu tína sum var hon ikki bert til amerikonsku tjóðina, men eisini til mín og til allar tjóðir og til øll í øllum heiminum - tí fyri mær var illgerðin ikki bert framd móti U.S.A., men eisini móti øllum heiminum. Tað fall mær heldur tungt fyri bróstið tá ið eg hoyrdi teg siga millum tey fyrstu orðini og sum tú legði serligan dent á og tey vóru RÆÐUSKÍTAR ( COWARDS ) og at hetta skuldi HEVNAST. Gaman í - eg dugi at skilja at fyrsti skelkurin eftir tílíka ógvusliga illgerð fær onkran forseta at leypa framav MEN forsetanum í heimsins máttmiklastu tjóð sømir seg lítið at leypa framav og at lova ILT Eisini sá eg á sjónvarpsskíggjanum tað, sum harmaði meg eins og onnur - fólk dansa á gøtunum av frøi um sorgarleikin - løtu seinni sá eg mynd av ungari gentu, sum segði eitt, sum eg mátti leggja mær í geyma Hon segði: nú eru tað tit amerikanarar, sum eru fyri eini øgiligari og ófatuligari illgerð og tit mugu tola teir ræðuleikar,sum vit eru so von við nú kunnu tit á tykkara egna skinni kenna, hvussu tað er at hava tað sum vit - ALTÍÐ at vera fyri órætti at vera eyðmýkt at vera við undirlutan Eisini sá eg teg í sjónvarpinum biðja GUD vælsigna Amerika - hevði tað ikki sømt seg betur einum máttmiklum forseta at biðja GUD vælsigna heimin allan sum hann er og biðja hann varðveita okkum øll sum eitt AMERIKA er kortini ikki einsamalt i HEIMINUM og ØLL skulu vit liva SAMAN HOMO SAPIENS - er tað ikki tað heitið, okkum dámar so væl at reypa við - nær verða vit so mikið búgvin at vit kunnu sýna tað í verki at vit hava vit og skil og duga at BRÚKA tað Í samband við henda sorgarleik hevur mangur skilamaður sagt sína hugsan um, hvat ið frægast er at gera fyri at forða fyri slíkum illgerðum í framtíðini ALLIR eru teir so rørandi samdir um JAGSTRAN INNRÁS BUMBUR HEVND IKKI EINUM kemur til hugs nakar annar møguleiki Góði George W.Bush - eg skal lýða tær í oyrað tað sum eg hevði hildið hevði sømt seg betur einum máttmiklum forseta sum tær - at hugsa teg um eina ferð og tvær ferðir afturat Hvør veit um ikki okkurt hevði kunnað komið burturúr, um ein hevði torað at vága sær sum eina roynd at hugsa heilt øðrvísi ella at hugsa tað beint øvugta av tí, sum vit eru von við Tað, sum eg meini er, at vit eru von við at tað illa ella tað ónda (sum summum dámar væl at siga) sum onkur ger móti mær, skal eg løna honum aftur - og tað er, at tað skal eg hevna - eyga fyri eyga og tonn fyri tonn Nú er tað kortini ikki so, at eg haldi tað at um tú ert sligin á annan kjálkan, at tú eisini skalt venda hinum skjálkanum til MEN Hvat heldur tú hevði hent, um tú hevði hugsað teg væl um og síðan hevði kunngjørt at nú skulu vit leggja okkum annað skinn um bak Eg veit,at hetta ljóðar bæði naivt og banalt og utopiskt men hava vit ráð til at lata nakran møguleika standa óroyndan Heldur enn at lata hevndarhugin fáa takið á okkum skulu vit taka í egnan barm og spyrja: HAVA VIT GJØRT NAKAÐ SKEIVT og spyrja aftur: HVAT HAVA VIT GJØRT SKEIVT og so spyrja HVUSSU KUNNU VIT GERA TAÐ GOTT AFTUR Tú hevur sjálvur lagt dent á, at vit fara at stríðast fyri tí DEMOKRATISKU politisku skipanini í opna samfelagnum RÆTTVÍSI og FRIÐI í heiminum Við tí í huga, at júst við at leypa á við jagstran innrás bumbum og hevnd so hava ILLGERÐARMENNINIR fingið okkum í júst ta støðu sum teir hava roynt at stýrt okkum í - til at LEYPA Á - og nú kunnu teir rættvísgera sínar egnu framhaldandi ILLGERÐIR - og soleiðis kunnu teir lættari fáa undirtøku frá trúarfeløgum, sum bert bíða eftir at fáa vatn á mylluna til at lýsa HEILAGT KRÍGGJ Um teir fara at spyrja ERU TIT SYNDAFRÍIR kanst tú so leggja hondina á hjartað og fyri tað amerikanska fólkið siga eitt ljómandi JA - NEYVAN Ikki man tað vera neyðugt at nevna dømi Góði Georg W. Bush - um tú sum ein sannur máttmikil forseti hevði boðað illgerðarmonnunum frá: HOYRIÐ nú hini gomlu eg havi hugsað meg um og eg havi eitt TILBOÐ til tykkara so høvdu vit fingið virðing fyri tær sum sannan máttmiklan forseta við DIRVI tí tá hevði tað verið teir, sum komu í verjustøðu og TÚ sum hevði trumfirnar og setti TREYTIRNAR og tað hevði verið TÚ sum hevði ÁBYRGDINA Vit mugu ásanna at vit fáa ONGAN FRIÐ VIÐ BUMBUM og vit fáa ongan frið uttan samráðingar og AVTALU Tú kanst geva teimum tað tilboð at tú vilt lurta eftir, um teir hava nøkur YNSKI sum tú kannst umhugsa ella um teirra ynski er fyrst og fremst at fremja illgerðir uttan annað endamál enn at spjaða ÓTTA OG RÆÐULEIKA Um teir hava eina djúpari meining um eina aðra RÆTTVÍSA samfelagsskipan og FRIÐ so kanst tú siga, at vit eru altíð fúsir at royna allar møguleikar og leiðir fyri at bøta um teir skeivleikar, sum kunnu vera atvold til ónøgd UM TÚ KUNDI LOVAÐ tað, so kunnu teir illa krúpa undan einum slíkum tilboð og tú hevði fingið teir í eina støðu, har tú hevði STÝRINGINA og ikki minst, at nú sýndi tú tann NÆSTRAKÆRLEIKA sum er grundarlagið undir øllum ÁTRÚNAÐI Fyri hesum tiltaki hevði tú fingið FULLA UNDIRTØKU Erling S Mynd: Reuter C M Y K 11 10